На 18 ноември леталото Voyager 1 ќе стане првиот човечки објект што ќе се најде на оддалеченост од еден светлосен ден од Земјата. Тоа значи дека на радио-сигналот од нашата планета ќе му бидат потребни цели 24 часа за да стигне до леталото, а одговорот назад ќе патува уште еден ден.
Речиси половина век откако ја започна својата историска мисија, американското вселенско летало Voyager 1 се подготвува за уште еден рекорд. Лансирано од НАСА во септември 1977 година, леталото продолжува да патува низ меѓуѕвездениот простор и наскоро ќе ја достигне оддалеченоста од еден светлосен ден од Земјата, пренесе „НАСА сајанс“.
Според податоците на НАСА, историскиот момент се очекува на 18 ноември 2026 година, кога Voyager 1 ќе биде оддалечен околу 25,9 милијарди километри од нашата планета.
Но што всушност значи еден светлосен ден?
Тоа е растојанието што светлината го поминува за 24 часа. Иако радио-брановите патуваат со брзина на светлината, огромната оддалеченост на леталото значи дека секоја комуникација со Земјата трае исклучително долго.
Практично, ако инженерите на НАСА испратат команда до Voyager 1, таа ќе стигне до леталото дури по 24 часа. Доколку леталото веднаш испрати одговор, сигналот ќе патува уште 24 часа назад. Тоа значи дека едно прашање и еден одговор ќе бараат речиси два дена.
Летало што ја надмина својата првична мисија
Voyager 1 беше лансиран на 5 септември 1977 година, со првична задача да ги истражува надворешните планети на Сончевиот Систем.
За време на своето патување ги истражуваше Јупитер и Сатурн, испраќајќи фотографии и научни податоци што значително го проширија знаењето на човештвото за овие планети и нивните месечини.
Во 2012 година, леталото ја премина хелиопаузата – границата на хелиосферата, заштитниот простор создаден од сончевиот ветер и магнетното поле на Сонцето. Со тоа стана првиот човечки објект што навлезе во меѓуѕвездениот простор.
И покрај тоа што е во функција речиси 49 години, Voyager 1 сè уште испраќа научни податоци за условите во просторот надвор од влијанието на Сонцето.
Научниците се борат да го одржат во живот
Една од најголемите пречки за продолжување на мисијата е ограниченото количество електрична енергија.
Леталото користи радиоизотопски термоелектрични генератори, кои произведуваат електрична енергија од топлината што се ослободува при распаѓањето на радиоактивен материјал. Со текот на времето, нивната моќност постепено се намалува.
Затоа инженерите на НАСА постојано преземаат мерки за заштеда на енергија, вклучително и исклучување на одредени системи и научни инструменти кои повеќе не се неопходни.
Во октомври 2026 година, тимот накратко го изгуби контактот со леталото, но комуникацијата беше обновена по околу 48 часа. Инженерите продолжуваат да ја испитуваат причината за прекинот.
Порака од човештвото кон непознатото
Покрај научните инструменти, Voyager 1 носи и еден од најнеобичните предмети што некогаш биле испратени во вселената – златната плоча со звуци, музика, поздрави и фотографии од Земјата.
Плочата била замислена како своевидна порака до евентуални интелигентни цивилизации што би можеле да го пронајдат леталото во далечната иднина.
Историскиот момент на 18 ноември нема да предизвика физичка промена кај Voyager 1, ниту ќе означи преминување на нова граница во меѓуѕвездениот простор. Неговото значење е симболично и научно: човечки направен објект ќе биде толку далеку што дури и комуникацијата со него ќе бара два дена.
Речиси пет децении по лансирањето, Voyager 1 продолжува да ја испраќа својата порака од длабочините на вселената – доказ за досегот на човечката љубопитност и технологија.
