- Ако секоја земја кандидат треба да се оценува според исти критериуми, тогаш логично е да се праша зошто некои држави добиваат дополнителни политички условувања, а други не. Ако европските принципи се универзални, тогаш тие треба да важат еднакво за сите. Во спротивно, неизбежно се создава впечаток дека правилата можат да се менуваат зависно од политичките околности
Долго време во јавноста се повторува тезата дека Македонија е на европски испит. Дека треба да ги исполни условите, да ги заврши реформите, да ги затвори спорните прашања и да покаже дека заслужува место во Европската Унија. Но ако се погледне внимателно целиот процес, впечатокот е дека денес не е само Македонија таа што полага испит. Испит полага и самата Европска Унија.
Македонскиот случај одамна престана да биде обичен процес на пристапување. Тој стана пример преку кој се мери колку европските принципи можат да издржат кога ќе се судрат со интересите на земјите членки. И токму затоа Македонија сè почесто изгледа како лабораторија во која се тестира не толку подготвеноста на кандидатите, колку кредибилитетот на европската политика.
Формално, правилата се исти за сите. Копенхашките критериуми се јасно напишани и не оставаат простор за дилеми. Но практиката покажува дека понекогаш покрај тие правила се појавуваат и дополнителни услови што не произлегуваат од европското законодавство, туку од билатералните односи. Токму тука започнуваат прашањата на кои Брисел сè уште нема убедлив одговор.
Ако секоја земја кандидат треба да се оценува според исти критериуми, тогаш логично е да се праша зошто некои држави добиваат дополнителни политички условувања, а други не. Ако европските принципи се универзални, тогаш тие треба да важат еднакво за сите. Во спротивно, неизбежно се создава впечаток дека правилата можат да се менуваат зависно од политичките околности.
Токму затоа македонскиот случај има многу пошироко значење отколку што изгледа на прв поглед. Не станува збор само за една држава и нејзиниот европски пат. Станува збор за довербата во системот што треба да гарантира еднаквост. Зашто довербата најлесно се губи тогаш кога не изгледа дека правилата се исти за сите.
Европската Унија со право инсистира на владеење на правото, правната сигурност и предвидливоста. Но истите тие принципи мора да важат и за процесот на проширување. Во спротивно, европската идеја ризикува да се претвори во политички процес во кој секоја нова членка може да поставува нови услови што немаат врска со заедничките критериуми.
Македонија во изминатите години направи низа тешки компромиси, често претставувани како единствениот пат кон европската иднина. Сепак, секој завршен компромис отвораше ново барање, а секоја затворена тема создаваше нова неизвесност. Тоа остава впечаток дека целта постојано се поместува, што не е добра порака ниту за Македонија ниту за другите земји кандидати.
Затоа денес, најважното прашање не е дали Македонија сака да стане членка на Европската Унија. Тоа одамна не е спорно. Прашањето е дали Европската Унија ќе покаже дека навистина функционира како заедница на еднакви правила или ќе остави впечаток дека политичката моќ има предност пред принципите.
На крајот, можеби најголемиот експеримент не се случува во Македонија. Тој се случува во самата Европска Унија. Начинот на кој ќе биде завршен македонскиот случај ќе покаже дали Европа успева да остане доследна на вредностите што ги промовира или ќе ја засили перцепцијата дека и во неа постојат правила што не важат еднакво за сите. Само ако одговорот биде првиот, европската идеја ќе го зачува својот кредибилитет.
