„Историска победа“, „тектонски политички пресврт“ и крај на 14-годишното владеење на Александар Вучиќ се дел од оценките во светските и регионалните медиуми по изборниот резултат во Србија. Американски, италијански, хрватски и меѓународни медиуми опширно известуваат за поразот на досегашната владејачка коалиција, прославите во Белград и политичките предизвици што ја очекуваат земјата.
Американскиот весник „Њујорк тајмс“ објави дека Александар Вучиќ го признал поразот на парламентарните избори, но истовремено посочи дека меѓу него и победничката „Студентска листа“ нема нужно големи разлики во однос на некои од најчувствителните надворешнополитички прашања, вклучувајќи го Косово и односите со Русија и Европската Унија.
Според весникот, изборите се одржале во услови на ослабена контрола на Вучиќ врз власта по речиси две години студентски протести. Гласањето во голема мера се претворило во изјаснување за неговото досегашно владеење.
„Њујорк тајмс“ го споредува политичкиот модел на Вучиќ со оној на поранешниот унгарски премиер Виктор Орбан, посочувајќи дека српскиот лидер усвоил дел од неговите политички методи. Весникот го издвојува и начинот на кој Вучиќ го признал изборниот пораз.
„Јасно е дека ги загубивме овие избори“, ги цитира весникот зборовите на Вучиќ, оценувајќи дека неговото обраќање дошло доволно рано за да ги поттикне прославите на десетици илјади, претежно млади луѓе, во центарот на Белград.
Американскиот весник потсетува и на стравувањата дека изборниот процес би можел да заврши со политичка криза, особено по извештаите за наводни насилства и нерегуларности на гласачките места. Дел од јавноста се плашел дека Вучиќ би можел да постапи како Слободан Милошевиќ во 2000 година, кога првично прогласи победа, а потоа беше принуден да го признае поразот по масовните протести.
Весникот ја пренесува и оценката на поранешниот црногорски дипломат Ратко Кнежевиќ, кој случувањата во Србија ги опиша како „тектонски удар“ врз политичкиот поредок воспоставен во 1987 година. Според Кнежевиќ, политичкиот модел што го поставил Милошевиќ, а кој Вучиќ подоцна го усовршил, се темелел на конфронтација со соседите и претставување на критиките кон власта како предавство.
Италијанските медиуми: Историска победа на студентите
Италијанските медиуми посветија значително внимание на изборниот резултат во Србија, оценувајќи го како историски успех на „Студентската листа“, пренесува агенцијата Бета.
Весниците „Република“ и „Кориере дела Сера“ ја нагласуваат важноста на изборниот исход и бранот радост што го предизвикал во повеќе делови од земјата, особено во Белград.
Дописникот на деловниот весник „Il Sole 24 Ore“ од Белград оцени дека студентската листа ја победила коалицијата на Вучиќ по 14 години на власт. Според весникот, признавањето на поразот било неизбежно во услови на висок одѕив на гласачите и јасно изразена поддршка за противничката листа.
Хрватските медиуми: Вучиќ го призна поразот, Белград слави
И хрватските медиуми изборите во Србија ги поставија меѓу главните вести, со посебен акцент на признавањето на поразот од страна на Вучиќ и масовните прослави на улиците.
Порталот „Индекс“ пишува дека Вучиќ, и покрај признавањето на изборниот резултат, упатил остри критики кон независните медиуми, студентското движење и странските земји што ги обвинува за обид за соборување на неговата влада.
„Јутарњи лист“ објави анализа со оценка дека Вучиќ веќе се обидува да ја зачува својата политичка позиција, истакнувајќи дека по 14 години власт се соочува со сериозен политички пораз. Во написот се прави и споредба со поразот на Виктор Орбан во Унгарија.
„Вечерњи лист“, пак, пренесе иронична објава на хрватскиот министер за економија Анте Шушњар на платформата „Икс“. Тој се пошегува дека неколку политичари со кои претходно полемизирал на социјалната мрежа подоцна ги загубиле изборите.
„Прво Орбан и Сијарто. Малку разговаравме на „Икс“ и тие ги загубија изборите. Сега Вучиќ и Брнабиќ си заминуваат“, напиша Шушњар, додавајќи дека не тврди оти постои причинско-последична врска, но дека забележува одредена шема.
Хрватската новинска агенција Хина известува за прославите во Белград, каде што автомобилските сирени и извикувањата „победа“ и „готов е“ го одбележале признавањето на поразот.
„Драга Србија, вечерва се слуша гласот на народот“, изјави професорот на Универзитетот во Белград, Радомир Сајчиќ, обраќајќи им се на поддржувачите во име на студентите.
Франс 24 и Ројтерс: Политичка промена по две години протести
Француската телевизија „Франс 24“ ја опиша изборната вечер како значаен момент за српската политика, наведувајќи дека Вучиќ, кој доминираше на политичката сцена во последните 14 години, го признал поразот од движењето предводено од студентите.
Според медиумот, изборите претставувале прва сериозна можност за промена на власта по 2012 година. Студентите ги претставувале како референдум за владеењето на Вучиќ, кого дел од демонстрантите го обвинуваат за корупција и злоупотреба на власта.
„Србија победи, токму како што ветивме“, изјави Илија Срдановиќ, претставник на студентската коалиција, пред поддржувачите што славеа со шарени балони. Тој додаде дека земјата повеќе не треба да има тиранин на власт.
Новинската агенција „Ројтерс“ исто така го истакнува значењето на изборниот резултат, оценувајќи дека победата на движењето предводено од студентите претставува голема политичка промена во Србија.
Агенцијата потсетува дека протестите против корупцијата се интензивирале по уривањето на натстрешницата на железничката станица во Нови Сад во ноември 2024 година, трагедија во која загинаа 16 лица. Несреќата предизвика долготрајни демонстрации и барања за политичка одговорност.
„Ројтерс“ наведува дека Вучиќ, кој дојде на власт во 2014 година, ја водел Србија низ период на економски развој, но истовремено се соочувал со растечко незадоволство поради обвинувањата за корупција и авторитарно владеење.
Агенцијата оценува дека успехот на студентското движење би можел да биде следен со интерес и од други студентски движења во Европа, особено во контекст на протестите поврзани со образованието и недостигот од перспективи за младите.
АП: Тектонски политички пресврт на Балканот
Американската новинска агенција Асошиејтед прес (АП) го опиша изборниот резултат како „тектонски политички пресврт“ во земјата што со години ја предводеше Вучиќ.
Според агенцијата, на изборите неговата Српска напредна партија се соочила со разновидно опозициско движење предводено од студенти, кои речиси две години протестираа против неговото владеење.
АП потсетува дека Вучиќ имал поддршка од рускиот претседател Владимир Путин и дека студентските протести ги претставувал како обид за државен удар организиран од странство.
Изборите, според агенцијата, биле обележани со висока излезност и зголемени политички тензии, а главната битка се водела меѓу владејачката десница и студентската листа, поддржана од голем број млади гласачи.
АП прави паралела и со политичките промени во Унгарија, каде што учеството на младите гласачи придонело за поразот на Виктор Орбан и доаѓањето на нова влада со проевропска ориентација.
Извештаите на меѓународните медиуми го ставаат во фокус прашањето дали изборниот резултат ќе доведе до подлабоки институционални промени во Србија. Следниот период ќе покаже како ќе се одвива политичката транзиција и дали новото парламентарно мнозинство ќе успее да ги спроведе најавените реформи.
