Суптилните промени во движењето на внатрешното јадро можат да влијаат врз брзината на ротација на планетата и да го скратат или продолжат денот за неколку милисекунди, пишува „Сајанс дејли“ (Science Daily).
Иако во секојдневниот живот денот го доживуваме како точно 24 часа, ротацијата на Земјата всушност не е целосно константна. Должината на денот може да се промени за само неколку милисекунди, а ново истражување објавено во списанието Nature нуди ново објаснување за тоа што се случува длабоко во внатрешноста на планетата.
Научниците од Универзитетот во Алберта откриле дека промените во ротацијата на внатрешното јадро на Земјата можат преку гравитациско влијание да делуваат врз обвивката на планетата – мантијата, која е дебела околу 3.000 километри и го опфаќа делот од Земјата во кој се наоѓа и земјината кора.
Што се случува во внатрешноста на Земјата?
Земјата не се однесува како едно цврсто тело што ротира со совршено иста брзина. Течното надворешно јадро и цврстата внатрешна јадрена структура можат да ја менуваат својата брзина на ротација.
Кога јадрото забрзува, мантијата може минимално да забави. Кога јадрото забавува, мантијата може да забрза. Бидејќи земјината кора е дел од мантијата, овие промени се одразуваат и врз брзината со која се врти површината на планетата.
Токму оваа размена на аголен моментум е поврзана со промените во должината на денот.
Гравитациско „влечење“ од самото јадро
Новата студија предлага дека важна улога има таканаречениот гравитациски момент. Внатрешното јадро не е совршено сферично, а неговите мали промени во движењето можат гравитациски да влијаат врз неправилно распоредени маси во мантијата.
Тоа создава многу слаб, но мерлив ефект врз ротацијата на Земјата. Според моделот на истражувачите, токму овој механизам може да ги објасни долгорочните промени во должината на денот, кои се движат во рамки на неколку милисекунди.
Истовремено, на границата меѓу јадрото и мантијата дејствуваат и други сили, вклучително електромагнетно и топографско влијание, кои се спротивставуваат на гравитацискиот ефект.
Земјата е многу подинамична отколку што изгледа
Истражувањето нуди и интересен поглед во најдлабоките делови на нашата планета. Научниците проценуваат дека внатрешното јадро може да се деформира на временска скала од само неколку години, што сугерира дека длабоко под површината на Земјата се случуваат многу подинамични процеси отколку што некогаш се претпоставувало.
Сепак, ова не значи дека луѓето можат да забележат разлика во секојдневниот живот. Промените се толку мали што се мерат во милисекунди и се откриваат со високо прецизни научни мерења.
Новото истражување, објавено на 23 септември 2026 година во „Нејчр“ (Nature), додава важен дел во сложената приказна за тоа како функционира внатрешноста на Земјата и како процесите илјадници километри под нашите нозе можат да влијаат дури и врз должината на еден ден.
