Фото: ЕПА

Остра распродажба на акции го одбележа вчерашното тргување на светските берзи, при што најголеми загуби претрпеа компаниите поврзани со изградбата на центри за податоци за вештачка интелигенција.

Со падот беше избришана добивката што американскиот пазар на акции ја оствари претходниот ден, кога забележа најголем раст во последните три месеци.

Индексот СиП 500 на Волстрит падна за 4,4 проценти, што претставува негов најлош дневен резултат од април 2025 година, кога претседателот Доналд Трамп ги потресе светските пазари со воведувањето царини во рамките на програмата „Ден на ослободувањето“. Индексот Дау Џонс загуби 1.833 поени, односно 3,4 проценти, додека Насдак падна за 5,5 проценти.

Технолошкиот индекс Насдак, во кој значителен удел имаат компаниите поврзани со вештачката интелигенција, се наоѓа 11,9 проценти под рекордното ниво достигнато минатиот месец. Во финансискиот речник, пад поголем од 10 проценти се дефинира како корекција.

Падот особено ги погоди компаниите што профитираа од бумот на вештачката интелигенција. Јужнокорејскиот индекс КОСПИ загуби 5,3 проценти. Акциите во овој сектор веќе со месеци бележат осцилации поради стравувањата дека изградбата на нови центри за податоци може да забави поради високите трошоци за задолжување. Критичарите предупредуваат и дека акциите на компаниите поврзани со вештачката интелигенција се преценети и дека на пазарот се создава балон.

Дополнителна неизвесност донесоа и американските конгресни избори одржани во вторникот. Победите на демократите во повеќе делови од земјата ја отворија можноста за запирање на изградбата на нови центри за податоци. Гласачите, независно од политичката припадност, покажуваат претпазливост кон вештачката интелигенција, а незадоволни се и од повисоките сметки за електрична енергија, кои делумно се поврзуваат со работата на овие центри.

Забавувањето на изградбата би значело и намалена побарувачка за специјализирани чипови, електрична енергија и други производи и услуги потребни за развојот на вештачката интелигенција. Токму овој бум е еден од главните двигатели на растот на американската економија.

Акциите на „Енвидија“, производителот на чипови кој стана симбол на подемот на вештачката интелигенција, паднаа за 9,3 проценти. Компанијата имаше најголем негативен придонес во падот на индексот СиП 500. Од почетокот на годината нејзините акции се намалени за 2,6 проценти, по годишните растови од речиси 39, 171 и 239 проценти во претходните три години.

Акциите на „Адвансд Мајкро Дивајсис“ паднаа за 17,3 проценти, на „Корвив“, компанија што преку облак им овозможува на клиентите пристап до чипови за вештачка интелигенција, за 9,8 проценти, додека акциите на „ЏИ Вернова“, која обезбедува опрема и услуги за напојување на центрите за податоци, се намалија за 7,5 проценти.

За инвеститорите дополнителен проблем е големата тежина на производителите на чипови за вештачка интелигенција на Волстрит, бидејќи нивните компании се меѓу најголемите на пазарот. Така, промена од само еден процент во вредноста на акциите на „Енвидија“ има поголемо влијание врз индексот СиП 500 отколку истата промена кај речиси која било друга американска компанија.

На останатите финансиски пазари, првичната реакција на резултатите од американските конгресни избори донекаде се смири. Цената на барел сурова нафта „Брент“ порасна за 3,9 проценти, достигнувајќи 98,29 долари, со што беше надоместен значителен дел од падот од речиси девет проценти претходниот ден.

Сè уште постои неизвесност околу натамошниот тек на војната со Иран и времето потребно глобалната енергетска индустрија да се врати во нормала.

Во меѓувреме, продолжи падот на приносите на американските државни обврзници. Приносот на десетгодишните обврзници се намали на 4,84 проценти, од 4,90 проценти во средата. Во изборната ноќ изнесуваше 4,95 проценти, а минатиот месец надмина 5,30 проценти. Ова може да укажува на пренасочување на инвестициите кон американските државни обврзници, кои инвеститорите ги сметаат за посигурна инвестиција во услови на пад на берзите.

Приносите на обврзниците се намалија и покрај неколкуте охрабрувачки извештаи за состојбата на американската економија.

На берзите во Европа и Азија движењата беа различни. Покрај Јужна Кореја, падот на технолошките акции ја погоди и Јапонија, каде што индексот „Никеи 225“ загуби 1,8 проценти.

Лондонскиот индекс „ФТСЕ 100“ падна за 0,4 проценти, откако Банката на Англија првпат во последните три години ја зголеми основната каматна стапка со цел да ја ограничи високата инфлација.

Од Банката соопштија дека следните одлуки за каматните стапки во голема мера ќе зависат од развојот на војната со Иран, која влијае врз цените на нафтата, додека инфлацијата останува висока на глобално ниво.