Ја прашуваме ВИ (1): Кои се омилените светски и македонски книжевни ликови од литературата за деца?
Во духот на новото време, ја прашавме вештачката интелигенција (ВИ), да ни прикаже листа со десетте најомилени и најпрепознатливи книжевни херои за деца и млади во светот и еве го резултатот, со назнака дека оваа листа не е официјално рангирање, туку се темели на светската популарност, влијанието врз генерации читатели и честата застапеност во книжевноста, училиштата и во филмските адаптации.
Според ВИ, ова се десетте најомилени лика од литературата за деца и млади во светот:
Хари Потер – храбар, лојален и симбол на борбата против злото.
Пипи Долгиот Чорап – независна, весела и необично силна тинејџерка.
Малиот Принц – симбол на чистотата, пријателството и мудроста.
Алиса – љубопитно девојче што нè води низ светот на фантазијата.
Том Соер – авантуристички дух и вечен симбол на детството.
Петар Пан – олицетворение на слободата и фантазијата.
Хајди – симбол на добрина, искреност и љубов кон природата.
Вини Пу – добродушен, оптимистичен и верен пријател.
Ана од Зелените Покриви – креативна, чувствителна и упорна личност.
Могли – момче воспитано меѓу животни, симбол на храброста и припадноста.
Секако, и македонската литература за деца и млади има многу незаборавни ликови што со генерации се омилени меѓу младите читатели. Ако треба да се издвојат најпрепознатливите, листата според ВИ би изгледала вака:
Силјан Штркот – лик од македонското народно творештво запишан од Марко Цепенков, кој подоцна доживува голем број адаптации во литературата за деца. Неговата преобразба во штрк поради непослушност е класична поука за секое дете.
Зоки Поки – од романот „Зоки Поки“ на Оливера Николова. Веројатно најпознатиот лик во македонската литература за деца – љубопитен, духовит и палав. Тука е и Лидија – најдобрата другарка на Зоки Поки, паметна и искрена. Но омилени се и Боки – еден од неразделните другари на Зоки, секогаш подготвен за авантури, и Гоки – уште еден член на дружината, препознатлив по својата досетливост.
Таруно – храброто ромско момче од романот „Белото циганче“ на Видое Подгорец. Неговата потрага по сопствениот идентитет и соочувањето со предрасудите будат силна емпатија. Меѓу неговите други ликови е и Гачко – кој ги учи децата на храброст, пријателство и чесност. А тука е и Големиот Петар – еден од најпознатите јунаци на Подгорец, пример за храброст и истрајност.
Трајче – лик од романот „Волшебното самарче“ на Ванчо Николески. Тој е сиромашно, но храбро и вредно селанче, кое во воени услови со своето коњче Дорчо секојдневно оди во шумата и бере дрва, кои ги носи на пазар во Охрид и Струга… Од делата на Николески ќе ги споменеме и глувчето Мице и Буба Мара, симбол на детската добрина, љубопитност и ведрина.
Мачорот Жарко – омилен лик од поезијата и приказните на Киро Донев, духовит и снаодлив. Тука е и песот Гавро – уште еден незаборавен лик на Донев, верен пријател што често ги пренесува вредностите на другарството и верноста.
Шапкарот – фантастичен лик од книгите на Глигор Поповски, кој ја буди детската имагинација.
Марта – главната хероина од истоимениот тинејџерски роман на Горјан Петревски. Паметна, горда и емотивна, Марта е симбол на првите средношколски љубови и тинејџерски дилеми.
Споменка – уште еден легендарен женски лик на Петревски од романот „Споменка“. Таа ја отсликува детската невиност, која преминува во младешка зрелост.
Стево и Диме – незаборавните другари од романот и култната серија „Големи и мали“ на Бошко Смаќоски. Тие ги прикажуваат разликите и недоразбирањата помеѓу светот на децата и светот на возрасните.
Игор – лик од романот „Втората смена“ на Велко Неделковски. Тој ги доловува авантурите, другарството и првите симпатии за време на летните кампувања и распусти.
Биби на Биљана Црвенковска, со своето љубопитство, бестрашност и имагинација ги освои детските срца не само во Македонија туку и во регионот.
Сепак, ако се суди според популарноста, влијанието и долговечноста, Зоки Поки речиси секогаш е на првото место. Тој повеќе од половина век останува симбол на македонското детство и е најпознатиот детски книжевен лик во македонската литература.
Подготвила: M.T.
