Еден глобален поглед во врска со прашањето на капацитетите за домашно производство на храна на државите од светот
- Гвајана, јужноамериканска нација со население од околу 830 илјади, тивко го постигна она што ниедна друга земја на планетата не го
постигнала: целосна самоодржливост на храната кај сите основни групи на храна. Откритието доаѓа од револуционерно истражување објавено во списанието „Нејчр фуд“, кое анализирало 186 земји за да утврди колку добро секоја од нив теоретски би можела да го нахрани своето население само од домашно производство
Безбедноста на храната не е само производство на доволно калории туку покривање на целиот спектар на хранливи материи потребни за балансирана исхрана. Неодамнешно истражување открива дека Гвајана е единствената држава што може да ги обезбеди сите потребни хранливи продукти за исхрана на своето население.
Зачудува податокот дека станува збор за мала држава по површина, каде што повеќето луѓе живеат збиени по тесен крајбрежен појас, со огромни површини непробојна дождовна шума што покрива 85 проценти од нејзината територија. Според сите конвенционални верувања, ова не треба да биде местото каде што луѓето се најблиску до решавање на еден од најстарите предизвици на цивилизацијата – целосно да се хранат од сопствени ресурси.
Сепак, Гвајана, јужноамериканска нација со население од околу 830 илјади, тивко го постигна она што ниедна друга земја на планетата не го постигнала: целосна самоодржливост на храната кај сите основни групи на храна.
Откритието доаѓа од револуционерно истражување објавено во списанието „Нејчр фуд“, кое анализирало 186 земји за да утврди колку добро секоја од нив теоретски би можела да го нахрани своето население само од домашно производство.
Гвајана лежи на североисточниот дел од Јужна Америка, на околу 3.200 километри југоисточно од Соединетите Американски Држави, веднаш под Карибите.
Мапата изработена од „Вижуалс капиталист“ покажува колку од седумте основни групи на храна секоја земја може да ги обезбеди со домашно производство, врз основа на податоци од студијата на „Нејчр фуд“. Резултатот открива впечатлив јаз: само една земја може сама да ги задоволи сите свои потреби за храна.
Анализата опфаќа клучни категории, вклучувајќи скробни основни производи, овошје, зеленчук, млечни производи, месо, риба и мешунки – нудејќи поцелосна слика за националната независност од храна. Дури и големите земјоделски производители како САД и Кина сè уште зависат од увоз за барем една од овие групи.
Единствено Гвајана ги опфаќа сите групи на храна
Гвајана е единствената земја што може да произведе доволно од сите седум основни групи на храна за да ја задоволи домашната побарувачка. Таа не само што ги опфаќа сите категории туку ги надминува и потребите за скробни основни производи и овошје – што ја прави јасен глобален исклучок во независноста на храната.
Резултатите од студијата беа јасни: само Гвајана постигна самоодржливост кај сите седум основни групи на храна – овошје, зеленчук, млечни производи, риба, месо, мешунки, јаткасти плодови и семиња и скробни основни производи.
Прошетка низ пазар во Џорџтаун, главниот град на државата, открива тезги преполни со локален ориз, коренест зеленчук како касава, свежа риба, овошје и други производи, од кои голем дел се набавуваат во рамките на границите на Гвајана.
Гвајана, наспроти производството, сè уште тргува како која било модерна нација. Она што ја издвојува е тоа што земјата единствено поседува капацитет да ги задоволи сите нутритивни потреби на своите граѓани од сопствената почва и води.
Кина и Виетнам се блиску, бидејќи секоја покрива шест од седум групи. Сепак, обете не успеваат во производството на млечни производи, што одразува структурни ограничувања во клучните сектори. Дури и најдобрите изведувачи сè уште се потпираат на увоз за барем една основна категорија.
Богатството не гарантира независност од увозот на храна
Земјите со високи приходи честопати се рангираат пониско од очекуваното, но ова истражување открива дека не се во состојба да ги обезбедат сите потребни типови на храна. На пример, Канада и Соединетите Американски Држави покриваат само четири од седум групи на храна. И покрај силното производство на месо, млечни производи и жито, обете земји во голема мера зависат од увоз на овошје и зеленчук.
Овој модел ги одразува географијата и климата. Северните земји се соочуваат со пократки сезони на раст, што го ограничува домашното производство на свежи производи. Како резултат на тоа, дури и напредните земјоделски системи не можат целосно да произведат балансирана исхрана на домашно ниво.
Според студијата на „Нејчр фуд“, додека земјоделските сили како Кина и Виетнам можат да исполнат шест од седумте основни групи на храна, само една од седум земји може да управува со пет или повеќе, а повеќе од една третина може да исполнат само две или помалку. Во моментов, САД исполнуваат четири, додека Велика Британија само две.
Хенс Рунхар, професор по управување со одржлив систем на храна на Универзитетот во Утрехт во Холандија, тврди дека самоодржливоста не е сребрен куршум.
– Се сомневам дали производството на храна ќе биде поодржливо, само по себе, ако сите земји станат самоодржливи – вели тој, забележувајќи дека не сите земји имаат доволно плодна земја. За вистинска одржливост, тврди тој, се неопходни други големи промени, како што се драстично намалување на отпадот од храна и неопходното поместување од животински на растителни протеини.
Структурните ограничувања ги обликуваат регионалните празнини
Блискиот Исток и Северна Африка постојано се рангираат меѓу најмалку самодоволните региони. Ограничените водни ресурси играат голема улога. Регионот има приближно шест отсто од светското население, но помалку од два процента од снабдувањето со обновлива вода, што ја ограничува експанзијата на земјоделството.
Производството на риба е уште едно големо ограничување на глобално ниво. Според Организацијата за храна и земјоделство (ФАО), Азија учествува со 91 процент во производството на аквакултура. Оваа концентрација ги остава многу земји зависни од увоз на морска храна, дури и кога можат да произведуваат месо или култури дома. Е.Р.
Како котира Македонија?
Истражувањето открива дека Македонија засега покрива производство на само три од вкупно седум категории на храна. Но добрата вест е што има капацитет за многу повеќе.
– Навистина, Македонија има предиспозиции за производство на квалитетно овошје и зеленчук благодарение на местоположбата, а сепак, за жал, од познати причини, не сме во состојба да ги произведеме сите седум категории храна – тврдат нашите соговорници, додавајќи дека од друга страна, нашиот северен сосед, Србија, обезбедува пет од вкупно седум типа храна за своето население.
Ваквото истражување покажува дека нашата земја може и мора да сака да го засили и да го подобри односот кон домашните производители на хранливи продукти и да се бараат начини за поттикнување на производството, за да не се најдеме во ситуација да зависиме целосно од увозни продукти. Е.Р.
