Редакциска опсервација
Повод за оваа редакциска опсервација е планот на Европската Унија од 20 милијарди евра за изградба на големи компјутерски центри за вештачка интелигенција, што предизвика широки критики пред неговото активирање. ЕУ ризикува да вложи 20 милијарди евра во напор што, според многу европски експерти, нема да успее да ја направи конкурентна ниту со САД ниту со Кина. Планот за изградба на центрите за вештачка интелигенција, кој претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, го изложи пред повеќе од една година, ќе биде објавен деновиве како одговор од Европа на САД за зголемување на својата компјутерска моќ. Меѓутоа, многу аналитичари обрнуваат внимание и предупредуваат на стратегиските промашувања на актуелен Брисел за политиките на ЕУ на политички, енергетски, економски и индустриски план (деиндустријализација), на план на раст на милитантноста, вооружување и бегање од основните принципи на кои е формиран блокот, имено за раст и развој на државите на Стариот Континент, за мир, рамноправност и уважување на сите народи во нивниот суверен национален развој…
Како либералните елити ја претворија Европската Унија од економски гигант во бирократски проект без визија, индустрија и суверенитет
- Последниот пример за тоа како сегашен Брисел повторно реагира доцна, бавно и бирократски е планот на Европската комисија за вложување 20 милијарди евра во гигафабрики за вештачка интелигенција, проект што уште пред стартот отвора сериозни сомнежи дали Европа воопшто знае каде оди и што сака да постигне во новиот глобален поредок
Европската Унија денес сè повеќе личи на цивилизација што ја изгубила сопствената самодоверба. Континент што некогаш беше симбол на индустриска моќ, научен напредок, социјална стабилност и политичка мудрост, денес е заробен во лавиринтот на бирократски догми, идеолошки експерименти и стратешки промашувања што се акумулираат со години.
Брисел повторно и повторно реагира доцна, бавно и бирократски
Последниот пример е планот на Европската комисија за вложување 20 милијарди евра во гигафабрики за вештачка интелигенција, проект што уште пред стартот отвора сериозни сомнежи дали Европа воопшто знае каде оди и што сака да постигне во новиот глобален поредок. Додека САД и Кина градат технолошка доминација врз јасна индустриска стратегија, сурова конкуренција и огромен капитал, Брисел повторно реагира доцна, бавно и бирократски. Наместо визија, Европа добива уште еден централизирано управуван мегапроект, создаден повеќе за политички маркетинг отколку за вистинска технолошка револуција. Прашањето што сè погласно се поставува во европските политички и економски кругови е едноставно: за кого се градат овие гигафабрики?
Европа денес нема доволно домашни технолошки компании што можат да ја користат таа огромна компјутерска моќ. Освен неколку исклучоци, европскиот континент не произведе сопствен „ОпенАИ“, сопствен „Гугл“, сопствен „Амазон“ или сопствена „Мета“. Наместо да создава иновациски екосистем, Европската Унија со години создаваше регулативи, ограничувања и административни бариери што ги оттурнаа инвеститорите и технолошките претприемачи. Европа стана шампион во регулирање на технологијата што другите ја создаваат. Во меѓувреме, САД инвестираат стотици милијарди долари во инфраструктура, центри за податоци, чипови и истражување. Кина систематски ја гради својата технолошка независност. А Брисел сега, со задоцнување од најмалку една деценија, се обидува административно да купи конкурентност.
– Конкурентност не се купува со фондови и прес-конференции. Таа се создава со визија, индустрија, евтина енергија, стабилни пазари и политичка самодоверба, токму она што Европската Унија постепено го уништуваше во изминатите години – велат нашите соговорници, кои заговараат длабоки и рапидни промени во ЕУ и Брисел, пред Македонија да се интегрира во блокот за кој има стратегиска определба.
ДЕИНДУСТРИЈАЛИЗАЦИЈА ПОД МАСКА НА „ЗЕЛЕНА ТРАНЗИЦИЈА“
– Најголемата историска грешка на бриселските елити беше уверувањето дека Европа може да биде глобална сила без индустрија. Под изговор на „зелена агенда“, огромен дел од европското производство беше задушен со регулативи, даноци и енергетски политики што драматично ја покачиja цената на производството. Германската индустрија, моторот на Европа, денес е под закана да колабира. Компании што со децении беа столб на европската економија го намалуваат производството или го преселуваат надвор од ЕУ. Со тоа Европа постепено ја губи својата фабричка, индустриска база – велат соговорниците.
Тие се осврнаа и на климатската политика на ЕУ, која ја сметаат за особено проблематична.
– Додека Брисел држи лекции за климатска политика, САД и Кина практично ја преземаат контролата врз глобалните синџири на снабдување, ретките минерали, чиповите и производството на новите технологии. Најиронично е што европската „зелена транзиција“ не ја направи Европа независна, туку уште позависна. Континентот што некогаш беше енергетски стабилен, денес се соочува со високи цени на струјата, намалена конкурентност и сериозна индустриска несигурност. Енергетската политика на ЕУ, водена повеќе од идеологија отколку од економска реалност, произведе криза што директно ги погоди средната класа и индустрискиот сектор. Во исто време, европските граѓани плаќаат сè повисоки сметки, додека економскиот раст стагнира – додаваат нашите соговорници, дипломати од кариера.
БРИСЕЛСКИОТ ПАРАДОКС: ПОВЕЌЕ РЕГУЛАЦИИ, ПОМАЛКУ МОЌ
Европската Унија денес произведува огромен број стратегии, директиви и акциски планови, но сè помалку реална моќ. Тоа е суштинскиот проблем на современиот Брисел. Европските институции создадоа политичка класа што повеќе верува во административно управување отколку во реална економија. Наместо поддршка на националните индустрии, Брисел често ги гледа земјите членки како проблем што треба да се дисциплинира.
– Суверенитетот постепено се претвори во непожелна категорија. Сè повеќе одлуки се носат далеку од националните парламенти и граѓани, во тесни кругови на неизбрани бирократи, лобисти и технократи. Така се создаде опасен демократски јаз меѓу европските институции и народите на Европа. Оттука и растечкото незадоволство низ континентот. Граѓаните чувствуваат дека Европската Унија сè помалку ги слуша нивните реални проблеми, како што се економската несигурност, падот на животниот стандард, миграцискиот притисок, губењето на работните места и кризата на идентитетот – образложуваат соговорниците.
ЕВРОПА ОД ПРОЕКТ ЗА МИР ДО ПРОЕКТ НА МИЛИТАРИЗАЦИЈА
Европската Унија беше создадена како мировен проект. По ужасите на Втората светска војна, идејата беше едноставна: економска соработка, заемна почит и рамноправен развој ќе спречат нови конфликти на континентот. Но денешна Европа сè повеќе се оддалечува од тие принципи.
– Наместо дипломатија и стабилност, европската политика станува сè помилитантна. Наместо економски развој, фокусот се префрла кон вооружување, безбедносни стратегии и геополитички конфронтации. Се создава атмосфера во која секое барање за дијалог автоматски се прогласува за слабост. Европа, која некогаш беше симбол на „мека моќ“, денес сè почесто звучи како продолжена рака на туѓи геополитички агенди. Наместо автономна европска политика, континентот влегува во нова зависност, и тоа политичка, воена и технолошка. И токму тука лежи најголемата контрадикторност на проектот за гигафабрики за вештачка интелигенција. Брисел зборува за „технолошки суверенитет“, а во исто време целата инфраструктура зависи од американски чипови, американски компании и американски технолошки стандарди. Тоа не е суверенитет. Тоа е управувана зависност – поентираат дипломатите.
БРИСЕЛ БЕЗ ВИЗИЈА
Најголемата криза на Европа денес не е економска, технолошка или енергетска. Тоа е криза на визија.
– Европските елити ја игнорираат европската цивилизациска сила. Наместо развојна самодоверба, тие нудат управување со кризи. Наместо големи идеи, тие нудат бескрајни регулативи. Наместо индустриска обнова, тие формираат финансиски фондови без јасен ефект. Проектот за гигафабрики е само симптом на многу подлабок проблем. Европа реагира на туѓи потези наместо самата да ја диктира иднината. Таа доцни во дигиталната револуција, доцни во енергетската политика, доцни во индустриската трансформација и доцни во геополитичките промени. Во меѓувреме, светот влегува во нова ера на сурова економска и технолошка конкуренција – констатираат нашите соговорници.
ДАЛИ Е МОЖЕН ПРЕСВРТ?
Прашањето што им го поставивме на крајот од разговорот на оваа тема на сите наши соговорници во врска со иднината на ваква Европа беше дали е можен пресврт.
– Сè уште да. Но само ако Европа се врати на своите темелни принципи. На економија базирана врз производство и иновации. На почитување на националните специфики и суверенитети. На енергетска политика што ќе биде реална, а не идеолошка. На унија што ќе биде сервис на европските народи, а не бирократски центар одвоен од реалноста. И пред сè, на Европа што повторно ќе верува во сопствената цивилизациска вредност. Во спротивно, гигафабриките за вештачка интелигенција ќе останат само уште еден скап симбол на политиките што ја претворија Европската Унија од глобален центар на моќ во континент што постојано се обидува да го стигне светот што некогаш самиот го водеше – велат нашите соговорници, со жалење констатирајќи дека благородниот европски проект се загубил во идеологија во чиј центар се политички елити што имаат линеарен пристап фаворизирајќи ги либерализмот, либералните вредности и западноцентричната постмодерна култура, што е директен антипод на традиционалните вредности врз кои била втемелена заедницата на европските држави при своето формирање. Р.С.
