Погледот на часовникот покажува 3:17, 3:45 или веднаш по четири часот. Уморни сте, но сонот не се враќа, и колку повеќе размислувате за тоа колку време ви останува додека не заѕвони алармот толку повеќе сте будни. Ако ова сценарио ви звучи познато, не сте сами. Ноќните будења се многу чести, а интересно е тоа што многу од нив се случуваат приближно во исто време. Сепак, будењето во три или четири часот наутро не крие никакво посебно „магично“ време за телото. Објаснувањето е многу побанално и е поврзано со начинот на кој фазите на спиење се менуваат во текот на ноќта.
– За возрасните што си легнуваат во редовно време, како на пример околу 22 часот, три часот наутро е често времето кога се во РЕМ-сон – објаснува експертот за медицина на спиење Ненси Фолдвари-Шефер од клиниката „Кливленд“.
Стресот и вознемиреноста се поврзани со несоница и почести ноќни будења, а проблемот може да стане маѓепсан круг: се будиме, се грижиме дека не спиеме, стануваме побудни, а потоа почнуваме да се плашиме дека тоа ќе се случи и следната ноќ. Токму затоа експертите советуваат да не се гледа постојано на часовникот. Броењето колку сон ви останува до утрото обично само ја зголемува фрустрацијата и го отежнува повторното заспивање. Алкохолот е уште еден чест виновник што лесно се занемарува. Чаша вино навечер може да ве направи сонливи и да ви помогне побрзо да заспиете, но тоа не значи дека ќе спиете подобро. Како што телото го метаболизира во текот на ноќта, сонот станува попрекинат и веројатноста за будење се зголемува. Доцното кафе исто така може да биде проблем. Кофеинот останува во телото со часови, па кај почувствителните луѓе, попладневното или вечерното кафе може да влијае не само на заспивањето туку и на способноста за одржување на сонот.
Ако редовно се будите, а потоа не можете повторно да заспиете половина час или подолго, можно е да станува збор за таканаречена несоница за одржување на спиењето – форма на несоница во која проблемот не е заспивањето, туку останувањето во сон. Честите будења може да бидат поврзани и со апнеја при спиење.
Што правите кога ќе се разбудите во три часот наутро? Првиот совет е можеби најтежок: не паничете затоа што сте будни. Ако повторно заспиете за неколку минути, нема потреба да правите ништо. Но, ако по околу 15-20 минути стане јасно дека спиењето не доаѓа, клиниката „Кливленд“ препорачува да станете од креветот наместо да се превртувате еден час. Намалете ги светлата и направете нешто тивко – прочитајте неколку страници од книга, слушајте тивка музика или обидете се со вежби за дишење. Кога повторно ќе се чувствувате сонливо, вратете се во креветот. Подобро е да го оставите мобилниот телефон настрана, како и да не ја проверувате деловната пошта или социјалните мрежи. И следниот ден, не обидувајте се да „надоместите“ за лошата ноќ со спиење до пладне. Експертите од „Џонс Хопкинс“ препорачуваат станување во редовно време и одржување редовен ритам бидејќи конзистентниот распоред помага да се стабилизира циклусот на спиење и будење. Една лоша ноќ или неколку повремени будења не се несоница. Но, ако проблемот се повторува со недели или месеци, влијае на концентрацијата и расположението или сте екстремно уморни во текот на денот, вреди да се обидете да ја пронајдете причината.
