- Долгите редици на границата не се единствениот проблем со системот за влез и излез
Новиот дигитален граничен систем на Европската Унија требаше да го донесе патувањето во 21 век. За жал, го збунуваат идентични близнаци.
Ова е најновиот во низата проблеми за проблематичниот нов систем за влез и излез, за кој претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, овој месец призна дека има нерешени „технички проблеми“ и дека му е потребно „доста многу работа“.
Шемата, која треба да ги замени физичките печати за пасоши со база на податоци низ цела ЕУ, поткрепена со биометриски податоци, беше пуштена во употреба на 10 април по четири години одложувања на проектот. Оттогаш, патниците се соочуваат со одложувања додека чекаат во ред за скенирање на нивните лица и земање отпечатоци од прсти.
Но долгите редици на границата не се единствениот проблем со ЕЕС.
Една Британка беше испрашувана од граничната полиција од многу чудна причина кога се обиде да се врати во Велика Британија од Клуж-Напока во Романија кон крајот на мај.
Романските власти ја обвинија жената – вработена во „Политико“ – дека нелегално престојувала во шенген-зоната, врз основа на тоа што нејзиното заминување не било правилно евидентирано по претходната посета на Амстердам во април 2026 година.
Само еден проблем: Таа не била во Амстердам во април 2026 година. Но нејзината идентична сестра близначка била.
Жената, на која ѝ беше дадена анонимност за да се избегнат какви било идни гранични компликации и да се почитува приватноста на нејзината близначка, беше испрашувана околу 15 минути од страна на властите.
Кога им кажала на граничните службеници за постоењето на нејзината близначка, првично била обвинета дека го позајмила својот пасош – што не го сторила. Сестрата близначка на жената се вратила во Велика Британија во времето на инцидентот и никогаш не стапнала во Романија.
Изгледаш познато
Се чини дека ЕЕС ги помешал двете жени врз основа на нивните идентични скенирања на лицето, а можеби и нивните идентични презимиња, датуми на раѓање и националности – единствените работи што ги имаат заедничко во однос на системот. Тие имаат различни отпечатоци од прсти, имиња и, што е клучно, свои пасоши.
На жената на крајот ѝ беше дозволено да лета, но останува загрижена за идните патувања.
„Политико“ се обиде да дојде до суштината на тоа што се случило.
Драмата може да се должи на два одделни случаја на лоша имплементација на ЕЕС од страна на земјите членки, кои се појавуваат истовремено, изјави Ниови Вавула, професорка по сајбер-политика на Универзитетот во Луксембург.
Вавула, која ги советуваше пратениците за техничките детали на ЕЕС, посочи дека бизарната ситуација можеби е предизвикана од неправилно регистриран излез за близнакот во Амстердам – како и лошо спроведена проверка од страна на романските власти во Клуж.
Академикот рече дека се чини дека проверката за излез од Амстердам била спроведена кога ЕЕС „не бил целосно подготвен или имало дефект“ на станицата – веројатно со оглед на тоа што датумот на патување на 12 април бил толку кратко по датумот на 10 април за компјутерскиот систем. Ова „воопшто не е невообичаено“ и е потврдено од широко распространетите извештаи, рече таа.
Но испрашувањето на вториот близнак во Клуж, исто така, сугерираше дека „романските власти не ја завршиле својата работа правилно“.
Според прописите на ЕЕС, властите не треба да идентификуваат патник само според сликата за препознавање на лицето – туку треба да ја споредат и со отпечатокот од прст или пасошот, што би било различно.
– Од сметката што ми ја испративте, се чини дека властите не се добро обучени да прават разлика меѓу различните процеси и да се потпираат на сликите од лицето како единствен метод за идентификација – рече Вавула.
– Фактот што не ги провериле деталите за пасошот во ЕЕС, ниту пак зедоа предвид дека ЕЕС е сè уште свеж и има разни проблеми, укажува на она што се нарекува пристрасност кон закотвување – кога се потпирате на првиот доказ и ги игнорирате сите други – вели таа.
Ниту холандското Министерство за внатрешни работи ниту романската гранична служба не одговорија веднаш на барањата за коментар.
Британска болест
Поради прашањето, портпаролот на Европската комисија изјави дека комисијата „не коментира за поединечни случаи“. Но, додаде: „Земјите членки се одговорни за податоците евидентирани во ЕЕС, до кои комисијата нема пристап“.
Тие додадоа: „При влегување во шенген-зоната, патниците мора да ги достават своите биометриски податоци (при преминување на надворешните граници на ЕУ за прв пат), како и податоците од пасошот. Ова овозможува идентификација на секој патник одделно.
„Доколку патникот е загрижен за обработката на неговите податоци, има право да побара исправка и дополнување на неговите лични податоци. Во тој случај, може да се обрати до надлежните органи на земјата членка, или на границите или преку контактирање со властите“.
ЕЕС имаше особено значајно влијание врз Велика Британија благодарение на брегзит. Системот се однесува само на посетители надвор од ЕУ и шенген-зоната – што значи дека државјаните на повеќето блиски земји со масовен тек на посетители во земјите членки се ослободени. Не е така за Велика Британија, каде што ЕЕС се применува и покрај тоа што Британците направија над 63 милиони странски патувања во ЕУ само во 2024 година.
Уште повеќе ги комплицира работите тоа што Велика Британија има систем на „споредбени контроли“ на железничката станица „Лондон Сент Панкрас“ и во тунелот под Ла Манш, каде што патниците минуваат низ пасошки контроли на ЕУ на британска почва – што значи дека Велика Британија мораше да се справи со какви било нарушувања од самиот нов систем.
Британската министерка за транспорт Хајди Александар во вторникот се сретна со комесарот за транспорт на ЕУ, Апостолос Цицикостас, за да разговараат за системот пред летниот метеж и да изразат загриженост за нарушувањата. Велика Британија објави вкупно 30,5 милиони фунти сопствени средства за подобрување на капацитетот во пристаништата и меѓународните железнички станици во светлината на лансирањето на ЕЕС.
