Фото: Пиксабеј

Чекор напред во земјоделството

Печењето леб често завршува со препечени делови, кои всушност се канцерогени и треба да се отстранат. Научниците одлучија да го решат овој проблем на генетско ниво. Група научници од „Ротамстед рисрч“ во Харпенден (Хертфордшир) развија генетски модифицирана пченица што може да се користи за правење леб и печива, која ќе биде помалку канцерогена кога ќе се препече.
Како што истакнаа тие во својата работа, пченицата содржи аминокиселина наречена слободен аспарагин, а растението ја користи за складирање азот. При печење, пржење или препечување леб, истата оваа аминокиселина се претвора во токсично соединение акриламид, кое научниците го класифицираат како „потенцијално канцерогено“. Акриламидот е хемиско соединение што се формира во храната за време на термичка обработка на високи температури, обично над 120 Целзиусови степени. Тоа не се додава намерно, туку се создава во реакцијата на шеќер и аминокиселини, првенствено аспарагин. Тој процес е дел од таканаречената Маиларова реакција, која ѝ дава на храната карактеристична кафеава боја и вкус. Најчесто се наоѓа во пржени компири (помфрит, чипс), леб и тост, колачи и бисквити, кафе (особено пржено) и житарки за појадок.
Во текот на двегодишно истражување, научниците користејќи ја технологијата за уредување геном одгледаа пченица што може да има значително пониски концентрации на слободен аспарагин, без да влијае на приносот на земјоделските култури. Тоа значи дека лебот направен од таква пченица создава пониски нивоа на акриламид кога се пече. Како што објаснија во студијата, тие целеа на гените што се одговорни за производство на аспарагин, но и поврзан ген, што резултираше со намалување од 59 проценти на слободниот аспарагин во зрното, а до 93 проценти во линијата со двојно уредување.
Концентрациите во некои видови леб направен од генетски модифицирана пченица паднаа под границите на детекција, дури и по печењето. Генетска модификација на пченицата би можела да им овозможи на прехранбените компании да ги исполнат зголемените безбедносни стандарди (како оние што се во сила во Европската Унија) без да се загрози квалитетот на производот или да се зголемат трошоците за производство. Во исто време тоа ќе им овозможи на потрошувачите да имаат намалена изложеност на акриламид во храната.