ВИЗИЈА ЗА МОДЕРНО, ОДРЖЛИВО И ПРАВЕДНО ЗДРАВСТВО (6)
Во претходните пет поглавја беше направен обид да се согледаат историскиот развој на македонскиот здравствен систем, улогата на мрежата на здравствени установи, потребата од ориентација кон квалитет, можностите за поинаков модел на финансирање и најчестите дилеми што ги отвораат реформите. Сите овие теми водат кон едно суштинско прашање: Какво здравство сакаме да им оставиме на идните генерации?
Македонското здравство не започнува од почеток. Тоа има традиција, искусни лекари, медицински сестри и друг здравствен персонал, медицински факултети, универзитетски клиники и институции, кои со децении успешно обезбедуваат здравствена заштита. Тоа претставува силна основа врз која треба да се гради идниот развој. Но секој успешен систем мора постојано да се приспособува на новите околности.
Денес Македонија има помалку жители отколку пред триесет години. Населението старее, хроничните заболувања се сè почести, медицинската технологија напредува со огромна брзина, а пациентите имаат сè поголеми очекувања во однос на квалитетот, достапноста и брзината на здравствените услуги.
Истовремено, здравствениот систем се соочува со недостиг од кадар, ограничени финансиски ресурси и потреба за постојани инвестиции во современа медицинска опрема и нови технологии.
Затоа е време за нова фаза во развојот на македонското здравство. Тоа не треба да биде реформа што ќе ги урива постојните вредности. Треба да биде реформа што ќе ги надградува.
Во следниот период, здравствената политика треба постепено да се насочи кон неколку стратешки цели.
Првата е воспоставување единствени стандарди за квалитет што ќе важат за сите здравствени установи. Пациентот треба да биде сигурен дека без разлика каде ќе се лекува ќе добие здравствена услуга што ги исполнува истите професионални и безбедносни стандарди.
Втората е развој на дневните болници и амбулантската хирургија. Современата медицина покажува дека голем број интервенции можат безбедно да се изведуваат без непотребна повеќедневна хоспитализација. Тоа носи подобро искуство за пациентот, пократко закрепнување и значително порационално користење на болничките капацитети.
Третата е функционална регионализација на здравствениот систем. Не секоја болница треба да ја обезбедува секоја здравствена услуга, но секој пациент треба навремено да има пристап до потребната здравствена заштита. Најсложените медицински дејности треба да останат концентрирани во референтни центри, додека стандардизираните процедури можат да се изведуваат во сите акредитирани установи што ги исполнуваат пропишаните услови.
Четвртата е целосна дигитализација на здравствениот систем. Современите информациски технологии овозможуваат подобро управување со ресурсите, електронски здравствени досиеја, побрза комуникација меѓу здравствените установи и следење на резултатите од лекувањето. Тоа претставува основа за подобро планирање и поголема ефикасност.
Петтата е континуирано инвестирање во луѓето.
Ниту една современа медицинска опрема не може да ги замени знаењето, искуството и посветеноста на лекарите, медицинските сестри и на преостанатиот здравствен персонал.
Затоа образованието, специјализациите, научната работа и континуираната медицинска едукација треба да останат меѓу највисоките приоритети на секој здравствен систем.
И конечно, секоја реформа треба да биде внимателно планирана, постепено воведувана и редовно оценувана.
Во здравството нема место за брзи и непромислени решенија. Секоја промена треба да биде заснована врз стручни анализи, научни докази, европски искуства и реалните потреби на македонските граѓани.
Македонското здравство не треба да избира меѓу јавното и приватното. Не треба да избира меѓу традицијата и реформите. Не треба да избира меѓу државата и пазарот. Треба да го избере она што е најдобро за пациентот. Тоа значи да се вреднува квалитетот. Да се поттикнува знаењето. Да се создадат еднакви правила за сите. Да се користат рационално јавните средства. Да се инвестира во здравствените работници. Да се применуваат современи медицински технологии. Да се градат институции во кои граѓаните ќе имаат доверба.
Ако секоја идна одлука во здравството се оценува според едно едноставно прашање – дали ова ќе обезбеди подобра здравствена заштита за пациентот? – тогаш македонското здравство ќе се движи во вистинската насока.
Реформите не се цел сами по себе. Тие се средство за создавање здравствен систем што ќе биде модерен, финансиски одржлив, професионален и праведен.
Систем во кој ќе се вреднува знаењето, ќе се поттикнува квалитетот, ќе се користат рационално јавните средства и ќе се гради доверба меѓу пациентите, здравствените работници и институциите.
Таквата визија не е недостижна. Таа бара јасна стратегија, професионален консензус, политичка волја и трпелива постепена работа.
Верувам дека Македонија ги има знаењето, луѓето и потенцијалот да изгради здравствен систем што ќе биде пример за квалитет, ефикасност и за правичност.
Заклучок
Ниту една реформа нема да биде успешна ако не е прифатена од здравствените работници, институциите и од граѓаните. Затоа идните промени треба да се темелат на стручен дијалог, постепено воведување и континуирано следење на резултатите.
Нашата цел не треба да биде да создадеме поинакво здравство само затоа што времињата се менуваат. Нашата цел треба да биде да создадеме подобро здравство.
Здравство во кое секој пациент ќе има навремен пристап до квалитетна и безбедна здравствена заштита. Здравство во кое лекарите и другите здравствени работници ќе работат во современи услови и ќе можат професионално да напредуваат. Здравство што ќе биде финансиски одржливо и способно да одговори на предизвиците на иднината. Само таков систем ќе ја оправда довербата на граѓаните.
(крај)
Д-р спец. Наум Трпеноски
Авторот е специјалист офталмолог – хирург и магистер по здравствен менаџмент
