- Во зимата 1943 година, еден мал партизански одред се криеше во планините над Крушево. Снегот беше длабок, а гладот постојан придружник. Но во тие услови, борците решија да отпечатат леток на македонски јазик – со рачно изрезбани букви на дрвена плоча и со мастило направено од саѓи и вода. Летокот гласеше: „Македонскиот
народ се бори за својата слобода и своето име“. Кога летокот беше пуштен низ селата, луѓето го читаа со солзи во очите – за првпат по векови некој им се обраќаше на нивниот мајчин јазик, во борба што ја водат самите тие. Еден старец од селото рече: „Не е важно дали ќе преживеам оваа зима. Важно е дека моите внуци ќе знаат дека сме Македонци и дека сме се бореле за тоа“
Во 2026 година, кога многумина ја забораваат суштината на македонската Народноослободителна војна, мора да потсетиме дека таа не беше само дел од глобалната антифашистичка борба туку и историски чин на национално самоосвестување, момент кога еден народ ја запиша својата волја во историјата со крв и жртва. Сите тврдења дека македонската нација е „вештачка творба“ немаат никаква историска основа. Тоа е политички ревизионизам создаден за да оправда одделни националистички догми и да ја избрише меморијата на еден народ.
Суштината е јасна – Македонците самостојно решија да ѝ се приклучат на антифашистичката борба, затоа што се бореа за самоопределување – право сами да ја решаваат својата судбина, без диктат од големите сили или од соседните хегемонии; за рамноправност – против сите форми на национално потиснување што ги сведуваа Македонците на „регионална група“ без име и без глас; за борба против хегемониите – одбивање да бидат инструмент во туѓи националистички проекти, било великосрпски било великобугарски; и за доктрината на тогашната КПЈ-КПМ: секој народ има право сам да ја решава својата судбина, а тоа право се стекнува во борба, не во кабинетски договори.
Македонската антифашистичка борба беше истовремено и борба за признавање на јазикот, историјата, обичаите и културната посебност. Таа е доказ дека македонската нација не е конструкт на дипломатски преговори, туку резултат на народна волја изразена со оружје во рака. Партизанските одреди во Македонија не беа само воени формации – тие беа школа на национална свест, каде што се пееше на македонски јазик, се пишуваа летоци со македонски зборови, се создаваше нова културна меморија. АСНОМ, како врв на таа борба, ја потврди историската вистина: македонскиот народ е политички субјект, со своја држава, свој јазик и своја култура. Затоа, секој обид денес да се негира македонската национална особеност не е само историски неточен туку и морално навредлив за жртвите што паднаа во борбата. Македонската нација се роди во пламенот на антифашистичката војна и таа суштина не може да се избрише со никакви ревизионистички формули.
Македонската нација се роди во борба, а не во лабораторија на политички елити. Таа не е производ на кабинетски договори, туку резултат на крвава жртва, на партизански одреди што се собираа по планините и селата, на народ што со песна и оружје ја бранеше својата посебност. Оваа вистина е најсилниот аргумент против современиот ревизионизам, кој се обидува да ја претстави македонската национална свест како измислица или како политички експеримент. Во пламенот на Втората светска војна, Македонците не само што се бореа против фашистичкиот окупатор туку и против вековното потиснување што ги сведуваше на „безимен народ“. Со секој леток напишан на македонски јазик, со секоја партизанска песна, со секој паднат борец се создаваше нова културна и политичка меморија. АСНОМ беше врвот на таа борба – институционално признание дека македонскиот народ е субјект со своја држава, јазик и култура.
Затоа, денес, кога некој повторно се обидува да ја негира македонската национална особеност – јазикот, историјата, обичаите – мора да потсетиме дека тие не се плод на дипломатски формули, туку на народна волја изразена со оружје во рака. Македонската нација се роди во пламенот на антифашистичката војна и таа суштина не може да се избрише со никакви ревизионистички формули. Таа е историски факт, морален завет и живо сведоштво дека народот што еднаш ја запишал својата слобода со крв, никогаш не може да биде избришан од историјата.
