Анализа на „Политико“ за изгледите на поранешниот бугарски претседател за добивање на претстојните парламентарни избори во Бугарија
Поранешниот претседател и началник на воздухопловните сили на Бугарија, Румен Радев, е на пат да победи на општите избори во Бугарија в недела, со ветувања за борба против сеприсутната „мафијашка држава“, која ја обвинува за поткопување на најсиромашната земја во Европската Унија, пишува реномираниот медиум „Политико“.
– Разбиена од постојани политички кризи и ослабена од кревки коалиции, балканската нација од 6,7 милиони станува речиси неуправлива. Има седум премиери од 2021 година – ниту еден од нив не отслужи целосен мандат, при што гласањето претстојниот викенд ќе биде во рамките на осмите избори во изминатите пет години – се наведува во текстот на „Политико“, со што се нагласува дека е далеку од извесно дали Радев, кој е скептик во поддршката за Украина и во однос на пристапувањето на Бугарија кон еврозоната што се случи годинава, ќе може да го прекине овој ќор-сокак.
Претпазливост во Брисел поради критичната агенда на Радев
Според анкетите на „Политико“, неговото новоосновано движење Прогресивна Бугарија е на пат да освои само 31 процент од гласовите, што значи дека ќе се соочи со истите предизвици како и неговите претходници во создавањето стабилна владина коалиција.
Неговата политичка агенда исто така е критична, а Брисел има основа да биде претпазлив. Радев долго време зазема позиции поврзани со Кремљ во врска со Украина и навестуваше дека сака да увезува руска нафта. И покрај неговото ветување дека ќе се справи со сеприсутната корупција на високо ниво во земјата, неговите критичари истакнуваат дека Прогресивна Бугарија привлекува поддршка од партии со минато на национализам и корупција.
Како што лидерот на центристичката опозиција, Асен Василев, од партијата Продолжуваме со промените, ги праша новинарите претходно оваа година: „Дали тој бара силна Бугарија во силна Европа? Или Бугарија што го следи моделот на Орбан, дејствувајќи како тројански коњ во рамките на ЕУ и блокирајќи ја интеграцијата?“
Борбата против корупцијата во средиштето на кампањата
Радев ги искористи своите вештини за да го изгради својот политички бренд. Пред да се кандидира за претседател на изборите во 2016 година, Одделот за односи со јавноста на воздухопловните сили интензивно ги промовираше неговите летови во високопрофилно воздухопловно шоу. Слично на тоа, на општите избори годинава, видео од кампањата го покажа во пилотската кабина на неговиот „миг-29“, објаснувајќи го вертикалното полетување.
По преземањето на претседателската функција во 2017 година, Радев брзо го надомести недостигот од политичко искуство, искористувајќи ја својата воена заднина за да ја развие личноста на бестрашен патриот, некорумпиран од партиската политика. Како поранешен генерал, тој исто така го цитира своето воено образование во своите процени зошто мисли дека Украина треба да поднесе тужба за мир со Русија.
Неговиот голем пробив се случи во 2020 година, среде голема политичка бура околу влијанието на олигарсите врз државните обвинители. Тоа беше борба што предизвика големи улични протести во текот на летото и му помогна на Радев да се етаблира како најпопуларен политичар во земјата.
Обвинителите извршија рации во претседателските канцеларии и накратко приведоа двајца од персоналот на Радев, само зголемувајќи го неговиот кредибилитет како борец против „заробувањето“ на државата. Како што гневот на јавноста растеше, тој излезе да ја поздрави толпата, кревајќи стисната тупаница, осудувајќи ја корупцијата и повикувајќи ги „мафијашите“ да ја напуштат извршната власт. Таа борба против корупцијата е во преден план во годинашната кампања, а дефинирачкото изборно ветување на Радев беше да ја „урне олигархијата“.
– Олигархијата е длабоко вкоренета во општествениот и економскиот живот на земјата. Тоа е пирамидална шема што систематски го исцрпува општеството, а наедно ја обезбедува својата неказнивост преку контрола на институциите, партиите, изборите, медиумите и бизнисот. Доколку овој модел не се демонтира, секоја форма на управување би била осудена на неуспех – порача Радев минатиот месец.
Таа борба ќе го соочи со моќни непријатели. Неговите главни политички противници се двајцата водечки политички моќници во Бугарија – поранешниот премиер Бојко Борисов и Делјан Пеевски, лидер на партијата ДПС – Нов почеток. Опозициските политичари ги обвинуваат двајцата дека се клучни помагачи на олигархиската длабока држава во земјата – обвинение што тие го отфрлаат.
Поддржувачи меѓу десничарите и националистите
И покрај годините шпекулации дека ќе се кандидира за премиерската функција, Радев конечно го откри својот проект Прогресивна Бугарија дури во март. Иако Радев формално не ја води Прогресивна Бугарија, тој е несомнено нејзиното лице. Движењето се одликува со шарено собрание политичари блиски до него или некои што ја промениле својата верност, а исто така вклучува и воени личности, новодојденци и поранешни спортски личности. Само шест жени ги предводат партиските листи во 31 изборна единица во земјата.
– Неговото лице е насекаде, што веројатно е важно, бидејќи никој друг не е препознатлив – рече Димитар Бечев, виш соработник во „Карнеги Европа“.
Прогресивна Бугарија привлече еклектичен спектар на поддржувачи. Анкетите покажуваат дека привлече некои поддржувачи на проруската десничарска партија Преродба. Ахмед Доган, основачот на етничката турска партија ДСП и сега главен ривал на Пеевски, исто така ја изрази својата поддршка. И ВМРО, помала националистичка групација, формално ја поддржа партијата на Радев.
Сепак, програмата на партијата нуди малку специфики, а Радев не ја позиционираше Прогресивна Бугарија јасно на политичкиот спектар. Неговите економски политики, на пример, носат обележја и на левичарските и на десничарските платформи.
– Тој фрла широка политичка мрежа, обидувајќи се да им се допадне на гласачите и од левицата и од десницата на политичкиот спектар. Тој се обидува да игра со сите – објаснува Боријана Димитрова, управувачка партнерка во агенцијата за анкети „Алфа рисрч“ со седиште во Софија,
Тој пристап би можел да донесе гласови в недела, но таа предупреди дека ризикува да се врати како бумеранг во моментот кога Радев ќе ја преземе власта. Таа го нарече „парадоксална фигура“ – повеќе поларизирачка отколку обединувачка како претседател и, како потенцијален премиер, „сештојад, со мала јасност во врска со неговите принципи или решенијата што ги нуди“.
Иако Радев ја ублажи својата проруска реторика за време на кампањата, неговите ставови сепак се појавија во неколку наврати, вклучително и за потребата на Бугарија од евтина руска нафта. Кога сегашната привремена влада одлучи кон крајот на март да потпише 10-годишен договор за соработка со Украина, Радев остро го нападна таквиот потег, обвинувајќи го кабинетот дека „ја влече Бугарија во војна“.
Комплексни коалиции на повидок
Димитрова забележа дека Радев очекува „изборно цунами“ и дека неговите сојузници зборувале за освојување најмалку 120 од 240 пратенички места. Сепак, анкетите сега укажуваат на поскромен резултат. Потешкото прашање е што ќе се случи ако не успее да постигне мнозинство.
Реформистичката коалиција на Продолжуваме со промените и Демократска Бугарија изгледа како природен партнер на фронтот против корупцијата. Сепак, тие се судрија со таборот на Радев во минатото поради војната во Украина, а пријателската реторика на Радев кон Русија може да се покаже како неприфатлива за нивните поддржувачи. Се смета оти нагло насочување кон Москва, исто така, би ја расцепило секоја коалиција и би ги антагонизирало партнерите на Бугарија од ЕУ и НАТО.
Ако се материјализира коалиција со прозападни партии, Бечев очекува дека на Радев можеби ќе му биде полесно да молчи за Украина и да им дозволи на неговите коалициски сојузници да зборуваат за политиката кон Русија.
Димитрова, пак, посочи уште една можност, велејќи дека Радев може да се обиде да создаде малцинска влада.
– Тој можеби ќе се обиде да изгради малцинска влада, обидувајќи се да создаде различни сојузи за различни теми. Сепак, тоа бара значителна политичка остроумност. Ќе видиме дали ја има – посочува таа.
Ако Радев не успее да формира влада, цената ќе биде висока. Политичките аналитичари предупредуваат дека неговиот месијански ореол може брзо да исчезне.
Бугарија го видела овој модел и претходно: спасителот доаѓа, не успева да владее и наскоро ја губи предноста на новодојденец што го правеше да изгледа незапирливо. Радев знае подобро од повеќето што се случува кога авионот ќе се заглави на голема надморска височина, заклучува „Политико“ во пресрет на изборите во Бугарија.
Р.С.
Радев е познат по радикалниот негаторски став за Македонците и македонската држава
Во текот на извршувањето на претседателската функција, Румен Радев зазеде особено тврд негаторски став во однос на прашањата поврзани со Македонија и Македонците. Радев со своите изјави остро задираше во македонскиот национален идентитет во повеќе наврати, без разлика на тоа што неговите изјави не наоѓаат никаква основа ниту во историографијата ниту во меѓународното право. Во своите изјави и ставови, Радев често лиферуваше невистини, клевети, измислици, фингирани и ретуширани информации и спинови на адреса на нашата држава, деноминирачки за македонската национална историја, јазик и народ. Во продолжение пренесуваме дел од неговите изјави поврзани со Македонија.
– Обидот на политичарите во РС Македонија да изградат идентитет врз основа на фалсификатите на Комунистичката интернационала, а не на историската вистина е спротивно на интересите на граѓаните на РС Македонија, кои навистина сакаат членство во ЕУ.
– За доброто на европската иднина на Македонија неопходно е билатералните односи на земјата со Бугарија да бидат ослободени од идеологиите на тоталитаризмот, што би помогнало за вистински и целосен дијалог.
– Секое отстапување на власта од бугарскиот национален интерес ќе предизвика нова политичка криза. Потсетувам дека бугарската позиција во однос на евроинтеграциите на Македонија се заснова на јасно дефинирани принципи и на резултати, а не на надворешно наметнати услови.
– Бугарија беше изложена на сериозен притисок во врска со почетокот на преговорите за членство на Македонија во ЕУ, но го издржавме тој притисок. Мислам дека и јас и преодната влада ги образложивме причините и ги објаснивме позициите на Бугарија и тие беа прифатени. Станува збор за почитување на човековите права и говорот на омраза, што е некомпатибилно со европските принципи.
– Убеден сум дека европската перспектива на РС Македонија зависи од строгата имплементација на меѓународните договори, како и на оној одобрен од Европскиот совет во 2022 година. Преговарачката рамка, за информација на одговорните институции во РС Македонија, нема да се ревидира.
– Вклучувањето на Бугарите во Уставот е задолжителен услов за РС Македонија да ги започне преговорите за влез во ЕУ. Од РС Македонија тврдат дека работат на текстот за вклучување на Бугарите во Уставот, но лично не сум видел ниту нацрт за измена на нивниот основен закон. Само со почитување на човековите права и принципите на добрососедство РС Македонија може да напредува во процесот на европска интеграција.
– Сведоци сме на зголемена системска дискриминација, полициско, административно и судско самоволие кон бугарските здруженија, зголемен број кривични дела од омраза врз Бугарите и луѓето со бугарски идентитет во РС Македонија.
– Бугарија ја одржува целосната рамноправност на македонските Бугари со другите народи во РС Македонија. Политиката на дискриминација на македонските Бугари, 120.000 луѓе, неодамна ескалира. Правата на македонските Бугари се клучна точка во Копенхашките критериуми за членство во ЕУ и за нив не може да се преговара.
– Нема начин да се каже „да“ пред да видиме одржливи механизми за искоренување на искривената приказна и намерниот однос кон Бугарија – од учебници, музеи, споменици до медиумите и државната политика. Не можеме да кажеме „да“ сè додека не бидеме убедени дека нашиот сосед нема да го гради својот идентитет врз кражбата на бугарската историја.
– Очекуваме искоренување на говорот на омраза, заблудата и толкувањето на Бугарија од учебниците, спомениците, музеите и јавната политика. Тогаш нашите луѓе се подготвени да кажат да. Сакаме јасни правно обврзувачки документи. Македонските Бугари да се рефлектираат во пописот. Сакаме како што се призна историската вистина во односите со Грција, да се признае и историската вистина во односите со Бугарија. Раскинување со македонизмот и омразата кон Бугарија и донесување јасни одлуки.
– Нашиот југозападен сосед треба да покаже европска зрелост и почитување на вредностите на ЕУ со преземање конкретни активности за запирање на говорот на омраза кон Бугарија во учебниците по историја, државните и научните институции, јавните медиуми, да запре со фалсификување на бугарското културно-историско наследство и особено да ги почитува правата на своите граѓани, кои отворено го изразуваат својот бугарски идентитет.
