РЕВИЗОРСКИ АЛАРМ ВО КИЧЕВО
- Државниот завод за ревизија излезе во јавноста со извештај со неповолно мислење за финансиското работење на Општина Кичево. Утврдени се низа пропусти – од ненаплатени даноци и сомнителни проектни реализации, па сè до договор за јавно осветлување вреден над шест милиони евра
Државниот завод за ревизија (ДЗР) со извештајот објавен на вчера, на 15 октомври 2026 година, отвора сериозни прашања за начинот на кој Општина Кичево управувала со јавните средства во 2024 година, во периодот на градоначалникувањето на Фатмир Дехари од ДУИ. Ревизорите изразиле неповолно мислење за финансиските извештаи и за усогласеноста на работењето со законите кај две општински буџетски сметки. Ова е сериозен институционален сигнал дека проблемите не се сведуваат на административни пропусти, туку опфаќаат повеќе области на финансиското и управното работење.
Ненаплатени приходи и застарени побарувања
Според ревизијата, несогласувањето меѓу сметководствената и даночната евиденција изнесува 32,9 милиони денари, односно околу 533.000 евра. Евидентираните побарувања достигнуваат 14,56 милиони денари. Од нив, 6,24 милиони денари се постари од десет години, а дополнителни 8,32 милиони денари се постари од пет години. Општината не презела доволно мерки за наплата и не извршила соодветно вредносно усогласување на овие побарувања. Во 2025 година биле донесени решенија за присилна наплата само за 150 даночни обврзници. Дополнително, ревизорите утврдиле дека не се пресметувала и не се наплатувала камата за задоцнето плаќање на одредени даноци и такси, а процената на недвижниот имот се темелела на податоци од 2008 година. Ова отвора оправдано прашање: зошто граѓаните и фирмите треба да ги исполнуваат своите обврски кон општината ако самата општинска администрација не покажува доволна ефикасност во наплатата на јавните приходи?
Милиони денари потрошени надвор од годишните програми
Особено се загрижувачки наодите за капиталните инвестиции. Во 2024 година биле исплатени 57,15 милиони денари, односно околу 926.000 евра, за капитални проекти што не биле предвидени во соодветните годишни програми. За овие активности не бил подготвен ниту извештај за степенот на реализација. Ревизијата утврдила и надминување на договорените вредности без анекс-договори, отсуство на проектна документација и соодветен стручен надзор, отстапувања во изведбата и фактурирањето работи за кои било утврдено дека не се изведени. Таквите наоди бараат темелно испитување на секој договор, фактура, градежен дневник и записник за прием на работите.
Реконструкции за над 1,7 милион евра без соодветно програмско планирање
Реконструкцијата на спортската сала „Јанчица“ имала вкупна реализирана вредност од 33,34 милиони денари, односно околу 540.000 евра. Проектот не бил предвиден во програмите за работа и капитални инвестиции за 2023 и 2024 година, а во 2024 година биле исплатени 8,81 милиони денари. Реконструкцијата на општинската зграда, пак, достигнала вкупна вредност од 72,25 милиони денари, односно околу 1,17 милион евра, без да биде предвидена во релевантните програми за периодот од 2022 до 2024 година. Овие бројки бараат одговори од раководството во јавноста и одговорност за тоа врз која основа биле преземени обврските, кој ги одобрил и како било обезбедено законито и транспарентно управување со средствата?
Рекреативниот парк во Зајас – инвестиција со сериозни недостатоци
Еден од најилустративните примери е рекреативниот парк во Зајас, со договорена вредност од 29,99 милиони денари. Според ревизорите, за проектот, кој вклучувал градежни, хортикултурни, хидротехнички и електроинсталациски работи, било издадено одобрение за поставување урбана опрема наместо одобрение за градење. Теренскиот увид покажал влошена и запуштена состојба, делумно оштетена и нефункционална опрема, недостиг од зеленило и чешми што не одговарале на спецификацијата. Поради разликите меѓу договореното и затекнатото, ревизорите не можеле да се уверат дека исплатите соодветствуваат на реално изведените работи. Кога јавна инвестиција не ја исполнува својата намена, одговорноста не смее да заврши со свечено отворање или со формално затворање на договорот. Мора да се утврди што е платено, што е изградено и кој е одговорен за разликите.
Јавно осветлување – договор од 6,1 милиони евра и обврски во следните 15 години
Најдолгорочниот финансиски ризик е јавно-приватното партнерство за модернизација и одржување на уличното осветлување. Вкупната вредност на договорот изнесува 376,53 милиони денари со ДДВ, односно околу 6,1 милиони евра. Општината треба да исплаќа месечен надоместок од околу 2,09 милиони денари, односно приближно 34.000 евра, во период од 15 години. Државниот завод за ревизија утврдил значајни отстапувања во различни фази на постапката, недостатоци во подготвителната документација и слабости во реализацијата на договорот, кои создаваат значителни финансиски и правни ризици. Станува збор за обврска што ќе ги оптоварува и идните општински буџети. Затоа, јавноста има право да знае дали договорот обезбедува соодветна вредност за потрошените пари, дали се исполнети сите договорни обврски и дали постојат основи за преиспитување на одлуките и постапките.
Телефонски сметки, исплати и јавни набавки
Ревизорите утврдиле и неправилности кај договорот за мобилна телефонија, склучен во декември 2023 година, во вкупна вредност од 3,3 милиони денари. За најмалку 100 телефонски броја немало поткрепувачка документација за распределба на конкретни вработени, а 37 броја биле целосно неактивни и покрај платените претплати. За нив биле исплаќани 52.000 денари месечно, односно 624.000 денари годишно. Дополнително, за изградба и одржување на електричната мрежа и јавното осветлување биле исплатени 1,94 милион денари без соодветна поткрепувачка документација. Утврдени се и неправилности кај јавните набавки, вклучително и непријавени набавки во кварталната евиденција и надминување на законскиот праг за набавки под вредносните прагови. Овие наоди бараат проверка на оправданоста на трошоците, документацијата за извршените услуги и одговорноста на лицата што ги одобрувале исплатите.
Урбанистички пропусти и непостапување по бесправни надградби
Ревизијата констатирала дека општината во последните четири години не иницирала постапка за донесување урбанистички планови. Утврдена е и неактивност по инспекциски надзори за бесправни надградби, непостапување по предлози за поништување одобренија и неажурност во соработката со надлежните институции. Во 2024 година не биле остварени приходи од повеќе наведени комунални такси, а забележани се и неправилности при давањето под закуп на општински имот и користењето јавни површини без соодветни одобренија и платени такси. Тоа не е само прашање на изгубени приходи. Станува збор и за еднаква примена на правилата, правната сигурност и одговорното уредување на градот и населените места.
ВО ОЧЕКУВАЊЕ АЛИ АХМЕТИ ДА УПАТИ ОСТРА ОСУДА ЗА НЕОДГОВОРНОТО УПРАВУВАЊЕ СО ЈАВНИТЕ ПАРИ
Дали партискиот штит на ДУИ повторно ќе биде ефикасна одбрана од индивидуалната одговорност?
Наодите на Државниот завод за ревизија (ДЗР) претставуваат сериозен укор за начинот на кој биле управувани јавните средства во Општина Кичево во 2024 година. Во периодот на градоначалникувањето на Фатмир Дехари, општината се соочила со недоволна наплата на приходи, непланирани капитални расходи, сериозни слабости во документацијата и надзорот, сомнежи во соодветноста на одредени исплати и долгорочна финансиска обврска за јавното осветлување.
Ова е неприфатлив модел на управување со јавните пари и заслужува најостра политичка и институционална осуда. Граѓаните не плаќаат даноци за нивните пари да бидат трошени без доволно планирање, контрола и отчетност. Тие имаат право да бараат функционални јавни услуги, квалитетни инвестиции и јасни одговори од секој што управувал со нивните средства.
Но неопходно е да се побара одговорност. Можеби самите ревизорски наоди не се директен доказ дека Фатмир Дехари лично сторил корупција или кривично дело. Сепак, сериозноста и обемот на утврдените неправилности се доволна причина надлежните институции да ги испитаат договорите, исплатите, јавните набавки и одлуките на одговорните лица. Затоа, Јавното обвинителство, Државната комисија за спречување на корупцијата и другите надлежни органи треба, во рамките на своите законски овластувања, да оценат дали постојат основи за дополнителни постапки и утврдување индивидуална одговорност.
А партијата, каде што Дехари бил носител на највисоки функции, принципиелно треба да побара активирање на сите институционални механизми за утврдување на одговорноста на поранешниот градоначалник, кој во времето на утврдените поведенија од ДЗР бил носител на градоначалничката функција од името на ДУИ. Ниту една функција, ниту една партиска припадност и ниту едно политичко влијание не смеат да бидат штит од законска одговорност. Ако се утврдат злоупотреби, незаконски исплати или други кривични дела, санкциите мора да бидат соодветни и засновани врз докази и закон. Јавните пари се пари на граѓаните. А одговорното управување со нив не е партиска или политичка привилегија, туку законска и морална обврска.
