Колку брзо пулсот се намалува по физичка активност може да биде важен показател за кардиоваскуларното здравје и долгорочниот ризик од смртност. Тестот за закрепнување на срцевиот ритам (HRR) овозможува едноставно мерење на тоа колку брзо срцето се враќа кон нормалниот ритам по напор.
Ако срцето ви чука забрзано додека се качувате по скали или останувате без здив додека трчате за да стигнете автобус, тоа може да укажува на послаба физичка подготвеност. Но, важен показател е и тоа што се случува со срцевиот ритам откако ќе престанете со активноста.
Според кардиологот Ниека Голдберг од Медицинскиот факултет „Гросман“ при Универзитетот во Њујорк, закрепнувањето на срцевиот ритам е корисен показател за кардиоваскуларното здравје и може да помогне во процената на ризикот од одредени здравствени проблеми.
Истражување објавено во 1999 година од научници на клиниката „Кливленд“ во Охајо, во кое биле следени околу 2.400 возрасни лица во период од шест години, покажало дека луѓето со послабо закрепнување на срцевиот ритам имале приближно четири пати поголем ризик од смрт во текот на периодот на следење. Подоцнежни истражувања, исто така, ја испитувале поврзаноста меѓу закрепнувањето на пулсот и ризикот од смртност.
Според Би-Би-Си, овој показател може да биде значаен дури и кај луѓе без претходно дијагностицирани срцеви заболувања. Кај помладите и средовечните возрасни лица, некои истражувања покажуваат дека може да биде посилно поврзан со ризикот од смрт отколку високиот крвен притисок.
Како да го измерите закрепнувањето на пулсот?
Тестот за закрепнување на срцевиот ритам, познат како HRR (Heart Rate Recovery), ја мери разликата меѓу пулсот веднаш по физичкиот напор и пулсот по една минута одмор.
Пред да започнете нова програма за вежбање, консултирајте се со лекар, особено ако имате здравствени проблеми. Тестот не треба да се изведува самостојно од лица со постојни срцеви заболувања, освен ако тоа не е одобрено и надгледувано од медицинско лице.
За мерењето ќе ви бидат потребни штоперка и начин за следење на пулсот. Паметен часовник или друг уред за следење на физичката активност може да го олесни процесот.
Постапката се состои од неколку чекори:
- Проценете го максималниот пулс. Често се користи ориентирот 220 минус возраста, но ова е само приближна формула и не ја одредува прецизно индивидуалната максимална срцева фреквенција.
- Изберете физичка активност. Во текстот се предлага активност што ќе го доведе пулсот на околу 70–85 проценти од проценетиот максимум, како трчање, возење велосипед или веслање. Не обидувајте се да достигнете ваков интензитет ако не сте физички подготвени или немате медицинско одобрение.
- Измерете го пулсот веднаш по напорот. Забележете ја срцевата фреквенција веднаш по завршувањето на активноста.
- Одморете една минута. По точно 60 секунди повторно измерете го пулсот, во исти услови како при првото мерење.
- Пресметајте ја разликата. Одземете го пулсот измерен по една минута од пулсот измерен веднаш по напорот.
На пример, ако пулсот веднаш по активноста е 150 отчукувања во минута, а по една минута е 130, закрепнувањето изнесува 20 отчукувања во минута.
Ако при вежбањето почувствувате вртоглавица, болка или стегање во градите или невообичаено отежнато дишење, веднаш прекинете со активноста и побарајте медицинска помош според сериозноста на симптомите.
Што значат резултатите?
Колку побрзо се намалува пулсот по физичкиот напор, толку тоа генерално е поповолен знак. Во текстот се наведува дека намалување од најмалку 18 отчукувања во текот на првата минута може да се смета за добро закрепнување, додека пад од помалку од 12 отчукувања може да укажува на зголемен здравствен ризик.
Сепак, овие бројки не се универзални граници за сите луѓе. Резултатот зависи од возраста, физичката подготвеност, интензитетот на вежбањето, начинот на закрепнување и од тоа дали лицето продолжува да се движи или целосно мирува. Затоа, едно домашно мерење не може да постави дијагноза или самостојно да го утврди ризикот од смртност.
Каква улога има вагусниот нерв?
Едно од објаснувањата за поврзаноста меѓу закрепнувањето на пулсот и здравјето е начинот на кој нервниот систем ја регулира работата на срцето.
Вагусниот нерв е важен дел од парасимпатичкиот нервен систем, кој помага организмот да премине од состојба на активност и стрес во состојба на одмор и закрепнување.
Линдзи Ботомс, професорка по наука за вежбање и здравје на Универзитетот во Хартфордшир, ја објаснува регулацијата на срцевиот ритам преку споредба со „кочница“ и „педал за гас“.
За време на физичкиот напор се активира симпатичкиот нервен систем, кој ја забрзува работата на срцето и му помага на телото да обезбеди доволно кислород за мускулите. По завршувањето на активноста, парасимпатичкиот систем повторно презема поголема улога и придонесува за забавување на срцевиот ритам.
Со подобрувањето на физичката подготвеност, организмот генерално станува поефикасен во регулирањето на овие процеси. Вагусниот тонус, односно влијанието на вагусниот нерв врз работата на срцето, се поврзува и со други аспекти на здравјето, вклучувајќи ја регулацијата на стресот и воспалителните процеси.
Доколку резултатот од мерењето ве загрижува, најдобро е да се консултирате со лекар. Тој може да го процени во контекст на вашата здравствена состојба, физичката подготвеност и другите фактори на ризик.
