Новиот премиер на Унгарија сака да воспостави поблиски врски со Австрија и другите централноевропски земји за да има поголема моќ во Брисел
Следниот лидер на Унгарија сака да го оживее влијанието на Централна Европа со искористување на нејзиното империјално минато. Новоизбраниот премиер Петер Маѓар вели дека ќе ги продлабочи врските со соседните држави, особено со Австрија, врз основа на силните економски врски и заедничката историја вкоренета во Австроунгарската Империја од крајот на деветнаесеттиот век.
– Порано делевме иста земја, а Австрија е клучен економски партнер на Унгарија. Би сакал да го зајакнам односот меѓу Унгарија и Австрија од историски, но и од културни и економски причини – рече Маѓар по неговата победа над Виктор Орбан на унгарските избори претходно месецов.
Маѓар го победи Орбан делумно поради ветувањето за ресетирање на односите на Унгарија со ЕУ, но тој посакува да го стори тоа во рамките на силен блок на централноевропски земји, предводени од истомислечки десничарски лидери за кои верува дека делат исти културолошки погледи, економски интереси и конзервативни ставови за сите теми – од миграцијата до енергетската политика. Со исклучок на Полска, овие земји позиционирани помеѓу Западна Европа и Русија исто така традиционално покажаа поголема подготвеност да одржуваат деловни врски со Москва.
Новиот унгарски лидер веќе јавно истакна како би можел да ја оствари својата визија за централноевропски блок. На прес-конференција претходно месецов, тој предложи спојување на Вишеградската група (неформален сојуз на Унгарија, Полска, Чешка и Словачка) со форматот Славков, рамка за соработка во која се вклучени Австрија, Чешка и Словачка.
– Верувам дека ова е во интерес на секоја земја, вклучувајќи ги Австрија и Унгарија. Затоа се надевам дека ќе можеме да постигнеме напредок тука – порача Маѓар.
Како јасен сигнал за таа стратегија, Маѓар рече дека неговите први државни посети како нов лидер на Унгарија ќе бидат во Варшава и во Виена на почетокот на мај.
Иако ја гледа Австрија како поприроден сојузник, Маѓар има многу да научи од полскиот премиер Доналд Туск, вклучувајќи и како да се отклучат средствата на ЕУ задржани поради загриженост за владеењето на правото. Еден од главните приоритети на Унгарецот е да обезбеди ослободување на 18 милијарди евра замрзнати фондови на ЕУ. Тој исто така се залага за пристап до 16 милијарди евра европски одбранбени кредити и за укинување на казната од еден милион евра дневно за Унгарија поради нејзиното одбивање да се придржува до законот на ЕУ за миграција.
Зајакнување на соработката во Централна Европа по моделот на Бенелукс
Австриската влада се чини дека е отворена за идејата. Висок австриски дипломат, зборувајќи под услов да остане анонимен, за да разговара за внатрешното размислување, рече дека постои вродена логика во зајакнувањето на соработката меѓу државите од Централна Европа во рамките на ЕУ по примерот на моделот на Бенелукс.
– Сите сме држави со приближно иста големина со многу заеднички интереси и заедно би биле порелевантни во однос на капацитетот за гласање – рече дипломатот.
За конзервативната влада на Австрија, продлабочувањето на врските со Унгарија долго време беше стратешка амбиција. На почетокот на 2000-тите, пред пристапувањето на неколку поранешни комунистички земји во ЕУ, австриските лидери предложија обновен сојуз со Централна Европа. Напорот на крајот не успеа, попречен од стравовите во Полска и Словенија дека Виена се обидува да ја врати својата хегемонија повеќе од 80 години по распадот на Австроунгарската Империја.
Сега Унгарија го предлага поблискиот сојуз. И полските лидери, со растечката економска и воена моќ на нивната земја, повеќе не се чувствуваат загрозено од таа перспектива, велат експертите. Австриските конзервативци исто така гледаат нова можност откако Орбан веќе не е на власт.
И покрај одредени разлики, експертите тврдат дека меѓу земјите од Централна Европа остануваат силни заеднички интереси, особено кога станува збор за економски иницијативи и големи инфраструктурни проекти.
– Доколку овие земји би можеле да презентираат интегрирани предлози и интегрирани проекти што се координирани, тоа би ја зајакнало нивната позиција кога станува збор за распределба на средствата и кохезионите пари од Брисел – рече Рајнхард Хајниш, политиколог од Универзитетот во Салцбург.
Притисокот на Маѓар да изгради централноевропски сојуз може да се темели и на неговото разбирање за тоа како всушност функционира моќта во Брисел. Новиот премиер помина речиси една деценија таму како дипломат под водство на Орбан пред да се раздели со популистичката партија Фидес и да стане европратеник со својата конзервативна политичка сила Тиса.
– Тој е всушност првиот унгарски премиер што има совршено разбирање за тоа како функционира машината на Брисел и ЕУ. И ако сакате да пречите повеќе во Брисел, ако сакате да бидете противтежа на големите земји како Франција и Германија, тогаш мора да ги здружите силите – заклучува Стефано Ботони, професор фокусиран на Источна Европа на Универзитетот во Фиренца.
