Повод: Текстот во медиумот на бугарски јазик „Актуално“ со наслов „Парадоксот на ’Нова Македонија’“ – омраза кон Бугарите, а Бугари во редакцијата
- Ние категорично ја отфрламе констатацијата дека „имаме омраза кон Бугарите“! Но ги напаѓаме хегемоните и деноминациски политики, изјави и поведенија кон Македонците, од позиција на грчки, српски, бугарски албански или друг вид шовинизам или верски фанатизам, и се бориме против тие постапки, изјави или деструктивни идеологии, како фашизмот или антисемитизмот или фундаментализмот… Не се бориме ниту мразиме народи, индивидуалци, колективи или малцинства. А тоа е голема разлика!!! Ние не ги мразиме Албанците, Бугарите, Србите или Грците или кого било. Напротив! Сакаме блиски релации со почитување на сите морални, етички универзални норми на уважување и соработка
Во едно мало планинско село живееле двајца водачи. Првиот бил стар мудрец, кој секогаш ги собирал луѓето околу огништето и им зборувал за достоинството, за слободата и за силата на заедништвото. Тој верувал дека секој човек е еднакво важен и дека само преку дијалог и почит може да се гради иднина. Луѓето го следеле, не затоа што морале, туку затоа што чувствувале дека неговата визија им дава надеж и сила. Вториот водач бил млад и амбициозен човек, кој постојано барал повеќе власт. Тој не ги слушал луѓето, туку им наредувал. Секогаш сакал да покаже дека е посилен, дека може да контролира и да господари. Луѓето го следеле од страв, а не од љубов. Со текот на времето неговата жед за моќ станала незаситна – барал повеќе земја, повеќе богатство, повеќе покорност. Но колку повеќе градел своја „империја“, толку повеќе ја рушел заедницата околу себе. На крајот останал сам, опкружен со празни куќи и тишина. Селото ја памети оваа приказна како жив доказ: слободарскиот дух гради – тој создава заедништво, достоинство и иднина. Волјата за моќ руши – таа носи страв, поделби и пропаст. И токму затоа луѓето секогаш се враќале кај мудрецот, кај слободата, кај духот што не господари, туку обединува.
Но што е слободарски дух? Накратко, тоа е вековен стремеж кон слобода, отпор кон ропство и неправда, како и вера во достоинството на народот и човекот. Тој е пламен што не згаснува, симбол на непокор и саможртва, на храброст и истрајност во борбата за праведно општество. Во него се огледаат сите генерации што ја носеле тежината на историјата, но и надежта за иднината, сведоштво дека слободата не е подарок, туку постојана задача и одговорност. Денес тој дух се изразува преку борба за човекови права, демократија и достоинство, преточен во граѓанска свест и во одговорноста да се брани правото на глас, еднаквост и достоинствен живот. Слободарскиот дух не е само историска меморија туку и активна сила што ги поттикнува луѓето да се спротивстават на неправдите, да изградат општество на солидарност и да ја чуваат демократијата како највисока вредност. Тој не значи омраза кон други народи, туку почитување и еднаквост, мост наместо ѕид, отвореност кон другите со јасна и непоколеблива одбрана на сопствениот идентитет. Вистинската слобода не е во изолација, туку во дијалог, во заемно признавање и мирно коегзистирање, сила што гради пријателства без да дозволи губење на сопственото лице. Слободарскиот дух е и културна сила што ја чува меморијата на народот, неговите песни, обичаи и симболи, живо ткаење на идентитетот што се пренесува од генерација на генерација. Во јазикот, во народната песна, во камените цркви и во легендите е скриена таа сила што го држи народот исправен и непокорен, доказ дека слободата не е само политичка состојба туку и духовна и културна димензија.
Уредувачката политика на весникот „Нова Македонија“ отсекогаш се манифестирала со слободарски дух, бидејќи неговата мисија е да биде глас на слободата, чувар на достоинството и сведок на стремежот кон правда и еднаквост, денес и утре, за сите генерации што доаѓаат. А за некого слободарскиот дух е мисловна именка – збор што ја носи тежината на вековите, но и предизвикот да се претвори во живо дело, во постојана практика на слобода и достоинство. Во спротивност со ова стои мислата на Николај Берѓаев, кој предупредува дека волјата за моќ, за превласт и господарење не е слободна волја, туку страст што го заробува човекот во судбината. Таа страст создава диктатори и империјалистички херои што се движат кон пропаст, градејќи сенишни царства што раѓаат катастрофи и војни. Империјалистичката волја, според Берѓаев, е демонско изопачување на вистинската мисија на човекот – наместо да ја ослободи личноста, таа ја претвора во роб преку лажна објективизација и надворешна експанзија. Токму затоа оваа волја за моќ е во суштинска спротивност со слободарскиот дух: додека слободарскиот дух се темели на достоинство, дијалог и човечка слобода, империјалната волја се темели на господарење, насилство и уништување. Слободарскиот дух гради, а волјата за моќ руши – едното е пат кон слобода, другото кон пропаст.
Затоа ние не се согласуваме и ги напаѓаме хегемоните и деноминациски политики кон Македонците насочувани и од други центри, од позиција на грчки, српски, бугарски албански или други видови шовинизам или верски фанатизам, и се бориме против тие постапки, изјави или деструктивни идеологии, како фашизмот или антисемитизмот или фундаментализмот… А не против народи, индивидуалци, колективи или малцинства. А тоа е голема разлика!!! Ние не ги мразиме Албанците, Бугарите, Србите или Грците или кого било. Напротив, ги сакаме сите и сме за уважување и добрососедство. Но не можеме да преминеме покрај постапките на македонска денaционализација од страна на посилните, бидејќи историјата нè научила како да реагираме и како да постапиме. Свесни сме дека и низ историјата постоеле Македонци што биле предавници и велепредавници – во антиката, во средниот век, во Илинденскиот период и во Втората светска војна. А особено сме свесни за велепредавниците што ги продадоа нашето знаме, историја и име, бидејќи се наши современици, живеат тука до нас и со нас, и историјата ќе им суди. Но свесни сме исто така дека од антиката до ден-денес македонската земја раѓала херои што ги одбраниле својата земја, семејство, народ и нација, и ние ги славиме нив – затоа што македонското име нема да загине! Но ние не сакаме да исчезне ниту една нација, народ, име или нивни симболи. Ние ги уважуваме и почитуваме сите. Нашето општество е повеќеслојно и затоа е богато. И сите заедно се бориме за просперитет и на земјата и на регионот. Затоа, не е точно дека некого мразиме – особено не некого од нашите соседи.
На крајот ќе завршиме со Жан Жак Русо. Тој ја гледаше слободата како природна состојба на човекот, а тиранијата како нејзино изопачување што го лишува човекот од неговата суштина. За него, слободата не беше само право да се избира туку и услов за достоинствено постоење. Тој предупредуваше дека е подобро да се живее со опасности во слобода отколку во мир под ропство, бидејќи мирот што произлегува од покорност е лажен и кревок. Русо сметаше дека тиранијата ја уништува природната добрина на човекот и ја заменува волјата на народот со волја на поединец или малкумина. Таа создава општество на страв и зависност, каде што човекот е принуден да го прави она што не сака, а тоа е спротивно на суштината на слободата. Според него, вистинската слобода е во тоа човекот да не мора да ѝ се покорува на неправедна власт, туку да учествува во создавањето закони и правила што произлегуваат од заедничката волја. Така, Русо постави јасната граница: слободата е темел на достоинството и човечноста, а тиранијата е пат кон деградација и пропаст. Слободарскиот дух, кој се темели на дијалог, еднаквост и заедништво, е токму она што Русо го брани, додека тиранијата е неговата најголема спротивност – господарење, насилство и уништување.
