Во Њујорк денеска започнува Генералната дебата на 81. сесија на Генералното собрание на Обединетите нации, која ќе трае до 28 септември. Под мотото „Обнова на довербата, управување со трансформацијата: Обединети нации што им служат на сите“, светските лидери ќе разговараат за најголемите глобални предизвици и приоритети.
На заседанието лично се очекува да присуствуваат околу 130 шефови на држави и влади.
Претседател на 81. сесија е Халилур Рахман од Бангладеш, кој на функцијата беше избран во јуни годинава. Тој ќе ја отвори генералната дебата, по што генералниот секретар на ОН, Антонио Гутереш, ќе го презентира извештајот за работата на Организацијата.
Според долгогодишната традиција, Бразил прв ќе се обрати на општата дебата, а земјата ќе ја претставува претседателот Луиз Инасио Лула да Силва. По него ќе зборува претседателот на САД, Доналд Трамп, во својство на претставник на земјата домаќин.
Во дебатата се поканети да учествуваат и Ватикан, Државата Палестина и Европската Унија, а распоредот на нивните обраќања зависи од нивото на застапеност.
Овогодишната дебата се одржува во период на зголемени меѓународни тензии, со војните во Украина и на Блискиот Исток меѓу главните теми.
Во Њујорк ќе се разговара и за иднината на ОН, вклучително и за изборот на следниот генерален секретар, бидејќи мандатот на Антонио Гутереш истекува на крајот од 2026 година.
Советот за безбедност, кој има 15 членки, се очекува да одржи состаноци на високо ниво посветени на Украина, вештачката интелигенција и состојбата на Блискиот Исток. На агендата може да се најдат и разговори за ситуацијата во Судан.
Иранскиот претседател Масуд Пезешкијан треба да се обрати во среда, додека израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху е најавен за четврток.
Палестинскиот претседател Махмуд Абас нема лично да присуствува на заседанието, бидејќи, според наведените информации, не му е издадена виза за влез во САД.
Во фокусот ќе биде и војната меѓу Русија и Украина. Пред Генералното собрание ќе се обратат украинскиот претседател Володимир Зеленски и рускиот министер за надворешни работи Сергеј Лавров.
На 23 септември е предвиден состанок на високо ниво посветен на климатската акција и праведната транзиција.
Светските лидери ќе разговараат за забрзување на енергетската транзиција, зајакнување на енергетската безбедност и климатската правда, како и за мерките за заштита на населението од последиците од климатската криза, десет години по усвојувањето на Парискиот договор.
Истиот ден ќе се одбележи и 40-годишнината од Декларацијата на ОН за правото на развој, со фокус на човековото достоинство, слободата, еднаквоста, правдата и одржливиот развој.
За 24 септември е закажан состанок на високо ниво за зголемувањето на нивото на морето. Лидерите, експертите и другите учесници ќе разговараат за меѓународната соработка и можните конкретни решенија за справување со овој глобален предизвик.
На 25 септември ќе се одржи состанок посветен на превенцијата, подготвеноста и одговорот на пандемии.
Целта е да се поттикне поголема политичка соработка на национално, регионално и меѓународно ниво. Се очекува состанокот да заврши со усвојување политичка декларација со консензус.
На 28 септември ќе се одржи состанок по повод 25-годишнината од усвојувањето на Декларацијата и Програмата за акција од Дурбан.
Ден подоцна, на 29 септември, ќе следува пленарен состанок на високо ниво по повод Меѓународниот ден за целосна елиминација на нуклеарното оружје.
Во пресрет на неделата на состаноци на високо ниво, генералниот секретар на ОН, Антонио Гутереш, предупреди дека светот влегол во „ера на длабока неизвесност“ и повика на поголема меѓународна соработка.
Како главни глобални предизвици тој ги издвои брзиот и неконтролиран развој на вештачката интелигенција, климатската криза и продлабочувањето на нееднаквоста.
Гутереш повторно повика на решение со две држави на Блискиот Исток и на прекин на огнот во војната меѓу Русија и Украина.
Тој ги повика земјите членки да ја почитуваат Повелбата на ОН, меѓународното право и човековите права, да инвестираат во одржлив развој и да работат на спречување на конфликти.
Особено внимание посвети на состојбата во Газа и Украина, повикувајќи на „деескалација, дипломатија и дијалог“.
Голем дел од обраќањето Гутереш го посвети и на вештачката интелигенција, нагласувајќи ја потребата од заштитни механизми што ќе ја направат технологијата, како што рече, „безбедна, транспарентна и одговорна, со човековото достоинство во нејзината суштина“.
