Стив Јем им постави „фундаментално прашање“ на своите колеги пратеници во британскиот парламент изминатиот јуни. „Кој кого обликува? Дали технологијата му служи на општеството или општеството се преобликува за да им служи на интересите на технолошките компании?“ Јавноста можеби не сфати во колкава мера технологијата ја обликувала таа конкретна забелешка. Но „Панграм“, алатката за откривање текстови напишани од модели на вештачка интелигенција, го означи говорот на Јем како целосно напишан од вештачка интелигенција.
Невообичаено, Јем слободно му ја припишува заслугата на својот „коавтор“ – на машината. Тој за „Економист“ изјави: „Мојата канцеларија користи алатки за продуктивност на вештачка интелигенција за општа намена во рамките на парламентарните упатства за многу задачи, вклучително и за подготовка на говори“.
А тој не е единствениот. Нашата анализа, користејќи ја алатката „Панграм“, открива дека секој десетти збор изговорен во парламентарните дебати во Велика Британија е напишан од вештачка интелигенција. Тој удел расте, откако беше речиси непостоен во 2024 година. Повеќето пратеници се помалку подготвени да се изјаснат на оваа тема. Најчестиот одговор од страна на најупорните корисници на вештачка интелигенција во британскиот парламент беше изненадување и негирање. Еден пратеник, чија четвртина од говорите изгледаат дека се напишани од вештачка интелигенција, негираше дека ја користел технологијата на работа. Пратеникот додаде дека тој и неговиот парламентарен асистент „имаат мала шега дека неговиот стил на пишување често користи некои од тропите генерирани од вештачка интелигенција“.
Велика Британија не е единствената со ваква состојба на политичката сцена. Низ законодавните тела што зборуваат англиски јазик, најголемите корисници на вештачка интелигенција се австралиските и канадските пратеници, чии говори се критикуваат трипати почесто од британските. Членовите на американскиот Конгрес исто така не заостануваат многу. Британскиот Дом на лордовите, и покрај својата репутација, користи повеќе вештачка интелигенција од Долниот дом. Политичките тела со најниска употреба на вештачка интелигенција меѓу испитуваните беа новозеландскиот парламент и Сенатот на САД.
Холандскиот премиер Роб Јетен беше посрамен во септември кога дневниот весник „Фолкскрант“ откри дека многу од неговите објави на социјалните мрежи се напишани од вештачка интелигенција, вклучително и оние за комеморација за авионска несреќа и постколонијално извинување. Јетен не се извини и планира да продолжи со нејзина употреба. Друга неодамнешна анализа покажа дека една третина од законите предложени во норвешкото законодавство содржеле текст составен од вештачка интелигенција.
Засега, прозата со вештачка интелигенција болно се истакнува. Чет-ботовите сигурно посегнуваат по истите неколку формулации. „Не беше само тетоважа; тоа беше ветување“, рече еден британски пратеник, сеќавајќи се на катастрофата на стадионот „Хилсборо“; „владата не ја реформира стоматологијата; тие го надгледуваат нејзиното управувано пропаѓање“, рече друг, за стоматологијата во Британија.
Наместо само да забележуваат сомнителни јазични конструкции, алатките за откривање вештачка интелигенција се обучуваат на огромни бази на текстуални податоци, како што се самите ВИ-модели што тие ги откриваат. „Панграм“ сега се фали дека прави само една грешка меѓу откритијата од вкупно 24.000 резултати. Истражувачите на Универзитетот во Чикаго слично открија стапка на грешка „близу нула“ при проверката на подолги текстови. Според парламентарните податоци, „Панграм“ означува како спорни исклучително малку говори од периодот пред објавувањето на ЧетГПТ во ноември 2022 година.
Повеќе од половина од британските пратеници едвај користат вештачка интелигенција за говори. Но оние што ја употребуваат, имаат тенденција да го прават тоа често. Многумина се од најновиот парламентарен состав избран во 2024 година.
Пратеникот што најмногу користи вештачка интелигенција, како што откриваме, е конзервативецот Нил Шастри-Херст. Три четвртини од неговите парламентарни придонеси во текот на изминатата година беа означени како напишани од вештачка интелигенција. Алекс Истон, независен пратеник од Северна Ирска, не е далеку зад него, ниту Јем или Сара Хол, двоецот од Лабуристичката партија. Г-ѓа Хол рече дека вештачката интелигенција е „асистент, а не… замена“ и дека за секој половина час заштеден на пишување говори „тоа се уште 30 минути што можеме да ги вложиме во поддршка на гласачите“.
Меѓу пратениците во задните клупи, главната партија со највисока стапка на вештачка интелигенција во своите говори се либералните демократи. Говорите на министрите и партиските лидери, со подобро опремени и подобро проверени тимови за пишување говори, ретко се чини дека се напишани од вештачка интелигенција. Ниту еден од следниве британски политичари: Кеми Баденок, премиерот Енди Барнам, сер Ед Дејви, Најџел Фараж, Џон Хили или Ед Милибанд, воопшто не користел вештачка интелигенција за подготовка на своите говори. Таа претпазливост веројатно е мудра. Истражувањето спроведено од консултантската куќа „Паблик фрст“ за „Економист“ покажува дека британските гласачи остро се противат на тоа политичарите да користат вештачка интелигенција (ВИ) за пишување, иако немаат ништо против да го прават тоа маркетинг-експерти, асистенти, па дури и наставници во училиштата. Гласачите исто така покажаа поголема одбивност кон употребата на ВИ во говорите отколку во кој било друг вид политичко пишување, вклучително и во личните пораки на сочувство до граѓаните. Следната категорија што предизвика најголемо негодување беа документите со политички предлози напишани со помош на ВИ – практика што исто така зема замав во Вестминстер. Поддржувачите на секоја од партиите увидоа спорна употреба на ВИ кај политичките ривали. Поддржувачите на лабуристите, зелените и конзервативците сметаа дека Најџел Фараж од партијата Реформа Велика Британија е партискиот лидер што најверојатно би користел ВИ во говорите, додека гласачите на Реформа претпоставуваа дека тоа би бил Зак Полански од зелените.
Ниту политичарите, ниту вештачката интелигенција не уживаат голема популарност, па затоа отпорот кон говорите генерирани од ВИ, кои ги спојуваат овие две нешта, не треба да претставува големо изненадување. Сепак, гневот на јавноста е разбирлив. Гласачите избираат претставници што ќе зборуваат во нивно име во парламентот – збор што потекнува од францускиот израз за место каде што се води разговор. Овие дебати ретко претставуваат врв на говорничката вештина.
Денес постои несоодветен фокус на создавање материјали за социјалните мрежи, а самото пишување на говорите обично им се препушта на соработници. Сепак, избегнувањето на работата околу обликувањето на аргументите носи ризик од автоматизирање на самата суштина на она за што се избираат пратениците. А загриженоста поради текстовите создадени од машини не е ограничена само на политиката.
„Небрежното пишување говори ќе доведе до небрежна политика“, предупредува Алан Локи, поранешен автор на говори за сер Кир Стармер, кој до неодамна беше премиер.
– Ние ги шириме идеите преку нашето пишување. Ова не се „Гугл мапи“ или геодетски карти; ова е работа од сериозен калибар. Ова е од суштинско значење за нашата историска култура – вели Локи.
Футуристите шпекулираа дека политиката би можела да биде една од ретките професии што е невозможно да се автоматизираат, можеби слично на свештеничката служба (иако, претходно годинава, папата мораше да ги повика свештениците да не користат ВИ за пишување проповеди). Секако, луѓето сакаат да бидат претставувани од луѓе, а не од машини? Но додека пратениците, притиснати од недостиг од време, посегнуваат по чет-ботови, вештачката интелигенција веќе создава силно упориште.
