ШТО ПО СТОТИОТ БРОЈ
Првите 100 броја се историја, следните 100 допрва треба да ги напишеме
КИНОНОМА И „НОВА МАКЕДОНИЈА“ – ЗАЕДНО И ПОНАТАМУ
Ниту еден поглед кон иднината на „Кинонома“ не би бил целосен без „Нова Македонија“. „Кинонома“ не е изолиран проект, кој постои независно од својот матичен медиум. Таа е неизоставен дел од „Нова Македонија“ – публикација од која произлезе, во чиј простор растеше и со чија поддршка ги достигна своите први сто броја.
Од самиот почеток односот меѓу „Нова Македонија“ и „Кинонома“ се темели на повеќе од формална припадност. Тој е изграден врз заемно разбирање, доверба и поддршка, но и врз заедничко уверување дека културата и филмот заслужуваат простор, внимание и сериозен однос. Токму таа врска овозможи „Кинонома“ да се развива, да ги менува својот изглед и пристап, да отвора нови теми и постепено да создава сопствен идентитет, без да ја изгуби врската со медиумот од кој потекнува.
Во време кога медиумскиот простор се менува со голема брзина, ваквата соработка станува уште поважна. „Кинонома“ има можност да продолжи да се развива како специфичен филмски прилог, но истовремено да остане дел од една поголема новинарска и културна целина. „Нова Македонија“, од друга страна, преку „Кинонома“ продолжува да го одржува филмот како важен дел од својот културен простор.
Тоа е однос во кој двете страни не се само поддршка една на друга туку и се надополнуваат.
Затоа и иднината на „Кинонома“ природно е поврзана со иднината на „Нова Македонија“. Следните сто броја не треба да бидат само продолжение на едно успешно партнерство туку и нова етапа во веќе изградената заедничка приказна.
Зашто „Кинонома“ можеби денес има свој препознатлив глас, но тој глас има дом.
А тој дом е токму „Нова Македонија“ – медиум што гледа кон иднината, но не го заборава минатото; медиум што ги чува традицијата и континуитетот, но истовремено препознава дека секоја нова генерација носи свои потреби, идеи и визии. Медиум што е гласник на она што го чувствува и сака народот, кој ги почитува корените од кои произлегува, но има храброст да гледа напред и да го отвора просторот за иднината.
ШТО ПО СТОТИОТ БРОЈ?
Сто броја се значаен јубилеј, но не и природна точка за заокружување. Напротив, бројот 100 можеби е најдобриот момент за погледот да се насочи нанапред. Ако првите сто броја се сведоштво за еден изминат период, следните сто треба да бидат простор за нови филмови, нови автори, нови идеи и нови начини на гледање и разбирање на киното.
Киното денес се наоѓа во период на големи промени. Начинот на кој филмовите се создаваат, дистрибуираат и гледаат се менува побрзо од кога било. Киносалата повеќе не е единственото место каде што филмот стигнува до публиката, фестивалите добиваат нови форми, стриминг-платформите создаваат свои филмски екосистеми, а технологијата сè повеќе навлегува и во самиот процес на создавање.
Во такво време, филмското „катче“ не може да остане непроменето.
Но промената не мора да значи откажување од суштината.
Напротив.
ПОВЕЌЕ КИНО
Една од најважните насоки за иднината е едноставна: повеќе простор за киното во целата негова разновидност.
За големите премиери, но и за малите филмови. За најновите остварувања на познатите автори, но и за дебитанти чии имиња допрва ќе станат препознатливи. За европската и американската кинематографија, но и за азиската, латиноамериканската, африканската и другите национални кинематографии, кои сè почесто покажуваат дека најинтересните филмски приказни не доаѓаат секогаш од истите места.
„Кинонома“ треба да продолжи да биде место каде што филмот не се мери само според неговата популарност или бројот на читатели.
Понекогаш највредното филмско откритие е токму она што допрва треба да биде откриено.
ПОВЕЌЕ ДОМАШНО КИНО
Иднината на еден филмски прилог неизбежно е поврзана и со кинематографијата во сопствената средина.
Македонскиот филм заслужува континуирано внимание, а не само повремено место во моментите на премиера, фестивалска награда или меѓународен успех. Зад секој филм стојат автори и професионалци чии приказни, ставови и искуства заслужуваат да бидат дел од поширокиот разговор за киното.
Во иднина тој простор мора да биде уште поголем: повеќе разговори со македонски автори, повеќе текстови за домашната филмска историја, повеќе критички осврти и повеќе внимание кон новите генерации, кои допрва ја создаваат иднината на македонското кино. Само со меѓусебна соработка и посветено внимание можеме да растеме заемно.
ПОВЕЌЕ ОТКРИВАЊЕ
„Кинонома“ во иднина има една посебна задача.
Да не го следи само она што веќе е видливо.
Во време кога секојдневно пристигнуваат стотици нови наслови, вниманието станува една од највредните работи што може да ги понуди еден медиум. „Кинонома“ може да биде простор за забавување, за внимателно гледање и за откривање филмови што лесно можат да исчезнат во огромната понуда.
Тоа значи и враќање кон филмската историја.
Кон класиците, кон авторите што го менувале јазикот на филмот, кон заборавените или неправедно запоставените филмови, кон делата што можеби не биле препознаени во своето време, но денес можат да кажат нешто сосема ново.
Новото кино не постои одвоено од старото.
Едното постојано комуницира со другото.
ПОВЕЌЕ ГЛАСОВИ
„Кинонома“ во иднина треба да има простор за повеќе различни погледи кон филмот.
Не само затоа што различноста е пожелна туку и затоа што филмот никогаш не е еднозначен. Еден ист кадар може кај еден гледач да предизвика воодушевување, кај друг одбивност, а кај трет рамнодушност. И токму во таа разлика се создава разговорот.
Новите автори, новите критичари и новите љубители на филмот треба да имаат место покрај оние што со години се дел од приказната.
Иднината на „Кинонома“ затоа не треба да биде само продолжување на досегашните гласови туку и отворање простор за оние што допрва ќе пројават желба.
ПОВЕЌЕ ОД ФИЛМСКА РЕЦЕНЗИЈА
Иако филмската критика останува во срцето на едно филмско списание, киното нуди многу повеќе теми од самите премиери.
Филмските фестивали, историјата на киното, актерството, музиката, сценографијата, монтажата, визуелниот јазик, филмската технологија, домашната продукција, архивите и луѓето зад камерата се само дел од просторот во кој може да се движи „Кинонома“.
И можеби токму тука лежи еден од најголемите предизвици за следните сто броја: како филмското списание да остане актуелно, без да стане заложник на актуелноста.
Да пишува за филмот што се гледа денес, но и за филмот што ќе се гледа повторно по десет, дваесет, педесет или сто години.
НОВО ВРЕМЕ, НОВИ ПРАШАЊА
Следните сто броја неизбежно ќе бидат создадени во поинаков филмски свет.
Вештачката интелигенција веќе го менува начинот на кој се создаваат и обработуваат визуелните содржини. Стримингот продолжува да го менува начинот на кој публиката доаѓа до филмовите. Границата меѓу киното, телевизијата и дигиталните форми станува сè понејасна. Начинот на кој публиката комуницира со филмот исто така се менува.
„Кинонома“ не треба да бега од тие промени.
Треба да ги набљудува, да ги анализира и, кога е потребно, да ги преиспитува.
Зашто улогата на филмското списание не е само да каже што вреди да се гледа.
Понекогаш поважно е да праша зошто гледаме, како гледаме и што киното станува во времето во кое живееме.
ПОГЛЕД КОН СЛЕДНИТЕ 100
На крајот, иднината на „Кинонома“ не може да се сведе на список на нови рубрики, поголем број страници или поголема присутност.
Вредноста на едно списание не се мери само со тоа колку долго постои туку и со тоа дали сè уште има причина да постои.
А причината останува едноставна: филмовите продолжуваат да создаваат разговори.
Некои ќе бидат големи, некои мали. Некои ќе бидат прекрасни, други разочарувачки. Некои ќе бидат дочекани со воодушевување, други со негодување. Ќе има филмови што ќе се паметат со децении и филмови што ќе исчезнат за неколку месеци.
„Кинонома“ треба да биде тука за сите нив.
Да го следи новото, да го преиспитува познатото, да го открива заборавеното и да остава трага од времето во кое филмовите се создаваат и гледаат.
Првите 100 броја се веќе историја.
Следните 100 се можност.
Зашто бројот 100 не е финале.
Бројот 100 е само отскочна штица за следниот кадар.
