Војните, трговските спорови и другите глобални кризи не смеат да ја потиснат борбата против климатските промени, порачаа светските лидери на климатската конференција КОП31 во Анталија. Во меѓувреме, преговарачите од речиси 200 земји се подготвуваат за договор за забрзување на електрификацијата и ограничување на глобалното загревање.
Домаќинот на конференцијата, Турција, се залага електрификацијата да биде во центарот на конечниот договор. Според предлогот на Анкара, уделот на електричната енергија во глобалната крајна потрошувачка треба да се зголеми од сегашните 20 на 35 отсто до 2035 година. Критичарите, сепак, предупредуваат дека оваа цел нема да придонесе доволно за намалување на глобалното загревање доколку не биде проследена со појасен план за напуштање на фосилните горива.
Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, изјави дека Европа напредува во исполнувањето на климатските цели и ја повтори амбицијата Европската Унија да стане првиот климатски неутрален континент во светот.
Според неа, повеќе од 70 отсто од електричната енергија во Европа веќе доаѓа од чисти извори, а тој удел дополнително ќе расте. ЕУ има цел до 2040 година да го зголеми на 46 отсто уделот на електричната енергија во крајната потрошувачка на енергија, која се користи за греење, транспорт и работа на апаратите во домаќинствата.
Фон дер Лајен ја поддржа и целта на Турција до 2035 година електричната енергија да учествува со 35 отсто во вкупната крајна потрошувачка на енергија во светот.
Генералниот секретар на Обединетите нации, Антонио Гутереш, предупреди дека бавниот меѓународен одговор на климатските промени го води светот кон опасна иднина и повика на итно дејствување. Во извештај на ОН објавен минатиот месец се наведува дека границата на затоплување од 1,5 Целзиусов степен, утврдена со Парискиот договор, ќе биде надмината.
На истата тема зборуваше и бразилскиот претседател Луис Инасио Лула да Силва, чија земја беше домаќин на минатогодишната конференција. Тој оцени дека климатските промени се повлекле на пониско место во глобалната агенда.
– Повеќе зборуваме за оружје и царини отколку за опстанокот на идните генерации – рече Лула да Силва, додавајќи дека планетата не смее да биде препуштена на милост и немилост на судирите.
Турскиот претседател Реџеп Таип Ердоган се приклучи на повиците за меѓународна солидарност.
– Војните, кризите, миграциите, гладот и сиромаштијата со секој изминат ден ја зголемуваат потребата од меѓународна солидарност – изјави Ердоган.
Војната на САД и Израел против Иран ги наруши испораките на сурова нафта од Блискиот Исток и предизвика раст на цените на горивата низ светот, поттикнувајќи ги владите да бараат посигурни извори на снабдување со енергија.
Иако климатската криза се најде пониско на листата на итни приоритети на дел од владите, застапниците на климатските мерки сметаат дека актуелните околности се дополнителен аргумент за побрз премин кон чисти енергетски извори.
Преговарачите на КОП31, покрај зголемувањето на уделот на електричната енергија, се обидуваат повторно да ги придвижат и запрените напори за намалување на употребата на фосилни горива.
Годинава беа забележани низа екстремни топлотни бранови во Западна Европа, како и уривање на ледник во Непал, кое предизвика катастрофална поплава.
САД, историски најголемиот емитер на стакленички гасови, втора година по ред не учествуваат во климатските преговори. Претседателот Доналд Трамп, кој глобалното загревање го нарече измама, ги повлече САД од климатската соработка по враќањето на функцијата.
И останатите членки на Г7 – Франција, Германија, Јапонија, Италија и Канада – годинава не ги испратија своите највисоки функционери на преговорите.
– Најголемите светски економии би требало да го предводат одговорот на климатската криза, а не да им го препуштаат тоа на другите – изјави Мохамед Адов, директор на организацијата Power Shift Africa.
На конференцијата се обрати и иранскиот претседател Масуд Пезешкијан, кој побара отштета за еколошката штета предизвикана од нападите на САД и Израел.
– Очекуваме меѓународната заедница да воспостави вистинска и значајна врска меѓу климатските обврски во мирнодопски услови и одговорноста во воени времиња, да ја документира и процени еколошката штета предизвикана од воените агресии и да развие механизми за исплата на отштета – рече Пезешкијан.
