- САД и Иран се во конфликт што е масивен по размер, но личен по природа
Последната иранска закана за атентат пристигна минатиот месец во форма на видео насловено „Каде да се убие Барон Трамп“, во кое се ветуваат 10 милиони долари за убиството на најмладиот син на американскиот претседател Доналд Трамп. Помалку од 24 часа подоцна, на социјалните мрежи, Стејт департментот ја зголеми својата награда од 10 милиони долари за „информации“ за петмина лидери на Исламската револуционерна гарда, вклучувајќи го и Маџид Хадеми, командантот на разузнавачката служба на Иран.
Понудата на Стејт департментот, дел од неговата програма „Награди за правда“, првпат циркулираше на 20 март. Неколку недели подоцна, Израел презеде одговорност за убиството на Хадеми во воздушен напад врз Техеран. Го прашав Стејт департментот дали ова било намерно, бидејќи се случи толку брзо по објавата за 10-те милиони долари од страна на Иран во врска со синот на претседателот Трамп. Еден функционер одби да коментира за „внатрешните разговори“, но истакна дека информациите добиени преку програмата „Награди за правда“ можат да се користат за „поддршка на низа одговори на американската влада за спречување на заканите, во согласност со американските закони и политики“.
Заканите за атентат, од самиот почеток, беа мрачни и деструктивни споредни заговори во војната меѓу САД и Иран. Двете страни ја направија оваа тактика централна во нивните национални стратегии, иако атентатите беа мошне еднострани, бидејќи САД и израелските сојузници го надгледуваа широкото убивање на високото раководство на Иран. Сепак, влијанието врз американската влада беше длабоко.
– Свесни сме за тековните закани од иранскиот режим и неговите посредници и ги сфаќаме исклучително сериозно. Нема да се двоумиме да дејствуваме за да ги заштитиме сегашните и поранешните американските владини претставници и нивните семејства – ми рече портпаролот на Стејт департментот, Томи Пигот, во писмена изјава.
Иран јасно ја гледа пропагандната вредност на заканите кон американските претставници. Муралите во Техеран сега ги прикажуваат Трамп, членови на неговото семејство и други високи американски претставници во ковчези. „Подгответе се да умрете“, пишува на еден билборд, наводно генериран од вештачка интелигенција, на кој Трамп гледа кон небото на терен за голф. Водечкиот човек на иранската армија вети награда од 30.000 долари минатиот месец за секој Иранец што ќе убие или ќе зароби припадник на американските служби, без да наведе целна локација (жените ќе бидат платени двојно повеќе). Покрај заканите кон Барон, иранските медиуми објавија видео „Како да се убие Меланија“ за првата дама на САД и објавија список на целни групи на повеќе светски лидери и членови на американскиот кабинет.
– Криминалните срамни убијци на маченичкиот лидер, чии имиња се целосно документирани од највисоките до најниските чинови, ќе го носат својот сон за мирна смрт во кревет во гробот – рече ајатолахот Моџтаба Хамнеи, врховниот лидер на нацијата, во писмена изјава на 11 јули. Тој го наследи својот татко, ајатолахот Али Хамнеи, кој беше убиен во израелски воздушни напади врз неговиот комплекс на првиот ден од војната.
Но иранската кампања наводно не е ограничена само на закани. Минатиот месец, израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху објави дека „Иран се обидел да убие“ еден од неговите синови, очигледно алудирајќи на 35-годишниот Јаир Нетанјаху. Во јули, израелските разузнавачки служби опишаа ирански заговор за користење на францускиот државјанин Сервет Озкур за регрутирање атентатори за целење на високи функционери во Израел. Иран постојано испраќа атентатори за да го убијат Трамп и други американски функционери, според Министерството за правда на САД, како одмазда за наредбата на Трамп од 2020 година за атентат врз иранскиот воен командант Касим Солејмани. Приближно една недела по почетокот на војната во Иран годинава, федералната порота во Бруклин го осуди Асиф Мерчант, планерот на еден од два наводни ирански заговора во САД. Обвинителите тврдеа дека Мерчант, пакистански државјанин обучен од страна на Иранската исламска револуционерна гарда, влегол во САД со наредба да регрутира криминални платени убијци. Но Мерчант на крајот разговарал со тајни агенти, кажувајќи им дека ќе добијат инструкции за целта откако ќе ја напушти земјата. Тој беше уапсен пред да стигне до аеродромот и се соочува со казна од доживотен затвор.
Атентатот очигледно му беше на ум на Трамп кога постариот Хамнеи беше убиен.
– Јас го средив пред тој да ме среди мене. Тие се обидоа двапати. Па, јас го средив прв – изјави Трамп за Џонатан Карл од „Еј-би-си њуз“ во март.
Претседателството на САД долго време беше опасна професија. Трамп се соочи со најмалку три обиди за атентат од домашни напаѓачи. Овие напади, заедно со заканите од Иран, ги преобликуваат животите на претседателот и неговите советници и ја ограничуваат можноста на Трамп да комуницира со земјата што ја управува.
Претходно годинава, на самитот во Анкара, Трамп им рече на новинарите дека изгледите да умре додека е на функција изнесуваат 5,2 проценти, драматично повисоки од оние на возачите на тркачки автомобили. Тој не даде извор за неговите споредби. Од 45-те избрани претседатели на САД, четворица, или околу 8,9 проценти, се убиени на функција. Трамп на истото појавување рече дека „јас сум број еден на списокот за убивање на Иран“.
Логистиката на претседателските патувања сега е многу пооптоварувачка отколку што беше кога Трамп првпат ја презеде функцијата. Буџетот за лична заштита на Тајната служба речиси се дуплираше од 2016 година. Нови ограничувања на воздушниот простор се воведени над Мар-а-Лаго. Паркот „Лафајет“, северно од Белата куќа, е затворен со месеци од безбедносни причини, додека постојат планови за поставување нова ограда што дополнително би го попречила пристапот на јавноста. Новата сала за бал во Белата куќа, како што тврдеше американската армија на суд, е „од суштинско значење за да се обезбеди непречена команда и контрола“ со оглед на новите закани од напад со беспилотни летала.
Голем број службеници на кабинетот и врвни помошници на Белата куќа сега живеат во воени бази за да се заштитат себеси и своите семејства, во одредени случаи поради специфични странски закани. Други советници на Белата куќа, вознемирени од обидот за атентат од домашен напаѓач на вечерата на Здружението на дописници од Белата куќа во април, се повлекоа од градовите каде што живеат.
– Луѓето се само повнимателни околу тоа каде одат и колку често се во јавноста – ми рече еден функционер на Белата куќа.
Сето ова најавува мрачна иднина во која атентатот се префрла од екстремен ризик во повообичаена закана. Можеби тоа ќе доведе до преиспитување на неговата употреба како алатка на надворешната политика на САД и начин за закана кон високи функционери на непријателот.
– Во одреден момент, се прашувам дали политичарите, размислувајќи за себе, всушност доаѓаат до заклучок дека потпишуваат свои потерници или во суштина ги поткопуваат сопствените демократии – со промовирање на вонсудско убивање на своите непријатели ми рече Сајмон Бол, професор на Универзитетот во Лидс, Англија, и автор на книгата „Смрт за ред: Современа историја на атентатот“. Тој додаде дека заканите за атентат сега се толку редовни појави во животот, така што заштитата од нив дава морбиден престиж. – Статусот на елитата е дефиниран според тоа дали имате заштита од атентат. Ако немате заштита, не сте важни. Вие сте мали луѓе – рече Бол.
Заканите за атентат од Иран имаа големо влијание врз животот на Трамп, но претставници на претседателската администрација тврдат дека заканите немале никаква улога во одлуката на Трамп да го нападне Иран, што тој го стори во јуни 2025 година и повторно во февруари годинава, наведувајќи ја потребата да се спречи Иран од развивање нуклеарно оружје, меѓу другите причини.
– Тој никогаш не ги изедначил нивните закани против него како причина за тоа. Тој ги гледа заканите против него како дел од работата – ми рече еден висок функционер на администрацијата.
Но армијата на САД го направи убивањето на оние што наводно му се закануваат на претседателот дел од кампањата. Четири дена по почетокот на конфликтот, министерот за одбрана Пит Хегсет влезе во Пентагон со вест за израелски напад извршен претходната ноќ. САД и Израел, објави тој, го гонеле „водачот на единицата што се обиде да го убие претседателот Трамп“. Хегсет посочи дека нападот бил лична победа за претседателот.
– Иран се обиде да го убие претседателот Трамп, а претседателот Трамп се насмеа последен – им рече Хегсет на новинарите. Но рече и дека Трамп не се грижел за нападите. Гонењето на атентаторите на претседателот, напомена Хегсет, „не беше во фокусот на напорите ни од далеку, всушност, тоа никогаш не го почнал претседателот или некој друг“.
Трамп на сличен начин ги замаглува овие граници, понекогаш фокусирајќи се на заканата, а понекогаш отфрлајќи ја. Откако Кол Томас Ален од Калифорнија беше уапсен додека се обидуваше да се инфилтрира на „Вечерата на дописниците“ вооружен со повеќе пиштоли и ножеви, Трамп им рече на новинарите дека „не размислува“ за можноста за атентат врз него, додавајќи „ако размислував за неа, немаше да работам многу добро тука“. Но неколку часа пред американските бомбардери „Б-2“ да го гаѓаат Иран во јуни минатата година, претседателот им рече на новинарите по слетувањето од претседателскиот авион „ер форс 1“ во Њу Џерси дека се довеле во опасност со самото тоа што стоеле до него.
Трамп, исто така, јасно стави до знаење дека секоја нација што ќе го убие ќе се соочи со апокалиптична одмазда.
– Оставив инструкции. Ако го сторат тоа, ќе бидат уништени. Нема да остане ништо – рече тој за Иран две недели откако ја презеде функцијата минатата година. Во јули оваа година, неколку часа пред Моџтаба да вети одмазда за смртта на неговиот татко, Трамп објави на социјалните мрежи дека дури и обид за атентат врз него ќе резултира со воен одговор: „Наредбите веќе се дадени, а американската војска е подготвена и способна во период од една година, со можност за продолжување, целосно да ги уништи сите области на Иран“.
Иранските претставници беа двосмислени за тоа колку сериозно САД треба да ги сфатат заканите. Неколку дена откако видеото за Барон почна да циркулира на „Тебијан.нет“, гранка на пропагандната машина на иранската влада, секретарот на Врховниот совет за национална безбедност, Мохсен Резаи, ги нарече заканите против Барон лага и го отфрли наводниот заговор против Трамп во Турција како „лажна вест“. Но во истото интервју за либанската телевизија Ал Манар, Резаи, чиј претходник беше убиен во израелски напади во март, додаде дека Техеран подготвува листа со услови за отворање на Ормускиот Теснец.
