Масовните шумски пожари предизвикуваат и еколошка и политичка криза во Шпанија
Шпанскиот премиер Педро Санчез завчера повика на национален пакт за справување со „климатската вонредна состојба“, додека пожарникарите продолжуваат да се борат со масовните пожари што принудија околу 75 илјади луѓе да ги напуштат своите домови низ целата земја.
При посета на опустошената од пожари област Авила, западно од Мадрид, Санчез рече дека катастрофата ја нагласува потребата од координирана акција меѓу централната влада на Шпанија и регионалните администрации за справување со растечката закана што ја претставуваат екстремните временски услови предизвикани од климата.
– Катастрофата мора да доведе до голем јавен пакт за климатската вонредна состојба – нагласи Санчез, обновувајќи го предлогот што го застапуваше пред да избувне сегашната криза со пожарите.
Околу 60.000 луѓе се раселени поради пожарите околу Мадрид, додека уште 15.000 жители се евакуирани од посебен пожар во областа Кастељон во источниот регион Валенсија.
Противпожарни авиони од Италија и Португалија им се придружија на шпанските екипи додека властите се тркаат да ги локализираат пожарите, при што променливите временски услови и силните ветрови продолжуваат да ги комплицираат операциите и се закануваат да ги поместат пожарите подалеку на југ.
Вонредната состојба со шумски пожари се протега и надвор од Шпанија, а соседна Франција се соочува со една од најлошите сезони на пожари досега. Речиси 250.000 луѓе се евакуирани од југозападна Франција, каде што властите во неделата предупредија дека условите остануваат многу неповолни и дека неколку големи пожари продолжуваат да горат.
Двојните кризи ја истакнаа растечката закана од шумски пожари низ јужна Европа, бидејќи продолжената топлина, сушата и силните ветрови ги поттикнуваат брзорастечките пожари низ регионот. Р.С.
Пожарите ги разгореа политичките тензии помеѓу централната и локалните власти
Масовните пожари во Шпанија ги оживуваат внатрешните политички борби, кои обично се во мирување во текот на летните месеци, кога парламентот на земјата е на пауза, пренесува „Политико“. Размерите на кризата се такви што владата на премиерот Педро Санчез прогласи национална вонредна состојба, законски потег што му овозможува на Министерството за внатрешни работи на земјата да ја преземе контролата врз координирањето на сите активности и ресурси на национално, регионално и локално ниво.
Мерката е значајна бидејќи е донесена само еднаш претходно, кога целиот Ибериски Полуостров претрпе масовно затемнување поради прекини во снабдувањето со електрична енергија во април минатата година. Таа е исто така извор на политички тензии, бидејќи прогласувањето вонредна состојба беше донесено по барање на еден од најагресивните критичари на Санчез, претседателката на регионалната влада на Заедницата Мадрид, Изабел Дијаз Ајусо, од конзервативната Народна партија.
Локалните односно регионалните власти на Шпанија обично имаат законска надлежност над управувањето со катастрофи и треба да поднесат барање до владата за прогласување национална вонредна состојба за да преземе одговорност за операциите за одговор, кога не можат сами да се справат со нив.
Одлуката на Ајусо да побара воведување национална вонредна состојба ги поттикна централнолевичарските политичари како министерот за транспорт Оскар Пуенте да ја критикуваат централнодесничарската лидерка и нејзината Народна партија и да тврдат дека нејзините политики ги поткопале капацитетите за гаснење пожари на регионот Мадрид.
Службата за спречување и гаснење шумски пожари во Мадрид треба да има персонал од 124 пожарникари, но 64 од позициите моментално се празни. Вработените се жалат дека имаат пониски плати од оние што се нудат во остатокот од Шпанија и дека се обврзани да работат со застарена респираторна опрема и во костими за кои не е докажано дека се противпожарни.
Одлуката на Ајусо да побара национална поддршка за справување со кризата е во остра спротивност со онаа што ја презеде друг лидер на Народната партија пред година и пол. По масовните поплави што го погодија шпанскиот регион Валенсија во октомври 2024 година, регионалниот претседател од централнодесничарската партија Карлос Мазон одби да побара од владата на Санчез да прогласи национална вонредна состојба, тврдејќи дека регионалните власти можат да управуваат со одговорот. А само неколку дена подоцна беше поднесена петиција за распоредување воен персонал во опустошениот регион по катастрофата во која загинаа 237 лица.
Неуспешното справување на Мазон со поплавите во Валенсија стана голем срам за Народната партија и длабоко му наштети на неговиот политички углед, што на крајот доведе до негово заминување од функцијата. За да избегне сличен дебакл, Ајусо брзо дејствуваше за да ги стави операциите за одговор на кризи под контрола на националната влада и ги отфрли критиките за нејзината одлука, инсистирајќи дека „координацијата е добра и апсолутно неопходна“.
Иако соработката меѓу националните и регионалните власти се чини дека е непречена, политичките тензии меѓу Ајусо и Санчез беа очигледни во саботата, кога двајцата се сретнаа на прес-конференција и разменија само кратко ракување.
И покрај тоа, тимската работа беше пофалена од шпанскиот крал Фелипе Шести, кој во неделата ја прослави „примерната координација“ меѓу различните администрации и рече дека „обединети можеме да се соочиме со секаков ризик“. Р.С.
Што претставува појавата на „огнен облак“ и како ги влошува пожарите?
Додека Франција и Шпанија се борат со големи пожари, експертите предупредуваат на метеоролошки феномен што може да ги влоши ефектите од пожарите – таканаречени „огнени облаци“ (пирокумулонимбуси).
Шумските пожари често се шират кога се спојуваат топли, ветровити и суви услови, но силните пожари можат да генерираат свои уникатни временски системи. Еден од највпечатливите примери за ова се „огнените облаци“, односно гигантски облаци што се создаваат од шумски пожар.
Масовните пожари испуштаат големи количества енергија и топлина што брзо се креваат во облак од чад. Кога „огнениот облак“ се искачува доволно високо, нискиот атмосферски притисок предизвикува ладење на воздухот, а влагата се кондензира и формира облак. Ваквите облаци може да резултираат со удари од гром и ветровити услови.
Ако пожарот е доволно голем и интензивен, облакот од чад што го создава може да формира пирокумулонимбусен облак, кој може да достигне височини од 10-15 километри и да ја пробие стратосферата. Американската вселенска агенција (НАСА) ги нарекува „змеј од облаци што блуe оган“.
Кога се формираат пирокумулонимбусни облаци, тие можат да создадат ветрови што предизвикуваат пожарите под нив да се шират уште побрзо, а понекогаш генерираат и молњи, што пак може да ги рашири пожарите и подалеку.
Експертите велат дека посилните налети на ветер може да создадат понепредвидливи пожари и да доведат до поопасни услови за пожарникарите што се борат со пожарите на терен.
Австралија почна да се соочува со пирокумулонимбусни облаци на почетокот на векот, а експертите велат дека се чини оти овие појави стануваат сè почести. Тие се формирале и за време на масовните пожари во американската сојузна држава Калифорнија во 2022 година, додека постои можност за нивна прва појава во Франција, каде што се вршат испитувања за присуство на „огнени облаци“.
Се смета дека климатските промени го зголемуваат ризикот од пожари на глобално ниво, а исто така доведуваат и до формирање пирокумулонимбусни облаци. Експертите велат дека климатските модели укажуваат оти овие трендови ќе се зголемат во иднина. Пожарите во Европа се случуваат во екот на туристичката сезона, во регион што е погоден од последователни топлотни бранови, со шумски области исушени поради недостиг од дожд од мај. Метеоролозите предупредуваат дека од утре уште еден топлотен бран би можел да ја погоди Франција, со температури што ќе достигнат 40 Целзиусови степени во некои области. Р.С.
