Фросина Карловицс, в.д. директорка на Театарот за деца и младинци-Скопје
По долги години поминати во секторот за маркетинг и односи со јавноста во ТДМ, сега застанувате на чело на институцијата. Како Вашето искуство во комуникацијата со публиката ќе Ви помогне подобро да ја менаџирате „магијата на сцената“?
– Искуството во комуникацијата со публиката ми даде можност да го разберам театарот не само како уметнички чин туку како жив однос – меѓу сцената и оние што седат во салата. Научив дека „магијата“ не се случува само на сцена туку и во очекувањето, во препознавањето, во тишината меѓу две реплики. Како в.д. директорка, тоа искуство ми помага да носам одлуки што ја почитуваат уметничката визија, но и ја слушаат публиката – не како статистика туку како чувствителен и интелигентен партнер во театарскиот процес.
Маркетингот знае што сака публиката. Дали со Вашето доаѓање на директорското место ќе видиме нови стратегии за уште поголема видливост и приближување на театарот до новите дигитални генерации?
– Маркетингот не треба само да „знае што сака публиката“ туку и да ѝ понуди нешто што можеби сè уште не знае дека ѝ е потребно. Ќе работиме на стратегии што не го поедноставуваат театарот за да стане „попривлечен“, туку го отвораат – преку нови формати, дигитални содржини и поинаков начин на раскажување за него. Тоа значи поголемо присуство со автентични кратки видеосодржини, разговори со актерите и отворање на процесот на создавање претстава кон публиката. Целта не е само видливост туку вистинска врска со младата публика, која денес бара искреност, динамика и слобода за сопствено толкување.
ТДМ е единствениот национален театар од овој тип во Македонија. Колку е голема одговорноста да се продолжи патот што е зацртан уште од 1990 година, а истовремено да се вметне сопствен свеж печат во работењето?
– Тоа е двојна одговорност – и токму во таа тензија се создава вредноста. ТДМ има јасно изграден идентитет и традиција што мора да се почитува, но театарот не може да живее ако остане само во своето минато. Мојата цел е континуитет без стагнација – да се зачува суштината, а истовремено да се отвораат нови теми, естетики и пристапи што ќе го направат театарот релевантен и денес.
Како планирате да ја продлабочите соработката со училиштата за театарот да не биде само екскурзија, туку суштински дел од образовниот процес на децата?
– Театарот не треба да биде само настан туку искуство што продолжува и надвор од салата. Планираме поинтензивна соработка со училиштата преку едукативни програми, разговори по претставите и средби со актерите, каде што децата ќе можат да поставуваат прашања и да ја „распакуваат“ приказната што ја гледале. Целта е театарот да стане дел од нивниот процес на размислување – не само место што се посетува туку средина каде што се учи да се чувствува, да се разбира и да се изразува.
ТДМ не е само за најмалите – нудите и целовечерни младински претстави. Колку е предизвикувачки да се „освои“ тинејџерската публика, која често е најкритична?
– Тинејџерите не се тешка публика – тие се исклучително прецизна публика. Тие веднаш препознаваат кога нешто е неискрено или поедноставено. Затоа претстави како „Челинџ“ се важни – затоа што не им нудат готови одговори, туку отвораат теми што ги засегаат директно. Кога ќе им пристапите со почит и сериозност, тие возвраќаат со внимание и силна реакција.
Дали во иднина можеме да очекуваме нови копродукции со театри од регионот и Европа?
– Апсолутно. Копродукциите се можност за размена – не само на ресурси туку и на идеи, естетики и перспективи. Особено ми е важно да се развиваат соработки во регионот, каде што делиме сличен културен контекст, но и со европски театри што носат поинакви пристапи и сценски јазици. Таквите процеси не го менуваат идентитетот на ТДМ, туку го збогатуваат и го прават повидлив надвор од нашите граници.
Како успевате да направите баланс меѓу уметничката визија, едукативната улога на театарот и тековниот репертоар?
– Не ги гледам како спротивставени, туку како меѓусебно зависни. Добрата уметност секогаш има едукативен потенцијал, а силната едукативна порака функционира само ако е уметнички уверлива. Балансот се постигнува преку внимателен избор на текстови и пристапи што не подучуваат директно, туку отвораат простор за размислување – како што, на пример, „Која е Лорет“ го отвора прашањето на идентитетот без да дава едноставни одговори. Театарот не треба да објаснува, туку да поттикнува.
Во најавата за априлскиот репертоар е посочено дека е „мозаик од приказни за чувствување и преиспитување“. Која е главната емотивна нишка што сакате да ѝ ја пренесете на младата публика овој месец, но и генерално низ програмскиот концепт?
– Ако треба да ја именувам со една мисла, тоа е потребата да се разбере другиот. Без разлика дали станува збор за идентитетот во „Која е Лорет“, за храброста и вистината во „Том Соер“ или за силата на животот и надежта во „Садако сака да живее“, сите овие приказни повикуваат на емпатија. Тоа е нишката што ги поврзува – чувствување пред судење.
Репертоарот опфаќа широк спектар – од тешки теми како „Садако сака да живее“ до еколошки ангажираната „Супербајкастично“. Како правите баланс меѓу забавата и сериозните животни лекции?
– Децата не ја делат уметноста на „забавна“ и „сериозна“ – тие ја доживуваат како вистинита или не. Затоа и најтешките теми можат да бидат комуницирани преку игра, хумор и фантазија, како во „Супербајкастично“, додека претстави како „Садако сака да живее“ покажуваат дека дури и болната тема може да се раскаже како приказна за животот, а не за загубата. Клучот е во искреноста на пристапот.
Колку е тешко денес да се анимира младата публика со класици како „Том Соер“ и „Пепелашка“ во ера на дигитални содржини?
– Класиката не е проблем – пристапот е. Приказни како „Пепелашка“ или „Том Соер“ носат универзални теми што и денес се релевантни. Предизвикот е да се раскажат на начин што комуницира со денешната сензибилност, без да се изгуби нивната суштина. Кога се раскажани со јасен сценски јазик и современ ритам, тие стануваат еднакво возбудливи и за денешната публика.
Месецот го заокружувате со премиерата на „Златокоса“. Што можеме да очекуваме од оваа нова продукција – дали е тоа класична адаптација или носи нов современ поттекст?
– „Златокоса“ не е само адаптација на позната приказна туку чувствителна студија за детето што бара љубов и разбирање. Таа отвора тема што е многу блиска и современа – емоционалната запоставеност и потребата од топлина во семејството. Преку светот на трите мечки, претставата создава контраст што не е само бајковит туку и длабоко човечки. Тоа е приказна за враќање – не во простор, туку во себе.
Што е она што според Вас го прави еден театарски тим успешен – каде ја гледате најголемата сила на ансамблот на ТДМ?
– Довербата. Театарот е колективна уметност и без доверба меѓу актерите, режисерите и целиот тим, нема вистинска сцена. Ансамблот на ТДМ има искуство, енергија и посветеност – а токму таа комбинација е нашата најголема сила.
Театарот веќе гази во својата четврта деценија постоење. Како ја гледате неговата улога во годините што доаѓаат?
– Како простор што ќе станува сè поважен. Во време на брзи и површни содржини, театарот нуди нешто што не може да се замени – живо заедничко искуство што се случува „тука и сега“. Улогата на ТДМ ќе биде да остане место каде што децата и младите не само што гледаат приказни туку учат да ги чувствуваат, да ги разбираат и да ги преиспитуваат. Затоа верувам дека театарот не е алтернатива на современиот свет – туку негова неопходна противтежа.
