Како да се надмине разликата помеѓу растењето „тогаш“ и „сега“ и да се создаде рамнотежа во консумирањето онлајн содржини од страна на децата? Иако звучи едноставно, тоа всушност е длабока тема на која секој родител бара одговор, а истакнатата едукаторка Јелена Холцер верува дека проблемот не е во самата технологија, туку во начинот на кој се менуваат семејната динамика, комуникацијата и перцепцијата за одговорност.
– Како возрасни, ние сме биолошки и социјално обучени за физичкиот простор. Во него, поставуваме јасни правила, од куќни правила до однесување во училиште и обука. Сепак, денешните деца ги развиваат своите животи паралелно во дигиталниот простор. Проблемот настанува во сериозна нерамнотежа помеѓу две клучни работи, а тоа се дигиталните вештини и дигиталната зрелост. Децата имаат супериорни дигитални вештини. Тие се движат низ онлајн светот интуитивно и спонтано. Сепак, им недостига дигитална зрелост, односно способност за критичко размислување, препознавање опасност и регулирање на емоциите. Од друга страна, родителите може да имаат животно искуство и зрелост, но честопати им недостигаат дигитални вештини. Така, имаме маѓепсан круг во кој генерацискиот јаз се продлабочува, бидејќи обете страни контролираат само половина од потребната равенка – вели Холцер.
Влијанието на социјалните медиуми е огромно, но се манифестира различно кај момчињата, кои доминираат во игрите, и кај девојчињата, чиј фокус е на интернет. Денешните адолесцентки не се споредуваат со две или три девојки во нивниот клас, туку со илјадници филтрирани генерирани слики од наводно совршени животи.
– Родителскиот одговор „убава си токму таква каква што си“, иако полн со љубов, ја губи битката пред алгоритмите што наградуваат нереални стандарди за убавина. Целосната контрола врз содржината е илузија што е невозможно да се одржи по одредена возраст. Затоа, решението не е во ригидни забрани што создаваат само ефект на „забрането овошје“. Клучот е во градењето на родителскиот авторитет преку доверба – смета Холцер, додавајќи дека најголемиот успех е кога детето, наместо да се крие, доаѓа кај своите родители и признава дека нешто на интернет го исплашило или го збунило.
Најголемата промена помеѓу „тогаш“ и „сега“ лежи во нивото на вознемиреност кај родителите. Пред неколку децении, децата што одеа на море или на екскурзија, во пошта упатуваа краток телефонски повик до дома на секои неколку дена и разгледница што пристигнуваше по враќањето дома. Постоеше премолчена доверба дека детето ќе се снајде.
Денес, во ерата на паметните телефони, родителите бараат постојан контакт. Проблемот е што децата ја чувствуваат оваа панична загриженост. Кога детето ќе види дека родителот, кој е семоќно суштество за него, постојано се плаши за него, несвесно заклучува дека светот не е безбедно место и дека тие самите не се способни да преживеат без заштита. Па така, во нашата желба да ги заштитиме, всушност ја уништуваме нивната самодоверба.
Како одговор на опасностите што ги претставуваат социјалните мрежи и раната дигитализација, многу земји низ светот почнуваат да воведуваат радикални законски ограничувања. Во земји како Австралија, Бразил, Турција и Индонезија, веќе постојат или се донесуваат закони што целосно им забрануваат пристап до социјалните мрежи на децата под 14, 15 или 16 години, во зависност од земјата. Истиот тренд е присутен во голем број европски земји, вклучувајќи ги Франција, Шведска, Шпанија, Велика Британија, Грција и Норвешка.
– Проблемот на дигиталната ера и воспитувањето бара длабока промена во свеста кај возрасните. Традиционалниот авторитет ја губи битката пред брзината на технологијата, а решението не треба да се бара во слепа послушност или во целосно напуштање на децата на екраните. Потребно е да се најде рамнотежа помеѓу технолошката писменост и зачувувањето на когнитивното, емоционалното и менталното здравје на новите генерации, со јасна законска регулатива од страна на државата во согласност со глобалните трендови – советува Холцер.
Мариота Влаисављевиќ
