Стара маица што со години не сме ја облекле, подарок што не ни се допаѓа или предмет што „можеби некогаш ќе ни затреба“ – речиси секој дома има работи што не ги користи, а сепак тешко се решава да ги фрли. Психолозите велат дека причината не е само сентименталност.
Едно од објаснувањата е таканаречениот ефект на сопственост – склоноста на луѓето да им придаваат поголема вредност на предметите само затоа што се нивни. Овој феномен го проучувале психологот Даниел Канеман и економистите Џек Кнеч и Ричард Талер. Во нивните експерименти со обични шолји, луѓето што веќе ја поседувале шолјата барале значително повеќе за да се откажат од неа отколку што другите биле подготвени да платат за истата.
Но предметите често добиваат вредност и поради нешто што нема никаква врска со нивната цена. Истражувачите С. Кристијан Вилер и Кристофер Беклер објаснуваат дека предметите можат да станат симболи на нашиот идентитет, на важни луѓе или на одредени периоди од животот. Поради тоа стар билет, облека или сувенир понекогаш ни изгледа како дел од сопствената животна приказна.
Токму затоа расчистувањето понекогаш е потешко отколку што изгледа. Гардијан (The Guardian), во објава за психологијата на натрупувањето предмети, наведува дека зад нивното чување често стојат спомени, чувство на идентитет, сентименталност или претставата за тоа какви некогаш сме биле – или какви сè уште се надеваме дека ќе станеме.
Затоа, кога следниот пат ќе се фатиме како чуваме нешто што со години не сме го употребиле, прашањето можеби не е само „дали ми треба?“, туку и „што всушност ми значи овој предмет?“
