Нова страница во индиско-македонските билатерални односи
- Еден од најконкретните резултати од разговорите на највисоко македонско-индиско ниво е поставувањето јасна економска цел: Во следните пет години
трговската размена меѓу Македонија и Индија да достигне половина милијарда американски долари! Иако оваа бројка претставува сериозна амбиција во однос на сегашното ниво на економска соработка, таа ја отсликува подготвеноста на двете држави да создадат услови за поголеми проекти, производство, размена, како и заедничко присуство на компаниите на целните пазари - Посетата на индиската претседателка не беше само дипломатски настан туку и обид да се постави нова економска рамка на односите меѓу Македонија и Индија. Најавата за отворање резидентна индиска амбасада во Скопје, интензивирањето на деловната соработка и јасно дефинираните приоритетни сектори покажуваат дека двете земји сакаат да го претворат политичкото пријателство во конкретни економски резултати
Официјалната посета на индиската претседателка Друпади Мурму на Македонија испрати јасна порака дека политичките односи меѓу двете земји веќе не се единствената основа на билатералната соработка. Заедничката определба на претседателките Гордана Сиљановска-Давкова и Друпади Мурму е следниот чекор да биде економијата – преку зголемување на трговската размена, нови инвестиции и отворање простор за подлабоко поврзување на бизнис-заедниците.
– Дојдено е време нашето економско партнерство да го достигне квалитетот на политичките односи меѓу двете земји – порача претседателката Сиљановска-Давкова, сумирајќи ја суштината на разговорите што ги водеа двете делегации.
Оваа порака претставува амбициозен обид билатералните односи да добијат нова економска динамика, во време кога глобалните синџири на снабдување се менуваат, а европскиот пазар станува сè поатрактивен за азиските компании.
Македонија како европска порта за индискиот капитал
Еден од најзначајните моменти во обраќањето на македонската претседателка беше нејзиното позиционирање на Македонија како потенцијален логистички и инвестициски центар за индиските компании што сакаат да го прошират своето присуство во Европа.
Сместена на пресекот на главните европски транспортни коридори, со политичка стабилност, квалификувана работна сила, поволна деловна клима и преференцијален пристап до европските пазари, Македонија, според Сиљановска-Давкова, може да стане влезна точка за индискиот капитал на европскиот континент.
Во услови кога голем број компании бараат нови производствени и логистички бази поблиску до европските потрошувачи, оваа порака претставува директен повик до индиските инвеститори да ја разгледаат Македонија како дел од својата долгорочна стратегија.
Од автомобилската индустрија до вештачката интелигенција
Двете претседателки идентификуваа широк спектар области во кои двете економии можат да се дополнуваат. Меѓу нив се автомобилската индустрија, фармацијата, здравството, информатичките технологии, обновливите извори на енергија, земјоделството, прехранбената индустрија, машинството и напредното производство.
Посебно место добија и секторите што ќе ја обликуваат економијата во наредните децении. Вештачката интелигенција, дигиталната трансформација, научноистражувачката соработка, новите технологии и поврзувањето на универзитетите беа посочени како области во кои Македонија и Индија можат да изградат долгорочно партнерство засновано на знаење и иновации.
Со тоа, економската агенда добива поширока димензија – не само класична трговија туку и трансфер на знаење, технолошка соработка и развој на човечки капитал.
Амбиција: трговска размена од половина милијарда долари
Еден од најконкретните резултати од разговорите е поставувањето јасна економска цел. Имено, во следните пет години трговската размена меѓу Македонија и Индија да достигне половина милијарда американски долари. Иако оваа бројка претставува сериозна амбиција во однос на сегашното ниво на економска соработка, таа ја отсликува подготвеноста на двете влади да создадат услови за поголемо присуство на компаниите на целните пазари. Остварувањето на оваа цел ќе зависи од интензивирањето на деловните контакти, отворањето нови канали за извоз и привлекувањето индиски инвестиции во македонската економија.
Индија гледа нов партнер на Балканот
И високата гостинка во Македонија, индиската претседателка Друпади Мурму, ја потврди подготвеноста на Њу Делхи за продлабочување на економската соработка.
Таа истакна дека двете земји се согласиле да ја прошират билатералната соработка и да ја интензивираат во различни форми и области, како во информатичките технологии, земјоделството, прехранбената индустрија, фармацијата, туризмот, угостителството и аудиовизуелните уметности.
Дополнително, двете држави ќе ја зајакнуваат соработката во здравството, особено во областа на традиционалната медицина, каде што Индија има долгогодишно искуство и меѓународно препознатливи практики.
Во исто време, Мурму ја истакна подготвеноста на Индија да ја вклучи Македонија во пошироки мултилатерални иницијативи, како што се „Меѓународната соларна алијанса“ и „Алијансата за инфраструктурна отпорност на катастрофи“, оценувајќи дека членството би можело да отвори дополнителни можности за инвестиции, енергетска соработка и одржлив развој.
Нова економска агенда за билатералните односи
Посетата на индиската претседателка не беше само дипломатски настан туку и обид да се постави нова економска рамка на односите меѓу Македонија и Индија. Најавата за отворање резидентна индиска амбасада во Скопје, интензивирањето на деловната соработка и јасно дефинираните приоритетни сектори покажуваат дека двете земји сакаат политичкото пријателство да го претворат во конкретни економски резултати.
Предизвикот сега ќе биде овие политички пораки да се преточат во инвестиции, нови извозни договори, заеднички проекти и поголемо присуство на македонските и индиските компании на двата пазара. Доколку најавените иницијативи се реализираат, посетата на Друпади Мурму би можела да остане запаметена како моментот кога македонско-индиските односи почнаа да добиваат вистинска економска тежина. П.Р.
Македонија и Индија: Од симболична трговија до стратешко економско партнерство
Амбицијата од половина милијарда долари – реална цел или дипломатска мотивациска порака?
Најавата дека во наредните пет години трговската размена меѓу Македонија и Индија треба да достигне половина милијарда американски долари е една од најамбициозните економски пораки испратени по официјалната посета на индиската претседателка Друпади Мурму на Скопје. На прв поглед, ова изгледа како исклучително амбициозна цел. Но ако се анализираат економските потенцијали на двете земји, станува јасно дека просторот за раст е многу поголем отколку што покажуваат сегашните бројки.
Македонија е мала, но со високи амбиции за извозно ориентирана економија. Во 2025 година, вредноста на македонскиот извоз достигна околу осум милијарди евра, додека надворешната трговија продолжи да расте. Речиси 60 проценти од вкупната трговија се остварува со земјите од Европската Унија, што ја прави земјата длабоко интегрирана во европските синџири на производство и снабдување.
Од друга страна, Индија денес е една од најбрзорастечките светски економии, со повеќе од 1,4 милијарда жители, огромен индустриски капацитет, динамичен ИТ-сектор и сè поагресивна стратегија за глобална економска експанзија. Индиските компании веќе не бараат само нови пазари туку и нови производствени бази преку кои ќе можат полесно да пристапуваат до европските потрошувачи. Токму тука Македонија може да ја најде својата улога.
Македонија како дел од европските синџири на производство
Во последните две децении, Македонија успеа да стане дел од европската автомобилска индустрија преку инвестициите во технолошко-индустриските развојни зони.
Денес значителен дел од македонскиот извоз се автомобилски компоненти, електрична опрема, кабелски системи, машински делови и индустриски производи што се вградуваат во финални производи што завршуваат на германскиот, францускиот и на другите пазари на Европската Унија. Ова претставува сериозна конкурентска предност што би можела да биде интересна и за индиските компании.
Наместо директно да се извезува од Индија кон Европа, дел од производството би можело да се организира во Македонија, користејќи ги предностите на постојната индустриска инфраструктура, квалификуваната работна сила и пристапот до европските пазари.
Токму затоа претседателката Гордана Сиљановска-Давкова ја опиша Македонија како „влезна порта“ за индиските компании во Европа.
Каде се најголемите можности?
Разговорите меѓу двете претседателки отворија повеќе конкретни економски полиња.
– Првата област е автомобилската индустрија.
Индија е меѓу најголемите светски производители на автомобили, автобуси и автомобилски компоненти. Македонија, пак, веќе располага со компании што се интегрирани во европските производствени синџири. Заедничките инвестиции би можеле да создадат нови производствени капацитети наменети токму за европскиот пазар.
– Втората област е фармацијата.
Индија е еден од најголемите светски производители на генерички лекови и активни фармацевтски супстанции. Македонските компании би можеле да воспостават партнерства во производството, пакувањето, дистрибуцијата и заедничкиот настап на регионалните пазари.
-Трет голем потенцијал претставуваат информатичките технологии.
Индија располага со една од најразвиените ИТ-индустрии во светот, додека Македонија создава сè поконкурентен кадар во областа на софтверскиот инженеринг, дигиталните услуги и стартапите. Заеднички развојни центри, проекти со надворешни изведувачи и соработка меѓу универзитетите можат да станат нов двигател на билатералните односи.
Не помалку значајни се и обновливите извори на енергија, земјоделството, прехранбената индустрија, машинството, логистиката и современото производство – сектори што беа директно посочени како приоритети во разговорите меѓу двете претседателки.
Заеднички настап на трети пазари
Можеби најголемата можност не лежи во директната трговија меѓу Македонија и Индија. Поголемиот потенцијал е во заедничкото производство за трети пазари.
Македонските компании можат да понудат европски производствени стандарди, географска близина до пазарот на ЕУ и логистичка поврзаност со Централна Европа и Балканот. Индиските компании, пак, располагаат со капитал, технологија, огромни производствени капацитети и глобални продажни мрежи. Комбинацијата на овие две предности може да создаде производи што ќе бидат конкурентни не само во Европската Унија туку и на Блискиот Исток, Северна Африка и поширокиот регион на Југоисточна Европа. Особено интересен модел би можеле да бидат заедничките инвестиции во фабрики што би произведувале компоненти за европската автомобилска индустрија, медицинска опрема, фармацевтски производи, преработена храна и високотехнолошки производи.
Дипломатијата го отвора патот, економијата треба да го изоди
Најавата за отворање резидентна индиска амбасада во Скопје има многу пошироко значење од дипломатскиот протокол. Во современата економија, дипломатската инфраструктура честопати претставува првиот чекор кон поголема деловна активност, инвестициски форуми, директни контакти меѓу стопанските комори и полесно поврзување на компаниите. Тоа значи дека посетата на индиската претседателка не треба да се гледа само како политички настан туку како почеток на процес што ќе бара активност од владите, стопанските комори, инвестициските агенции и од приватниот сектор. Доколку најавените иницијативи се претворат во конкретни инвестиции, заеднички компании и нови извозни договори, тогаш целта за трговска размена од половина милијарда долари повеќе нема да изгледа како дипломатска амбиција, туку како реална економска стратегија. Клучното прашање повеќе не е дали Македонија и Индија имаат потенцијал за соработка. Дефинитивно, одговорот е – да! Но институциите и бизнис-заедницата да успеат навреме да го претворат тој потенцијал во конкретни проекти, инвестиции и нови работни места. Историјата покажува дека политичката волја е неопходен почеток, но дека вистинскиот успех се мери со конкретно производство во областа на реалната економија и создавање „економски колач“, извозни договори и долгорочни економски партнерства. П.Р.
Што може Македонија да извезува во Индија, а што Индија кај нас?
Иако Македонија и Индија имаат пријателски политички односи повеќе децении, економската соработка сè уште е далеку под своите реални можности. Причината не е недостигот од потенцијал, туку ограничените деловни контакти, географската оддалеченост и недоволното меѓусебно познавање на пазарите.
Македонија би можела да понуди производи во секторите каде што веќе има изграден извозен капацитет – висококвалитетни вина, преработени земјоделски производи, овошје и зеленчук, медицинска и индустриска опрема, металопреработувачки производи, како и автомобилски компоненти што веќе ги исполнуваат строгите стандарди на Европската Унија.
Од друга страна, Индија е светски лидер во производството на генерички лекови, информатички услуги, телекомуникациска опрема, електроника, текстил, индустриски машини и обновливи извори на енергија. Дел од овие производи веќе се присутни на европските пазари, а Македонија може да стане нивен регионален дистрибутивен и производствен центар. Особено интересна можност се отвора во фармацевтската индустрија. Индиските компании се меѓу најголемите производители на лекови во светот, додека Македонија располага со традиција во фармацевтското производство и пристап до регионалните пазари. Заедничките вложувања би можеле да создадат нови производствени капацитети наменети за Балканот и Европската Унија.
Натаму, во информатичката индустрија потенцијалот е уште поголем. Индија располага со глобално препознатлив ИТ-сектор, а Македонија има брзорастечка заедница на софтверски компании и инженерски кадар. Заеднички развојни центри, проекти со надворешни изведувачи и технолошки паркови би можеле да претставуваат нова генерација на економска соработка. Најголемата придобивка, сепак, не би била само во зголемувањето на билатералната трговија. Вистинската можност лежи во заедничкото производство за трети пазари. Македонија нуди непосреден пристап до европските синџири на снабдување и поволна деловна средина, додека Индија располага со капитал, технологија и огромен производствен потенцијал. Спојувањето на овие предности може да отвори нови перспективи за извоз кон Европската Унија, Блискиот Исток и Северна Африка, претворајќи го македонско-индиското партнерство во вистински економски мост меѓу Азија и Европа. П.Р.
Неколку факти за Индија
- 1,4 милијарда жители – најнаселена земја во светот
- Меѓу најголемите светски економии според БДП
- Глобална сила во ИТ, дигитални услуги и стартапи
- Еден од најголемите производители на генерички лекови
- Меѓу водечките производители на автомобили и автомобилски компоненти
- Околу 60 отсто од македонската трговија е со ЕУ, што ја прави земјата
интересна како производствена и логистичка база за компании што сакаат
пристап до европскиот пазар - Целта на Скопје и Њу Делхи: трговска размена од 500 милиони
американски долари во следните пет години
Уреднички осврт
Да не се пропушти надоаѓачката „индиска деценија“
Дипломатските посети најчесто завршуваат со протоколарни фотографии, свечени изјави и пораки за „продлабочување на соработката“. По неколку дена тие исчезнуваат од јавноста, а економските резултати ретко кога ги следат политичките декларации. Посетата на индиската претседателка Друпади Мурму на Македонија, сепак, заслужува поинаков третман, затоа што доаѓа во момент кога светската економија драматично се преструктурира, а Индија станува еден од најважните глобални играчи.
Во новата економска мапа, Индија се наметнува како една од најголемите алтернативи. Со повеќе од 1,4 милијарда жители, брз економски раст, огромен индустриски капацитет и една од најразвиените дигитални економии во светот, Индија повеќе не е само голем пазар. Таа станува глобален инвеститор. Македонија добива отворена врата и треба да исчекори во таа насока. Изјавата на претседателката Гордана Сиљановска-Давкова дека Македонија може да биде „влезна порта“ за индиските компании во Европа не треба да се сфати како дипломатска фигура. Тоа е економска стратегија што одамна ја применуваат многу земји од Централна и од Источна Европа. Полска, Чешка, Унгарија, Романија, па и Србија, последните години водат жестока трка за привлекување азиски инвестиции. Не затоа што нивните домашни пазари се големи, туку затоа што нудат пристап до европските синџири на производство.
И Македонија има дел од тие предности. Географска положба, индустриски зони, искуство со странски инвестиции, поволни трговски режими и индустрии што веќе работат според европски стандарди.
Но тоа веќе не е доволно. Во новата глобална економија не победуваат државите што само чекаат инвеститори. Победуваат оние што знаат кого сакаат да привлечат, во кои сектори и со какви конкретни проекти.
Токму затоа посетата на индиската претседателка треба да биде почеток, а не крај на процесот. Следниот чекор мора да биде организирање македонско-индиски бизнис-форуми, директно поврзување на стопанските комори, промоција на домашните компании во Њу Делхи, Мумбај, Бангалор и Хајдерабад, како и создавање конкретни инвестициски проекти што ќе им бидат понудени на индиските компании. Еднакво е важно и домашните компании да почнат да размислуваат поамбициозно. Индија не треба да се гледа само како пазар на кој може нешто да се извезе. Таа треба да стане партнер со кој ќе се создаваат нови производи, нови технологии и нови пазари. Особено во информатичките технологии, фармацијата, автомобилската индустрија, обновливите извори на енергија и прехранбената индустрија постојат реални можности за заеднички настап кон Европската Унија, Блискиот Исток и Африка. Во светската економија денес не победуваат најголемите. Победуваат најдобро поврзаните. Македонија никогаш нема да може да ѝ конкурира на Индија по големина, ниту Индија има потреба од уште еден голем пазар. Но Македонија може да стане сигурен европски партнер, регионален производствен центар и логистички мост кон Унијата.
Отворањето резидентна индиска амбасада во Скопје, доколку се реализира, би било повеќе од дипломатски потег. Тоа би било сигнал дека Њу Делхи гледа долгорочен интерес во регионот. Сега потегот е на македонските институции и на бизнис-заедницата. Затоа што економските шанси не траат вечно. Историјата покажува дека малите држави не стануваат успешни затоа што имаат големи пазари, туку затоа што умеат навреме да ги препознаат големите светски трендови. Денес еден од тие трендови несомнено се вика – Индија. Р.Н.М.
