Генералниот секретар на Советот на Европа, Ален Берсе, порача дека е потребна „практична и конкретна имплементација“ на пресудите на Европскиот суд за човекови права, а не само декларативни чекори. Зборувајќи за случаите поврзани со Бугарија, тој истакна дека постојат 17 пресуди што сѐ уште не се целосно спроведени, но дека во последната година има ограничен напредок. Берсе најави дека прашањето ќе остане под засилен надзор на Комитетот на министрите на Советот на Европа, со цел да се обезбеди реална примена на одлуките. Тој нагласи дека Советот на Европа ќе продолжи со притисокот за целосно извршување на пресудите.
Од дипломатски пораки кон институционален притисок
- Берсе побара „реална, а не симболична“ имплементација на пресудите од Стразбур: Советот на Европа подготвува посилен притисок врз Бугарија
Генералниот секретар на Советот на Европа, Ален Берсе, за време на посетата на Македонија испрати една од најдиректните пораки во последните години кога станува збор за спроведувањето на пресудите на Европскиот суд за човекови права. Неговиот став дека е потребна „практична, конкретна имплементација, а не само симболична“ не е само дипломатска формулација туку и индикатор за засилување на институционалниот пристап кон државите што доцнат со извршувањето на пресудите. Во фокусот остануваат Бугарија и долгогодишните случаи поврзани со правата на македонското малцинство, кои се предмет на серија пресуди и одлуки од Стразбур.
Седумнаесет пресуди и 12 месеци „ограничен напредок“
Берсе потсети дека постојат 17 релевантни пресуди поврзани со прашањето, од кои значаен дел не се извршени во целост. Тој оцени дека во последните 12 месеци има одредено придвижување, но нагласи дека тоа не е доволно за да се зборува за суштинска имплементација. Во практика тоа значи дека Советот на Европа останува загрижен не само за правниот аспект туку и за политичката волја на земјите членки да ги спроведат одлуките на Судот во Стразбур.
Што реално може да направи генералниот секретар?
Иако функцијата на генералниот секретар на Советот на Европа нема извршна моќ над државите, таа има значајна политичка и административна тежина. Берсе може да влијае преку неколку клучни механизми:
1. Политички притисок и јавна дипломатија
Генералниот секретар има право јавно да ги именува државите што не ги извршуваат пресудите. Тоа создава политички притисок, особено во европскиот контекст, каде што репутацијата и меѓународниот кредибилитет се важни.
2. Комитетот на министрите – централниот механизам за надзор
Извршувањето на пресудите на Европскиот суд за човекови права формално го надгледува Комитетот на министрите на Советот на Европа. Токму таму Берсе може да иницира засилени дебати за конкретни случаи и тематски резолуции, како и за „интензивен надзор“ врз државите со долгорочно неизвршување.
3. Постапка за повреда на членот 46(4) од Европската конвенција
Еден од најсилните, но ретко користени механизми е таканаречената постапка за прекршување на европското законодавство (infringement procedure). Имено, ако држава упорно одбива да изврши пресуда, Комитетот на министрите може да го врати случајот пред Судот во Стразбур за утврдување на непочитување. Тоа е правен механизам што создава силен меѓународен притисок, иако не носи автоматски санкции.
4. Зголемена политичка изолација во рамките на Советот на Европа
Иако не постојат директни економски санкции, системското непочитување на пресудите може да доведе до засилени резолуции со критички тон, ограничена политичка поддршка или засилена меѓународна контрола.
Бугарија е правен проблем што станува сѐ поширока политичка тема
Во својата изјава, Берсе директно укажа дека постојат „серија одлуки што не се исполнети“ во Бугарија, нагласувајќи дека работата продолжува и дека има „одреден прогрес во последните 12 месеци“. Но клучната порака е дека тој бара промена на пристапот – од бавно административно спроведување кон конкретни резултати на терен. Берсе индиректно најавува промена на филозофијата дека „не е доволно државите да покажуваат формална соработка, туку мора реално да ги имплементираат пресудите“. Ова е особено важно бидејќи системот на Советот на Европа историски се базира на „добра волја“ на државите, а не на принудни механизми.
Според повеќе експерти што ја толкуваат неговата порака, следуваат зголемен надзор и политичка ескалација, при што во наредниот период се очекува засилено разгледување на случаите во Комитетот на министри, можни нови меѓурезолуции со поостра реторика и потенцијално активирање построги процедури за непочитување.
– Иако Советот на Европа нема класични „принудни“ механизми, комбинацијата од политички притисок, правни процедури и меѓународна репутациска тежина претставува значаен инструмент. Пораката на Берсе од Скопје е јасна. Периодот на одложувања и симболични чекори мора да заврши, а пресудите од Стразбур мора да преминат во реална имплементација. Прашањето сега не е само правно туку станува и политичко и задира во фундаментите на демократијата – поентираат нашите соговорници.
П.Р.
Од наш агол
Глас пратен од Стразбур до Софија
- Генералниот секретар на Советот на Европа го стега „правно-политичкото“ менгеме за извршување на пресудите
Изјавата на генералниот секретар на Советот на Европа, Ален Берсе, дека е „за практична, конкретна имплементација, а не само симболична“ не е само дипломатска формулација туку е и сигнал за промена на тоналитетот во односот кон државите што доцнат со извршувањето на пресудите. Во фокусот, се разбира, се наоѓаат Бугарија и серијата одлуки на Европскиот суд за човекови права, кои со години остануваат делумно или целосно неимплементирани. Иако Советот на Европа нема извршна моќ во класична смисла, неговиот механизам на надзор преку Комитетот на министрите на Советот на Европа претставува клучна алатка за притисок. Генералниот секретар на Советот на Европа, Берсе, јасно стави до знаење дека „времето на одложувања“ се смета за проблем, а не за прифатлива пракса. Иако во последните 12 месеци се забележува одредено придвижување, генералниот секретар предупредува дека тоа не значи реална имплементација. Во суштина станува збор за политички процес што се движи бавно и нерамномерно. Следните чекори на Советот на Европа се очекува да се движат во три насоки и тоа:
– засилен надзор во Комитетот на министрите,
– можност за построги резолуции и политички притисок,
– активирање постапки за непочитување на пресудите.
Иако овие механизми не носат санкции, тие создаваат значителен дипломатски притисок и влијаат врз меѓународниот имиџ на државите. Но со посетата на генералниот секретар на Советот на Европа, пораката испратена од Стразбур, преку Скопје, до Софија е повеќе од јасна. Советот на Европа очекува крај на „симболичната имплементација“ и премин кон реално извршување на пресудите. Во таа рамка, Бугарија останува под засилен европски надзор, не само за сторени декларативни чекори туку и со растечки очекувања на Советот на Европа за конкретни резултати! П.Р.
