Кога Европската Унија нема што да понуди – таа почнува да плаши. Кога нема визија – измислува наративи. А кога го губи влијанието – го прогласува туѓото присуство за „закана“. Така настана и приказната за наводната „мека моќ“ на Кина на Западен Балкан.
Да бидеме сериозни. Каква е таа „опасна мека моќ“? Стипендии? Универзитети? Студентски размени? Млади луѓе што учат, патуваат и гледаат свет? Ако тоа е закана, тогаш целата западна цивилизација со децении се градела токму врз „закани“.
Америка со генерации ја гради својата глобална позиција преку образованието. Илјадници политичари, бизнисмени и интелектуалци од Балканот поминале низ американски универзитети. Никој тогаш не зборуваше за индоктринација, туку за „демократски вредности“. Кога истото тоа го прави Кина – одеднаш тоа е „геополитички проблем“. Тоа не е анализа. Тоа е чиста хипокризија.
Европската Унија со години ги држи балканските земји во чекалница без рок и без објаснување. Ветува, па заборава. Отвора поглавја, па ги заклучува. Проповеда европска иднина, а практикува систематско понижување. И потоа има дрскост да се чуди зошто Балканот гледа и накај други врати.
Уште полошо: на балканските лидери им се порачува да не „флертуваат“ со Кина, да не соработуваат, да не размислуваат надвор од дозволената рамка. А во исто време, европските лидери, без срам и без објаснување, се редат на посети во Пекинг, барајќи трговија, инвестиции и подобри односи.
За нив – Кина е партнер. За Балканот – Кина е опасност. Тоа не е надворешна политика. Тоа е колонијален менталитет.
Европската Унија не се плаши од Кина. Таа се плаши од фактот дека повеќе не е единствен избор. Се плаши од свет во кој малите држави имаат право на сопствена надворешна политика, сопствени интереси и сопствени одлуки. Затоа се лепи етикетата „мека моќ“. Затоа се драматизираат стипендии. Затоа се омаловажуваат младите луѓе што сакаат да учат надвор од европската догма.
И да бидеме јасни: ова не е одбрана на Кина како идеална сила. Ова е одбрана на елементарната логика. Ако ЕУ не сака Балканот да гледа кон Исток – тогаш нека му понуди иднина, а не предавања. Партнерство, а не забрани. Почит, а не ароганција.
Но додека Европа зборува за вредности, а практикува двојни стандарди, додека проповеда демократија, а се плаши од избор – таа самата си ја поткопува политичката иднина. Не затоа што Кина е „премногу силна“, туку затоа што Европската Унија станува премногу празна.
