ВИЗИЈА ЗА МОДЕРНО, ОДРЖЛИВО И ПРАВЕДНО ЗДРАВСТВО (3)
Во претходното поглавје беше објаснето дека административната мрежа на здравствени установи претставуваше рационално решение во периодот кога беше воспоставена. Таа овозможи организиран развој на здравствениот систем и рамномерна достапност на здравствените услуги во услови на ограничени ресурси.
Но денес повеќето европски здравствени системи постепено го менуваат начинот на кој ја организираат здравствената заштита. Наместо главното прашање да биде каде смее да се врши одредена здравствена дејност, сè повеќе внимание се посветува на тоа како таа здравствена услуга се обезбедува.
Токму затоа современото здравство сè повеќе се темели врз концептот на мрежа на квалитет. Во таков систем, најважен критериум не е дали здравствената установа е јавна или приватна, дали се наоѓа во голем или мал град, туку дали обезбедува здравствена услуга според највисоките професионални стандарди.
Квалитетот во здравството не е прашање на личен впечаток. Тој може објективно да се мери. Современите здравствени системи воспоставуваат јасни стандарди за просторните услови, медицинската опрема, квалификациите на здравствените работници, организацијата на работата, контролата на инфекции, безбедноста на пациентите, континуираната едукација, следењето на компликациите и резултатите од лекувањето.
Само здравствените установи што ги исполнуваат овие критериуми можат да добијат акредитација и да учествуваат во системот на јавно финансирано здравство.
Овој пристап носи повеќе придобивки. Пред сè, се создава еднаков систем на правила за сите здравствени установи. Пациентот добива сигурност дека, без разлика каде ќе се лекува, ќе добие здравствена услуга што ги исполнува истите професионални стандарди.
Истовремено, здравствените установи добиваат мотив постојано да инвестираат во нова медицинска опрема, современи технологии, континуирана едукација на персоналот и подобрување на организацијата на работата.
На долг рок, од ова имаат корист сите – пациентите, здравствените работници и државата. Секако, една мрежа на квалитет не значи дека сите здравствени установи треба да обезбедуваат исти услуги.
Напротив. Најсложените медицински дејности треба и понатаму да останат концентрирани во високоспецијализирани центри што располагаат со голем број пациенти, врвна опрема и искусни мултидисциплинарни тимови. Такви се трансплантацијата, комплексната кардиохирургија, неврохирургијата, дел од онкологијата и други високоспецијализирани области.
Од друга страна, голем број современи здравствени услуги денес можат безбедно и квалитетно да се обезбедуваат во специјализирани здравствени установи што ги исполнуваат сите законски и професионални услови.
Тоа особено се однесува на голем дел од дијагностиката, дневната хирургија, офталмологијата, ортопедијата, гастроентерологијата, урологијата и многу други области во кои современата медицина значително го намали времето на хоспитализација.
Особено важен принцип е дека конкуренцијата во здравството никогаш не треба да биде конкуренција во цените. Таа треба да биде конкуренција во знаењето, резултатите, организацијата, иновациите и квалитетот. Таквата конкуренција ги мотивира сите здравствени установи постојано да напредуваат.
Во еден ваков систем улогата на државата не се намалува. Напротив, таа станува уште поважна. Државата треба да ги дефинира националните стандарди, да ја спроведува акредитацијата, да врши редовни инспекции, да ги следи резултатите од лекувањето, да ги анализира компликациите и да интервенира секогаш кога ќе се утврди дека некоја здравствена установа не ги исполнува пропишаните услови.
Со други зборови, административната контрола постепено треба да се замени со контрола на квалитетот. Тоа претставува суштината на современите европски здравствени системи.
Трансформацијата од административна мрежа кон мрежа на квалитет не е револуција. Таа е природна еволуција на здравството, во која пациентот добива поголема сигурност, здравствените работници добиваат можност да се развиваат во конкурентна професионална средина, а државата добива поефикасен и поодржлив здравствен систем.
Во следното поглавје ќе биде разработен уште еден важен принцип на современото здравство — моделот во кој јавните средства не ја следат здравствената установа, туку пациентот и здравствената услуга што навистина е извршена.
(продолжува утре)
Д-р спец. Наум Трпеноски
Авторот е специјалист офталмолог – хирург и магистер по здравствен менаџмент
