- Политичките избори во Бугарија може да ги разбереме како течење на една река – момент што тече и носи можност за нов почеток. Ако општеството се обиде да ја „задржи“ водата со старите митови и предрасуди, таа ќе му истече низ прсти. Но ако ја прифати сегашноста со зрелост и искреност, ќе ја почувствува силата на новата перспектива и ќе може да ја насочи кон европска иднина
Во една мала будистичка манастирска заедница ученикот го прашал својот учител: „Учителе, како да ја најдам вистинската слобода?“ Учителот го одвел до реката и му рекол да седне на брегот. Водата тече непрекинато, носејќи со себе лисја, гранчиња и сенки од облаците. „Погледни“, рекол учителот, „реката не се врзува за лисјата што ги носи, ниту се плаши од камењата што ќе ги сретне. Таа само тече – тука и сега. Ако се обидеш да ја задржиш водата во рацете, таа ќе ти истече. Но ако ја прифатиш како што е, ќе ја почувствуваш нејзината сила“. Ученикот сфатил дека слободата не е во контролата на минатото или во предвидувањето на иднината, туку во живеењето на сегашниот миг – во текот што постојано се обновува.
Во будизмот, концептот на „живеење во моментот“ не е само практичен совет, туку целосна духовна филозофија што ја претставува уметноста на присутноста – насочување на свеста кон она што се случува тука и сега, без врзување за сенките на минатото или страв од неизвесноста на иднината. Минатото е веќе завршено, како отпечаток во песокот што го носи ветерот, и држењето за него значи носење товар што веќе не постои. Иднината е само проекција, замислена слика што може да се распадне во секој миг, и стравот од неа е илузија што ја краде нашата сила. Сегашноста, пак, е единствениот простор каде што можеме да дишеме, да чувствуваме и да дејствуваме.
Доколку оваа филозофија ја пренесеме врз политичката сцена, тогаш парламентарните избори во Бугарија не се само рутински демократски чин туку токму таков во кој се отвора можност за рестартирање на односите меѓу Бугарија и Македонија. Сегашноста станува платформа каде што може да се избере нова насока, да се напуштат старите заблуди и да се надминат историските недоразбирања. Во тој контекст, изборите не се само бројки и резултати, туку симболичен простор врз кој може да се почне со градење доверба, каде што се отвора патот кон европска перспектива и каде што се создава можност за нова култура на дијалог. Сегашноста е мост што ги поврзува народите, хоризонт што овозможува да се прекинат циклусите на недоверба и да се изгради иднина заснована врз заеднички вредности. Така, „живеењето во моментот“ не е само духовна практика туку и политичка одговорност: да се препознае силата на сегашноста како единствено време во кое може да се донесат одлуки што ќе ја обликуваат иднината.
На овој крстопат, „клучот“ е во рацете на бугарското општество и новата влада. Од нив зависи дали ќе ја отворат вратата кон нова етапа на доверба или ќе ја остават заклучена во сенките на минатото. Ако навистина сакаат да се однесуваат европски, тогаш сегашниот миг е нивниот тест за зрелост – миг во кој се мери способноста да се надминат старите предрасуди и да се изгради нова култура на дијалог. Европското однесување не е само декларација туку конкретна практика: почитување на различноста како богатство, признавање на историската вистина без манипулации и градење односи врз основа на еднаквост и доверба. Да се инсистира на „лажно заедничко минато“ со македонскиот народ значи да се остане заробен во ретенцијата – во сенката на минатото што ја изобличува сегашноста и ја блокира иднината. Да се тврди дека Македонците ќе бидат бугаризирани во иднина е не само историски и културно погрешно туку и политички непродуктивно. Таквата реторика е како да се гради куќа врз песок – секој нов обид за дијалог се руши под тежината на старите заблуди. Наместо тоа, сегашноста нуди можност за нов почеток: да се прифати реалноста на македонскиот идентитет, да се изгради мост на доверба и да се отвори патот кон заедничка европска перспектива. Сегашниот миг е како светилка што го осветлува патот – ако Бугарија избере да чекори со европски дух, тогаш светлината ќе биде доволна за да се надминат сенките на минатото. Но ако избере да се остане во темнината на негирањето, тогаш сегашноста ќе се претвори во изгубена шанса.
Бугарите вложуваат надеж дека Румен Радев ќе ја извади земјата од политичкиот ќор-сокак со најавената борба против корупцијата, врз основа на која ги доби изборите, и дека допрва ќе најде решение за дисфункционалната држава, па во тој дух да негуваме надеж дека ќе се откаже од својот радикален, негаторски став кон Македонија што го заземаше досега и ќе придонесе за отворање нова страница во меѓудржавните односи.
Филозофски гледано, сегашноста е мост што постојано се гради и руши, мост од жива материја, составен од нашите одлуки, зборови и дела. Тој мост не е статичен – секој чекор го менува, секој избор го зацврстува или го распаѓа. Ако Бугарија избере да чекори по тој мост со искреност, со европска зрелост и со свест за историската одговорност, тогаш може да се создаде нова страница во македонско-бугарските односи – страница што ќе биде напишана со јазик на доверба, еднаквост и заедничка перспектива. Но ако се држи за сенките на минатото и за илузиите на иднината, мостот ќе се распадне пред да се премине. Наместо да води кон нова иднина, тој ќе се претвори во урнатина што ќе сведочи за пропуштена шанса. Сегашноста е кревка, но и моќна: таа е хоризонтот каде што може да се избере насока, да се напуштат старите митови и да се изгради нова култура на дијалог.
Политички гледано, изборите се токму тој миг на одлука – моментот кога општеството може да избере дали ќе остане затворено во кругот на националистички митови, кои се хранат од минатото и ја изобличуваат сегашноста, или ќе се отвори кон европска иднина, каде што различноста е сила, а довербата е темел. Сегашноста е како праг: ако се премине со храброст и зрелост, се отвора нова врата кон иднината; ако се остане пред него, заробен во стравови и илузии, тогаш иднината ќе остане недостапна.
Затоа не смееме да забораваме дека сегашноста е повик – повик да се живее во моментот со одговорност, да се гради доверба и да се напуштат заблудите што ја изобличуваат реалноста. Таа е како ѕвоно што ѕвони во тишината, потсетувајќи дека токму сега е времето за вистински избори, за храброст и за зрелост. Само така изборите во Бугарија ќе бидат повеќе од формалност – тие ќе станат симболичен праг, премин кон нова етапа во односите со Македонија. Етапа што не се темели на празни декларации, туку на европски вредности: почитување на различноста, признавање на историската вистина и градење односи врз еднаквост и доверба. Сегашноста е како отворен прозорец низ кој влегува свеж воздух во просторијата на историјата – ако тој прозорец се отвори со искреност, ќе донесе светлина и нова перспектива; ако остане затворен, ќе продолжи да владее задушливиот воздух на старите митови. Така, изборите не се само административен чин туку и момент на преобразба – миг кога општеството може да избере дали ќе остане заробено во кругот на националистички илузии или ќе се отвори кон автентична сегашност и европската иднина.
