Премиерот Мицкоски на самитот „Конкордија“: Европа останува цел, но идентитетската граница нема да се помине!
- Европа останува стратешка цел, но премиерот порачува дека идентитетските прашања не може бесконечно да бидат дел од пристапниот
процес. Во обраќањето на самитот „Конкордија“ тој испрати и втора порака. Имено, додека Скопје го чека Брисел, Македонија ја зацврстува
врската со Вашингтон со својот предлог за колосални инфраструктурни и енергетски проекти…
„Фрустрацијата кај македонските граѓани е огромна“. Со оваа реченица Христијан Мицкоски ја постави политичката рамка на своето обраќање во Њујорк. Зад неа се почувствува нешто повеќе од критика на бавниот европски интеграциски процес. Премиерот практично ја повлече линијата на која, според неговото гледиште, завршуваат европските реформи, а почнуваат прашањата што не треба да бидат услов за членство, како што се националниот идентитет, јазикот и чувството дека државата по повеќекратните отстапки повторно се соочува со нови барања.
Истовремено, Мицкоски не испрати порака за напуштање на европскиот пат. Напротив. Тој, сепак, рече дека Европската Унија останува, како што ја претстави, „стратешка цел“. Но начинот на кој земјата треба да стигне до неа, според премиерот, мора да биде променет. И токму тука се наоѓа најважната порака на македонскиот премиер: Скопје сака во Европа, но сака да преговара од позиција на држава што смета дека веќе направила доволно отстапки!
ПОРАКИТЕ НА ПРЕМИЕРОТ ОД САМИТОТ „КОНКОРДИЈА“ ВО ЊУЈОРК
1. ЕУ останува цел
Мицкоски не најавува отстапување од европскиот курс. Критиката е насочена кон условувањето и начинот на кој се води процесот.
2. „Направивме премногу отстапки“
Премиерот ги посочи промената на знамето, уставните измени и промената на уставното име како дел од акумулираната политичка цена.
3. Идентитетот како граница
Според Мицкоски, пристапните преговори треба да се занимаваат со реформи и европски стандарди, а не со решавање билатерални и идентитетски спорови.
4. Вашингтон како стратешки партнер
Одбраната, енергетиката, критичните минерали и инфраструктурата ги постави во рамката на продлабочено партнерство со САД.
5. Да не се чека само Брисел!
Коридорите, енергетските интерконектори, инвестициите и економскиот раст се дел од пораката дека државата сака да го гради својот развој независно од брзината на евроинтеграциите.
Прашањето што виси над европскиот пат
Во обраќањето на самитот „Конкордија“ Мицкоски не избегна да ја отвори најчувствителната тема на македонската европска агенда. Напротив, тој ја постави директно, за тоа што доби Македонија по сите отстапки направени во изминатите децении?! Во неговото толкување, одговорот е дека Брисел направи недоволно! Премиерот потсети на промената на знамето, на уставните измени и на промената на уставното име. Сето тоа го стави во контекст на долгогодишниот процес на европска интеграција и на денешната фрустрација кај граѓаните.
– Ова е политички важен момент. Мицкоски не зборуваше само за актуелната блокада. Тој зборуваше за наталоженото чувство дека секое исполнето барање отвора ново барање. И токму тоа чувство го користи како аргумент за промена на пристапот – велат нашите соговорници, поранешни носители на високи државни функции.
Што (не) треба да биде предмет на преговори
Во своето обраќање премиерот прави јасна разлика меѓу две категории. Имено, од една страна се реформите, институциите, владеењето на правото, администрацијата, европските стандарди, усогласувањето на законодавството итн. Од друга страна се билатералните прашања, како што се идентитетот, историските спорови, јазикот, кои воопшто и не треба да бидат на никоја агенда за разговори, уште помалку за преговори. Според премиерот Мицкоски, овие две категории не треба да се мешаат. Тоа е, всушност, неговата централна политичка теза.
Европската интеграција треба да ја менува државата преку европски стандарди, а не да го редефинира нејзиниот национален идентитет. Од неговото обраќање не произлегува барање да се запре процесот на реформи. Напротив, премиерот наведува дека земјата продолжува со усогласување со европските политики и со сопствените обврски. Она што го оспорува е политичката логика според која дополнителни идентитетски прашања може да станат услов за напредување.
Премиерот Мицкоски не ѝ вели „не“ на Европа, но вели „не“ за продолжување на идентитетската деноминација
– Премиерот Мицкоски не го доведува во прашање европскиот избор. Во неговата аргументација нема порака „ЕУ или Америка“. Нема ни порака „ЕУ или ништо“. Но има нешто друго: „ЕУ да, но со јасни правила“!
Премиерот ја претставува европската интеграција како процес во кој Македонија треба да биде оценувана според реформските резултати и исполнувањето на европските стандарди. Истовремено, тој инсистира на граница кога станува збор за прашања што ги смета за дел од националниот идентитет. Токму затоа неговото обраќање може да се чита како обид да се промени преговарачката позиција на Скопје, и тоа од позиција на кандидат што главно ги исполнува условите кон позиција на кандидат што ги исполнува условите, но истовремено поставува свои политички црвени линии – велат нашите соговорници.
Брисел: Сигнал има, решение сè уште нема
Според нашите соговорници, во вториот дел од обраќањето на македонскиот премиер доаѓа значително попозитивен тон, каде што Мицкоски зборуваше за „сигнали од Брисел што ги оценува како исклучително позитивни“.
– Во вториот дел премиерот го спомнува состанокот на ЕУ и Западен Балкан во Тиват, како и неформалниот документ презентиран од Франција и Германија. Но внимателното уво на слушателот го забележува и она што премиерот не го тврди. Имено, тој не вели дека е постигнат договор. Тој не вели дека блокадата е отстранета и не вели дека следниот чекор е веќе формализиран. Тој зборува за можност документот во иднина да стане дел од официјалната европска политика. Тоа е разликата меѓу политички сигнал и институционална одлука. И токму затоа неговото „ќе видиме“ е можеби еднакво важно како и оцената дека сигналите се позитивни – анализираат нашите соговорници, дипломати од кариера.
Ако Брисел забавува или застанува, Македонија не смее да стои
Според нашите соговорници со големо дипломатско искуство, обраќањето на премиерот Мицкоски се прошири и надвор од европската тема.
– Премиерот гради слика за држава што не сака целата своја надворешна и развојна политика да ја врзе само за брзината на пристапувањето во ЕУ. Тука се појавуваат Вашингтон, НАТО, енергетиката, инфраструктурата и економијата. Со други зборови, додека европскиот процес е политички сложен, развојниот процес не смее да запре, а Вашингтон не е како замена за Брисел, туку втор столб. Премиерот Мицкоски особено го нагласи стратешкото партнерство со САД. Во неговата презентација тоа партнерство не е само политичко. Тоа има конкретни економски и безбедносни компоненти, како што веќе беше најавено во македонскиот настап, и тоа во врска со воената индустрија, енергетиката, критичните минерали, инфраструктурата, соработката со американската ДФЦ, а и за антимонот. Сето тоа го става во пошироката слика за позиционирање на Македонија како партнер на САД во регионот. Но важно е да се забележи дека Мицкоски не го поставува Вашингтон како замена за Брисел, а и дека ЕУ останува интегративна цел, САД се стратешки партнер, а НАТО е безбедносната рамка. Македонија треба, според оваа политичка концепција, да ја користи секоја од тие позиции за зголемување на сопствената стратешка тежина – толкуваат нашите соговорници.
Мицкоски од Њујорк со пораки до четири адреси
Ако внимателно се протолкува целото обраќање, станува јасно дека премиерот не зборуваше само пред една публика. Тој имаше најмалку четири адресати.
1. До Брисел:
Македонија останува на европскиот пат, но очекува пристапниот процес да се фокусира на реформи, а не на бескрајно отворање идентитетски прашања.
2. До Вашингтон:
Скопје сака да биде повеќе од формален сојузник – сака да биде економски, енергетски и безбедносно значаен партнер.
3. До домашната јавност:
Владата не се откажува од Европа, но нема намера лесно да прифаќа нови отстапки; паралелно, економијата и инфраструктурата мора да се движат.
4. До регионот:
Македонија сака да се позиционира како транспортна, енергетска и безбедносна врска меѓу различни делови на Балканот и Европа. П.Р.
Премиерот Мицкоски присуствуваше на отворањето на Генералното собрание на ОН
Премиерот Христијан Мицкоски и министерот за надворешни работи Тимчо Муцунски вчера присуствуваа на отворањето на Генералното собрание на Обединетите нации во Њујорк.
– Бевме дел од отворање на Генералното собрание на Обединетите нации. Настан што ги обединува претставниците на државите од целиот свет и претставува важна платформа за разговори за глобалните предизвици, мирот, безбедноста и иднината на меѓународната соработка. Со гордост ја претставуваме Македонија на местото на кое се носат важни одлуки за светот и каде што се градат партнерства засновани на почит, дијалог и на заеднички интереси. Момент на важни разговори и размена на ставови за прашања од глобално значење, во рамките на највисоката меѓународна платформа за дијалог и соработка – објави премиерот Мицкоски преку социјалните мрежи.
Предвидено е обраќање на премиерот Мицкоски пред Генералното собрание на ОН. Тој заедно со владина делегација моментно престојува во работна посета на САД.
Што останува по обраќањето?
По говорот и одговорите во Њујорк остануваат три тековни прашања. Првото е европско: Дали позитивните сигнали од Брисел ќе се претворат во конкретна институционална одлука? Второто е политичко: Дали линијата „Европа да, но без нови идентитетски отстапки“ може да произведе пробив во пристапниот процес? Третото е стратешко: Дали инфраструктурата, енергетиката и партнерството со САД можат да ја зголемат реалната геополитичка тежина на Македонија?
Одговорот на ниту едно од овие прашања не може да се добие веднаш. Но од говорот и пораките на премиерот Мицкоски може да се прочита политичката позиција, а таа сега е многу јасна. Премиерот Мицкоски не ја затвора европската врата, но се гледа „од авион“ дека тој бара да се смени начинот на кој Македонија стои пред таа врата. Не како држава што треба само да убедува дека заслужува да влезе, туку како држава што очекува јасни правила, предвидлив процес и раздвојување на европските реформи од прашањата што ги смета за дел од сопствениот национален идентитет.
Во исто време, важно е дека премиерот сака да покаже дека државата има и друга политичка и економска динамика! Енергетските врски, коридорите 8 и 10, инвестициите и економскиот раст… Тоа е политичката порака во поширок контекст што Мицкоски ја испрати од Њујорк и која одекна и во другите центри на моќ во мултиполарниот свет. П.Р.
