- Турција беше отстранета од програмата Ф-35 во 2019 година откако го купи рускиот систем за воздушна одбрана С-400
Грција нема да го поздрави враќањето на Турција во програмата за борбени авиони Ф-35, како што предложи Доналд Трамп на самитот на НАТО во Анкара, изјави во четвртокот грчкиот министер за одбрана Никос Дендијас.
Трамп ја пофали Турција на самитот, велејќи дека Вашингтон е подготвен да ги укине санкциите и да го отвори патот за враќање на Анкара во програмата Ф-35.
Турција беше исклучена во 2020 година, по купувањето на рускиот систем за воздушна одбрана С-400, што предизвика санкции според Законот за справување со непријателите на Америка преку санкции (CAATSA).
Прашањето привлече значително внимание во Грција, која нарача дваесет Ф-35 и е заинтересирана да ја зачува својата воена предност во регионот, заедно со својот близок сојузник Израел.
Атина тврди дека Турција не треба да набавува Ф-35 поради долгогодишната закана на Анкара за војна против Грција, во услови на постојани поморски спорови.
– Атина нема да му каже на Вашингтон кому треба да му продава оружје, но САД треба да размислат дали обезбедувањето на Турција со Ф-35 е навистина во нивни интерес. Обезбедувањето голема програма за набавка за одбрана на земја во Источен Медитеран без гаранции дека нема да се користи против друга земја членка на ЕУ – дали тоа е во интерес на САД или не – рече Дендијас на настан организиран од „Економист“ во Атина.
Сепак, растечкото одбранбено значење на Турција во рамките на НАТО, а сè повеќе и во рамките на безбедносната архитектура на Европа, ја остави Атина со ограничена моќ, поттикнувајќи ја да го гледа американското законодавство како последна голема пречка за враќање на Турција во програмата Ф-35.
– Грција ги истакнува ограничувањата наметнати од американското законодавство за ова конкретно прашање – изјави дипломатски извор во Атина за „Еурактив“.
Трамп не може едноставно да го заобиколи Конгресот освен ако Турција не го реши проблемот околу нејзиниот систем С-400 произведен во Русија.
Вашингтон стравува дека користењето борбени авиони Ф-35 заедно со рускиот систем за воздушна одбрана С-400 на истата територија би можело да ѝ овозможи на другата да собира чувствителни податоци за најнапредните невидливи авиони на Западот, потенцијално компромитирајќи ги нејзините способности.
Во меѓувреме, осумнаесет демократски пратеници потпишаа писмо со кое го повикуваат Конгресот да спречи каков било обид на американскиот претседател да го врати пристапот на Турција до програмата Ф-35.
– Ништо во јавните записи не сугерира дека Турција се ослободила од системот С-400, го отстранила од оперативна употреба или на друг начин го санирала основниот проблем што предизвика санкции на прво место – се наведува во писмото во кое имаше увид „Еурактив“.
Во Москва, руската влада соопшти дека Турција не може да ѝ го продаде или пренесе својот систем за воздушна одбрана С-400 произведен во Русија на трета земја со цел да го врати пристапот до програмата за борбени авиони Ф-35.
Грчки дипломатски извори додадоа дека Атина се соочила со сличен проблем со крајниот корисник кон крајот на 2024 година, кога Ерменија изрази интерес за стекнување опрема со руско потекло од грчките резерви како дел од нејзините напори да се диверзифицира од руската воена зависност.
