Бугарија под лупа на Обединетите нации
- Одлуката за одбивање регистрација на македонска организација уште еднаш потврди дека владеењето на правото, човековите права и односот на Софија кон меѓународните механизми е на недопустливо ниско ниво, при што таквиот однос влијае сериозно ерозивно на ЕУ, каде што е членка, и на меѓународното право, кое е основа за праведен меѓународен поредок
Официјална Бугарија се соочува со зголемен меѓународен притисок откако Комитетот за човекови права на Обединетите нации побара од неа да ја преиспита судската одлука со која е одбиена регистрација на македонска организација. Овој случај не е изолиран инцидент, туку дел од поширок контекст на долгогодишни спорови околу признавањето на македонскиот идентитет и правото на здружување во Бугарија.
Случајот е уште еден во низата и е показател на многу длабок проблем со долга историја
Во своите ставови, комитетот заклучи дека Бугарија го прекршила правото на слобода на здружување. Тоа е едно од темелните права гарантирани со Меѓународниот пакт за граѓански и политички права. Подносителот на жалбата, историчар и активист, бил коосновач на повеќе здруженија на Македонци, но ниту едно од нив не успеало да добие регистрација.
Конкретниот случај се однесува на организацијата „Комитет за заштита на човековите права – Толеранција“, чие барање било одбиено од бугарските судови без суштинско образложение. Судот се повикал на одредени законски одредби, но не објаснил како тие се применуваат, ниту пак ги разгледал дополнителните информации доставени од подносителот.
Комитетот оцени дека ваквото постапување е „нејасно и претерано формалистичко“, што во суштина значи отсуство на вистинска судска анализа. Со тоа, според меѓународните стандарди, е нарушен принципот на правна сигурност и правото на ефективна правна заштита.
Овој случај неизбежно потсетува на пресудите на Европскиот суд за човекови права, кој во повеќе наврати утврдил прекршувања од страна на Бугарија во случаи поврзани со македонски организации.
Софија веќе има историја на делумно или целосно игнорирање на овие пресуди, особено кога станува збор за регистрација на здруженија што се повикуваат на македонски идентитет. Ова создава впечаток на системски проблем, а не на изолиран пропуст.
Последици од евентуално игнорирање на ставовите и одлуките на Комитетот за човекови права на ОН од страна на Софија
Доколку Бугарија одлучи да ги игнорира и ставовите на комитетот, последиците би можеле да бидат повеќеслојни:
1. Пад на меѓународната репутација за Бугарија
Со непочитувањето на обврските кон Обединетите нации, за Бугарија паѓа уште една маска во низата што го криеше нејзиното вистинско лице, додека таа сака да се прикажува како држава што ги почитува човековите права и владеењето на правото. Со овој случај, меѓународната репутација на Бугарија се спушти едно скалило подолу и Софија сѐ повеќе се демаскира, откривајќи ја длабоката дисфункционалност на нејзиното практикување на демократијата.
2. Зголемен мониторинг за институциите на официјална Софија
Комитетот може да го засили надзорот, а случајот да стане дел од пошироки извештаи и дебати во рамките на ОН.
3. Политички притисок
Прашањето може да се отвори и во други меѓународни форуми, вклучително и во рамките на Европската Унија, каде што владеењето на правото е клучен критериум.
4. Правна несигурност
Континуираното игнорирање на меѓународни тела создава правен вакуум и ја поткопува довербата во институциите.
5. Внатрешни импликации
Се зајакнува перцепцијата дека одредени групи, а особено македонското малцинство во Бугарија, се дискриминирани, што може да има долгорочни општествени последици.
Бугарија повторно паѓа на тестот на демократијата
Како што нагласи членката на комитетот, Ивон Дондерс, слободата на здружување е „камен-темелник на демократското општество“. Прашањето што се поставува не е само дали Бугарија ќе исплати отштета или ќе ја преиспита конкретната одлука туку дали ќе покаже подготвеност да ги усогласи своите практики со меѓународните стандарди.
Во спротивно, ризикува да се најде во позиција на држава што формално ги прифаќа меѓународните обврски, но суштински ги игнорира – сценарио што веќе е препознаено во нејзиниот однос кон пресудите од Стразбур.
Овој случај, оттука, е повеќе од правен спор. Според експертите, тој е тест за кредибилитетот на институциите, зрелоста на демократијата и за односот кон основните човекови права. П.Р.
