- Политиките на американскиот претседател Трамп фрлаат голема сенка врз годинашниот фудбалски турнир со 48 земји учеснички што почна во Мексико Сити во четвртокот
Претседателот на САД, Доналд Трамп, не е првиот лидер на земја домаќин на Светското првенство во фудбал што се обидува да освои политички поени на турнирот. Лидерите, почнувајќи од италијанскиот диктатор Бенито Мусолини до францускиот претседател Жак Ширак, го правеа токму тоа речиси еден век. Годинашното натпреварување не е прво што е засенето од конфликт. Северна Кореја се обиде да го засени турнирот во 2002 година со поморски напад врз Јужна Кореја, а Фолкландската војна меѓу Велика Британија и Аргентина се наѕираше над Светското првенство во 1982 година. Големата разлика годинава е степенот до кој политиката и контроверзиите околу војната во Иран и имиграциските мерки на Трамп ќе му зададат удар на светското управно тело на фудбалот – ФИФА.
Политиките на американскиот претседател Трамп фрлаат голема сенка врз годинашниот турнир со 48 земји учеснички што почна во Мексико Сити во четвртокот, кој тој веќе го нарече најуспешно светско првенство досега. А на секој чекор од подготовките, Трамп беше преплавен со ласкање од претседателот на ФИФА, Џани Инфантино. Додворувањето на Инфантино достигна врв минатата година, кога тој се обиде да го утеши Трамп за неговиот неуспех да ја освои Нобеловата награда за мир, доделувајќи му на претседателот посебна награда за мир на ФИФА. Трамп потоа го собори лидерот на Венецуела и почна војна против Иран. Овие потези беа поврзани со тврдата внатрешна политика, особено во врска со миграцијата. Бескомпромисните гранични политики на Трамп беа ставени во фокус неделава, кога американските власти му забранија влез во земјата на сомалиски судија избран од ФИФА да суди на Светското првенство.
Сето ова сега претставува голема главоболка за ФИФА. Русија во 2018 година и Катар во 2022 година во голема мера беа сигурни партнери за ФИФА, без да ја поседуваат непредвидливоста на Трамп, ниту неговата желба да биде во центарот на вниманието.
– Наместо ова да биде најинклузивниот турнир, како што лажно инсистира претседателот на ФИФА, Џани Инфантино, Светското првенство во 2026 година се одвива во услови на злоупотреба на спроведувањето на имиграциските закони во САД, забрана за судија чија работа е да суди на Светското првенство, закани за слободата на медиумите и дискриминација – изјави Минки Ворден, директорка за глобални иницијативи во „Хјуман рајтс воч“.
Иако се коорганизатори на турнирот во 2026 година заедно со Мексико и со Канада, САД ќе бидат домаќини на поголемиот дел од натпреварите, создавајќи потенцијален виор од спорови околу визите, загриженост за пристапот на навивачите, дипломатски расправии, безбедносни контроверзии и негодување поради високите цени на билетите. ФИФА веќе се соочи со критики дека враќањето на судијата е симптоматично за пошироки проблеми.
– Мислам дека ова е многу јасен знак за нивната слабост, дека немаат никаква моќ, немаат влијание врз администрацијата на Трамп и, уште позагрижувачки, дека ја изгубиле контролата врз сопствениот турнир – рече Ронан Евајн, извршен директор на претставничка група на навивачите.
Инфантино отфрли голем дел од критиките за време на прес-конференцијата пред турнирот во Мексико Сити во средата.
Неизвесност околу иранската репрезентација
Историјата на Светското првенство е преплавена со политика и со политичари што се мешаат во фудбалот. Во 1934 година Мусолини ја гледал победата на Светското првенство како начин да ја симболизира италијанската моќ. Бразилскиот диктатор Емилио Медичи рекол дека триумфот во 1970 година е доказ за величината на неговата земја. Фолкландската војна обезбедила проблематичен контекст за дуелот на Англија со Аргентина во 1986 година, еден од најпознатите натпревари во историјата на турнирот.
Во поново време, францускиот претседател Жак Ширак се претстави како голем обожавател на националниот тим што беше освојувач во 1998 година. Владимир Путин го искористи турнирот во 2018 година за да ја проектира руската мека моќ, додека петромонархијата од Заливот, Катар, го искористи турнирот во 2022 година како дел од голем проект за градење на нацијата.
Сепак, за разлика од Русија или Катар, каде што политиката во голема мера беше во заднина, Светското првенство во ерата на Трамп веќе е под влијание на политичките одлуки донесени далеку од теренот за игра. Прашањата околу влезот на Иран во САД за неговите натпревари од групната фаза во Лос Анџелес и во Сиетл веќе доминираа во јавноста пред турнирот, кога влезот во САД на фудбалскиот судија Омар Абдулкадир Артан од Сомалија беше одбиен од властите, предизвикувајќи поплава од критики за ФИФА и американската администрација.
– Можам да ви кажам дека тоа беше правилна одлука од страна на царинската и граничната патрола и ја поддржувам таа одлука – изјави за „Би-би-си“ Ендру Џулијани, кој е задолжен за работната група на Белата куќа за Светското првенство.
Фудбалското управно тело се обиде да се дистанцира од фијаското на границата, во соопштение споделено со медиумите оваа недела.
– ФИФА не е вклучена во процесите на имиграција на земјата домаќин, вклучувајќи го и одлучувањето за визи, и беше информирана од властите дека статусот на господин Артан нема да се промени во моментов. Во согласност со претходните настани на ФИФА, владата домаќин на крајот одлучува кој ќе добие виза и кој ќе биде примен во нивната земја – рече портпарол на ФИФА.
Учеството на Иран сè уште не е целосно решено. Тимот моментално тренира во Тихуана, Мексико, и планира да влезе во САД за натпреварите против Нов Зеланд, Белгија и Египет. За да се комплицираат работите, САД извршија воздушни напади врз цели во Иран ноќта пред почетокот на турнирот. Откако Трамп претходно годинава изјави дека „навистина не му е гајле“ дали Иран ќе се натпреварува, Инфантино побрза во Белата куќа за да го потсети американскиот претседател дека иранскиот тим се квалификувал и дека треба да му биде овозможено да дојде на Светското првенство. До следниот ден, Трамп зазеде поинаква позиција.
– Националната фудбалска репрезентација на Иран е добредојдена на Светското првенство, но навистина не верувам дека е соодветно тие да бидат таму, поради сопствените животи и безбедност – напиша Трамп на неговата социјална мрежа.
Високите температури се дополнителен ризик
Геополитиката не е единствениот надворешен фактор што му се заканува на турнирот. Топлинските бранови станаа постојан дел од летата на северната хемисфера – секој од нив станува потопол, подолг и поверојатен. Се очекува дека локациите на неколку стадиони низ САД и Мексико, како и времето на одржување на Светското првенство, ќе ги доведат играчите и навивачите во ризик од прегревање.
Проблемот не е само топлината туку и влажноста. Комбинацијата од двете се чувствува и се мери со таканаречената „температура на влажна светилка“ (најниска температура што може да се постигне преку испарување на водата во воздухот), што имитира како човечкото тело се лади преку потење. Синдикатот на фудбалери ФИФПРО вели дека температурите што може да се достигнат преку комбинација од топлина од 30 Целзиусови степени и 50-отстотна влажност, на пример, ќе влијаат на перформансите и здравјето на фудбалерите, а повисоките при истото мерење, треба да доведат до одложување на натпреварот. ФИФА ќе мора да се справи со оваа растечка закана на секој следен турнир.
