Ја прашуваме ВИ (2): Kои се најпопуларни светски, балкански и македонски писатели за деца и млади и нивните книжевни херои?
Во минатиот број на „Колибри“ се запознавме со најомилените и најпрепознатливи книжевни херои за деца во светот и кај нас, а овој пат ќе ви ги претставиме најтиражните светски, балкански и македонски писатели за најмладите читатели, според изборот на вештачката интелигенција.
Според светската популарност, бројот на продадени книги, преводите на различни јазици и влијанието врз генерации читатели, со назнака дека оваа листа е заснована на глобалното влијание, популарноста и трајната читаност на нивните дела, ги издвојуваме најпопуларните и најтиражни автори на планетата.
Џ.К. Роулинг (Велика Британија) – авторка на серијата книги за Хари Потер, продадени во над 600 милиони примероци.
Роалд Дал (Велика Британија) – „Чарли и фабриката за чоколади“, „Матилда“, „Големиот добар џин“.
Астрид Линдгрен (Шведска) – „Пипи Долгиот Чорап“, „Емил од Ленеберја“, „Карлсон на покривот“.
Ханс Кристијан Андерсен (Данска) – „Малата сирена“, „Грдото пајче“, „Снежната кралица“
Антоан де Сент Егзипери (Франција) – „Малиот принц“ – една од најпреведуваните книги во светот
Луис Керол (Велика Британија) – „Алиса во Земјата на чудата“
Марк Твен (САД) – „Авантурите на Том Соер и Хаклбери Фин“
К.С. Луис (Велика Британија) – „Хрониките на Нарнија“
Џ.Р. Толкин (Велика Британија) – „Хобитот и Господарот на прстените“
Енид Блајтон (Велика Британија) – „Тајната седумка“
Почесно место заслужуваат и: Карло Колоди („Пинокио“), Туве Јансон („Книга за летото“), Михаил Енде („Бескрајната приказна“), Едит Несбит („Магичниот замок“), Л. Франк Баум („Волшебникот од Оз“).
Кои се 10 најпопуларни и најчитани балкански автори за деца и млади?
Во продолжение ги набројуваме најпознатите и најчитани балкански автори за деца и млади ако се земат предвид тиражите, преводите, влијанието врз повеќе генерации читатели, присуството во училишните програми и книжевните награди.
Јован Јовановиќ-Змај (Србија)
Најголемиот класик на српската литература за деца. Неговите песни се читаат повеќе од 150 години.
Љубивое Ршумовиќ (Србија)
Еден од најпопуларните современи автори. Познат по хумористични песни и приказни.
Неговите книги се преведени на многу јазици.
Јасминка Петровиќ (Србија)
Најпозната современа балканска авторка за деца и млади.
Романот „Лето кога научив да летам“ е светски наградуван и е преведен на многу јазици.
Бранко Чопиќ
(Босна и Херцеговина)
Автор на незаборавни детски романи и раскази. Генерации деца пораснале со неговите книги.
Оливера Николова (Македонија)
Авторката на „Зоки Поки“, најпознатата македонска книга за деца. Добитничка на престижната „Змаева награда“ и на многу други признанија.
Горјан Петревски (Македонија)
Еден од најчитаните македонски автори за деца и тинејџери.
Познат по современи романи што редовно се читаат во училиштата.
Ангел Каралијчев (Бугарија)
Најголемиот бугарски класик на бајките. Неговите приказни се дел од детството на милиони читатели.
Борис Априлов (Бугарија)
Автор на легендарната серија „Авантурите на Лиско“. Еден од најомилените бугарски автори за деца.
Ран Босилек (Бугарија)
Авторот, чие вистинско име е Генчо Станчев, ја напишал книгата „Патиланци“ и направил голем број преработки на народни приказни. Неговите книги се класика во бугарската литература.
Ивана Брлиќ-Мажураниќ (Хрватска) е нарекувана „хрватскиот Андерсен“.
Авторка е на „Приказни од дамнина“ и на „Чудесните доживувања на чиракот Хлапиќ“. Таа е најпреведуваната хрватска авторка за деца.
Почесно место заслужуваат и:
Миро Гавран – хрватски писател, кој е исклучително популарен кај младите.
Биљана Црвенковска – една од најзначајните современи македонски авторки за деца, со меѓународни признанија.
Јулија Спиридонова – позната бугарска писателка и сценаристка, чии книги за деца и млади се меѓу најчитаните и се преведени на неколку јазици, меѓу кои и на македонски.
Оваа листа ги комбинира класиците (Змај, Каралијчев, Брлиќ-Мажураниќ, Николова) и највлијателните современи автори (Јасминка Петровиќ, Горјан Петревски, Биљана Црвенковска…), кои денес имаат најголемо влијание врз младите читатели на Балканот.
Кои се најтиражни македонски писатели за деца и млади?
Ако под „најтиражни“ се мисли на автори чии книги со децении се печателе во големи тиражи, се читале во училиштата и доживеале повеќе изданија, тогаш не постои една официјална национална статистика што би овозможила прецизно рангирање, посочува ВИ. Сепак, според книжевната историја, библиографиите и податоците за нивната распространетост, ги издвојуваме најзначајните.
Видое Подгорец – веројатно најсилниот кандидат за првото место. Бил исклучително плоден автор; Институтот за македонска литература го определува како еден од столбовите на македонската литература за деца. Има објавено 108 книги, а неговото творештво за деца опфаќа поезија, раскази и голем број романи. „Белото циганче“, „Развигорче“, „Ајдучка чешма“ и други негови дела се читаат од генерации.
Киро Донев – еден од најпопуларните современи македонски автори за најмладите. Издавачката куќа „Македоника литера“ директно го опишува како „најпопуларниот и најчитаниот македонски писател за деца“. Особено се познати неговите хумористични и сатирични песни и приказни.
Славко Јаневски – еден од основоположниците на современата македонска литература за деца. Меѓу неговите познати книги за деца се „Пионери, пионерки, бубачки и шумски ѕверки“, „Црни и жолти“ и „Распеани букви“. Имал и исклучително обемен целокупен опус.
Ванчо Николески – особено значаен за македонската поезија за деца и литература од првите децении по Втората светска војна. Неговите дела како „Глувчето Мице“ и „Гоце“ долго време се дел од македонската училишна лектира.
Глигор Поповски – еден од најпознатите македонски автори за деца и млади, особено со романите и прозата за повозрасни деца.
Стојан Тарапуза – многу популарен поет за деца, со голем број песни и книги што се читаат и во училиштата. Со повеќе книги е дел од училишната лектира.
Бошко Смаќоски – значаен автор за деца и млади, присутен во македонската детска книжевност и во антологиите. Тој е автор на антологиската книга „Големи и мали“.
Велко Неделковски – спаѓа меѓу најпознатите и најплодни македонски писатели за деца и возрасни. Досега има издадено 45 книги, од кои 23 се за младите читатели. Најпознати се „Втората смена“ „Збунети години“ и „Шармери од осмо“.
Србо Ивановски – поет и писател чие творештво за деца е застапено во македонските антологии.
Горјан Петревски – со децении е сметан за еден од најчитаните, а често и за најчитаниот/најтиражниот македонски автор за деца и млади. Неговиот роман „Марта“ има извонредно долг читателски живот и 21 издание.
Со овие две наши продолженија на текстот поврзан со светските, балканските и македонските книжевни херои и со нивните автори, всушност направивме еден обемен список на книги што чекаат да бидат прочитани од вас. Па, почнете и уживајте во магијата на читањето.
Подготвила М.Т.
