Просечната големина на следените популации на животни од групата на ’рбетниците се намалила за 73 проценти во текот на изминатите 52 години, покажува новиот извештај за состојбата на планетата во 2026, кој беше објавен од Светската фондација за дивиот свет, една од водечките светски организации за заштита на природата. Извештајот, кој следи 35.803 популации од 5.790 видa ’рбетници во периодот од 1970 до 2022 година, покажува најголем пад на слатководните екосистеми, од 85 проценти, проследено со копнените екосистеми со пад од 69 проценти и морските екосистеми со 59 проценти.
Покрај губењето и деградацијата на живеалиштата, прекумерната експлоатација на природните ресурси, климатските промени, загадувањето, инвазивните видови и болестите се меѓу главните причини за намалување на популацијата.
Фондацијата забележува дека, иако вкупната процентна промена останала на нивото од претходниот извештај објавен пред две години, новата процена вклучува дополнителни податоци за популациите и подолга временска серија, што дополнително го потврдува обемот на континуираната загуба на биодиверзитетот. Овие резултати се во согласност со претходно објавените процени и, заедно со други индикатори, даваат јасни докази за степенот на влошување на природата, велат тие.
– И покрај просечниот пад на популациите на диви видови од 73 проценти, природата може да закрепне. Обновувањето на зелените желки, туната синоперка, тигрите и африканските слонови покажува дека мерките за заштита на природата даваат резултати – соопшти фондацијата.
Тие нагласуваат дека трансформацијата на прехранбените, енергетските и финансиските системи е клучна за запирање на губењето на природата и иницирање позитивни промени. Кирстен Шујт, извршен директор на фондацијата, на глобалното претставување на извештајот изјави дека биодиверзитетот продолжува да опаѓа со алармантна брзина, но и покрај овие големи загуби, постојат причини за надеж.
– Извештајот за состојбата на планетата 2026 дава докази дека многу популации на диви видови се стабилни или закрепнуваат, како и инспиративни примери што покажуваат дека природата може да закрепне и дека промената е можна. Закрепнувањето на видови како тигарот, туната синоперка и зелената желка покажува што може да се постигне со години заеднички и посветени напори за заштита на природата – рече Шујт.
За да ги прошириме овие успеси, тој рече дека мора да ги трансформираме системите и економските сектори, кои денес предизвикуваат губење на природата. Промената, вели тој, веќе започнала.
– Не насекаде и сè уште не на потребното ниво, но доволно за да покажеме дека е можен поинаков пат. Сега е време да ги забрзаме промените што веќе се во тек и заедно да изградиме поодржлив, пофер и поотпорен свет во хармонија со природата. Заедно можеме да ја обновиме нашата планета – рече извршниот директор.
Фондацијата наведува дека позитивните промени веќе се во тек, вклучувајќи ги забрзаниот раст на обновливите извори на енергија, зголемениот интерес за одржливи земјоделски и прехранбени практики и зголеменото препознавање на ризиците поврзани со губењето на природата и климатската криза во финансискиот сектор. Ваквите промени би можеле да предизвикаат таканаречени позитивни пресвртници, т.е. критични прагови по кои промените стануваат побрзи, попрофитабилни и потешки за запирање.
Извештајот беше објавен во пресрет на 17-та Конференција на страните на Конвенцијата на Обединетите нации за биолошка разновидност во Ерменија. Ова е 16-то издание на извештајот, кое дава научно заснован преглед на состојбата на природата и го вклучува индексот на жива планета, кој ја следи состојбата на популациите на видовите низ целиот свет.
