100 БРОЈА – 202 ФИЛМСКИ РЕЦЕНЗИИ
Не знам дали кога го замислував првиот број на „Кинонома“ можев да си претставам дека еден ден ќе седнам да пишувам текст за нејзиниот стоти број. Веројатно не. Сто броја тогаш звучеа како нешто далечно, речиси апстрактно. Како бројка што не се планира, туку едноставно, ако имаш доволно упорност и причина да продолжиш – еден ден ќе ја достигнеш.
Еве нè сега.
Сто броја, 202 филмски рецензии.
Кога ќе ги ставам овие две бројки една до друга, првата реакција ми е да се зачудам. Не толку од самата бројка 100, колку од сето она што се собрало во неа. Толку текстови, филмови, страници, разговори, информации, гледања, повторни гледања, белешки, идеи, рокови и луѓе. А зад сето тоа, всушност, стои една многу едноставна работа: мојата љубов кон филмот.
Отсекогаш сум сакал таа пасија некако да ја претворам во нешто опипливо. Да не остане само на гледање филмови, на разговори со пријатели или на мислите што ми се вртат во глава по завршувањето на некој добар филм. Сакав да постои нешто што ќе ја собере таа страст, ќе ѝ даде форма и ќе може да стигне до други луѓе.
Така, на некој начин, се роди „Кинонома“.
Не како проект со однапред испланирана патека. Не како нешто што од почетокот знаев каде ќе стигне. Туку како обид да направам нешто што и самиот би сакал да го имам пред себе – место каде што филмот ќе биде главниот и единствен повод за разговор.
Со текот на времето сфатив дека „Кинонома“ не ја правам само затоа што јас сакам да пишувам за филмови. Ја правам и за оние што сакаат да читаат за нив. За човекот кој штотуку изгледал некој филм и сака да прочита туѓо мислење. За оној што се двоуми дали да го гледа. За оној што сака да дознае нешто повеќе за режисерот, актерот, приказната, времето во кое настанал филмот. И, можеби најмногу, за оние што го чувствуваат филмот онака како што го чувствувам и јас – како нешто повеќе од два часа поминати пред екран.
Во таа смисла, отсекогаш сум ја доживувал „Кинонома“ како еден вид посредник.
Не сакам да бидам некој што ќе му објаснува на читателот што мора да мисли за еден филм. Многу повеќе ме интересира да отворам врата кон него. Да бидам некаде помеѓу филмот и човекот што допрва треба да го гледа или штотуку го изгледал. Ако некој преку „Кинонома“ открил филм што инаку би го прескокнал, се заинтересирал за режисер за кој дотогаш не знаел ништо или, едноставно, добил желба да седне и да гледа – тогаш целата работа има смисла.
А патот до овие сто броја не беше секогаш лесен.
Имаше периоди кога идејата одеше полесно од реализацијата. Имаше броеви што се правеа со огромен ентузијазам, но и такви што бараа многу повеќе енергија отколку што можев да им дадам. Имаше замор, одложувања, премногу обврски и моменти кога човек се прашува дали сето ова воопшто има смисла.
Затоа денес, кога го гледам бројот 100, не го гледам само како јубилеј.
Го гледам како доказ дека нешто во што веруваш може да опстане и кога не е секогаш лесно. Дека не мора секогаш да имаш голем план. Понекогаш е доволно да имаш причина да го направиш следниот број.
А причината, барем за мене, никогаш не исчезна.
Филмовите.
Во овие години се променија многу работи. Се смени начинот на кој ги гледаме филмовите, начинот на кој стигнуваат до нас, начинот на кој зборуваме за нив. Киното доби нови платформи, нови навики, нови битки и нови прашања. Но нешто остана исто: она чувство кога ќе се исклучат светлата и ќе почне филмот.
Можеби токму затоа „Кинонома“ успеа да стигне до овде. Затоа што, и покрај сите промени околу нас, причината поради која постои никогаш не била особено комплицирана.
Да се зборува за филмови.
Да се пишува за нив.
Да се сподели возбуда, разочарување, изненадување, бес или воодушевување.
Да се каже: Овој филм мора да го гледаш.
Или, понекогаш, сосема спротивното.
Но 100 броја не се дело само на оној чие име стои зад списанието.
„Кинонома“ ја правеа и сите луѓе што во неа оставија по нешто свое. Соработниците, авторите, соговорниците, луѓето што помогнаа некој текст да стане подобар, оние што испратија фотографија, информација, предлог или едноставно порака дека нешто што прочитале им значело.
Во сето ова посебно место има „Нова Македонија“, мојот матичен медиум, кој ми ја овозможи шансата оваа идеја да стане вистински проект и ми ја укажа довербата да се отелотвори мојата идеја. Токму затоа, кога размислувам за иднината на „Кинонома“, ја гледам само под покривот на „Нова Македонија“ – со поглед кон иднината, но и со почит кон традицијата и континуитетот што ги носи овој медиум.
И, секако, читателите.
На крајот, едно филмско списание нема вистинска смисла ако нема кому да му се обраќа.
Затоа овој стоти број не го доживувам само како моја мала лична победа. Ако воопшто е победа, тогаш е заедничка. Јас можеби ја започнав „Кинонома“, но секој човек што некогаш ја отворил, прочитал текст, споделил нешто од неа или по неа гледал некој филм – на свој начин станал дел од нејзината приказна.
А кога денес ќе се навратам на првите броеви, интересно ми е да се прашам колку сум се сменил јас во меѓувреме.
Веројатно многу.
И како човек, и како гледач, и како некој што пишува за филмови.
Некои филмови што некогаш сум ги сакал, денес можеби би ги гледал поинаку. Некои што некогаш не сум ги разбирал, денес ми значат повеќе. А некои мислења, сигурен сум, денес би ги напишал сосема поинаку.
Но токму тоа е убавината на оваа работа.
Не мора секогаш да бидеме истиот гледач.
Доволно е да не престанеме да гледаме.
Затоа овој број не сакам да го гледам како крај на нешто. Повеќе ми личи на една точка од која, кога ќе погледнеш назад, можеш да ја видиш целата етапа зад себе.
Една филмска етапа подоцна.
Сто броја подоцна, сè уште ја имам истата потреба да зборувам за филмови. Сè уште ме радува кога ќе откријам нешто што сакам да го споделам со другите. Сè уште ме нервира лош филм. Сè уште можам да се воодушевам од добар. И сè уште верувам дека филмот заслужува да му се пристапи со љубопитност, страст и малку повеќе внимание.
Можеби затоа и „Кинонома“ продолжува.
Не затоа што треба.
Туку затоа што сè уште сакам.
А ако некој од другата страна на ова списание сè уште сака да чита, да открива и да разговара за филмови – тогаш, изгледа, сè уште имаме што да си кажеме.
До следната сцена.
