Украинскиот претседател Володимир Зеленски го разреши Михајло Федоров од функцијата министер за одбрана на Украина, што е најново во низата потези за реконструкција на неговата администрација. Разрешувањето следуваше по состанокот со военото раководство во вторник, а самиот Федоров го потврди тоа во објава доцна навечер на социјалните медиуми, објави „Киев индепендент“.
Во објавата, тој наведе повеќе од 20 големи достигнувања од неговиот мандат, вклучувајќи го и негирањето на пристапот на руските сили до системот „Старлинк“, кампањата против руската логистика во окупираниот Крим и „непопуларна, но исклучително важна“ иницијатива за воена реформа. Министерот во заминување, исто така, наведе три цели што не успеа да ги постигне: целосна трансформација на украинското Министерство за одбрана „во согласност со НАТО и здравиот разум“, реконструкција на системот за воени набавки и градење „култура на одговорност“.
– Ви благодарам на сите што ја бранат Украина и работат за победа. Му благодарам на целиот мој тим за ефикасната служба 24/7… Ќе продолжам да работам на мисијата со која дојдов во Министерството за одбрана – да го поразам непријателот преку асиметрија, брзина на иновации и силата на нашата организација – напиша Федоров.
Кој ќе го замени Федоров?
Пратеник од владејачката партија Слуга на народот, зборувајќи под услов да остане анонимен, за „Киев индепендент“ изјави дека на министерот за внатрешни работи Ихор Клименко му е понудена позицијата на следниот министер за одбрана. Генерал Клименко ја предводеше Националната полиција од 2019 до 2023 година и беше назначен за министер за внатрешни работи по смртта на неговиот претходник Денис Монастирски. За да ја преземе новата функција, неговата номинација мора да биде поддржана од парламентот.
Портпаролката Маријана Рева за „Киев индепендент“ изјави дека Клименко бил изненаден од предлогот на претседателот.
– Чекаме официјален предлог од претседателот. Како што знаете, Игор Клименко е офицер. За него, зборот на врховниот командант е наредба – рече Рева.
Претставниците од владејачката партија и опозицијата со кои разговараше „Киев индепендент“ не ја одобрија можната промена.
– Тоа се лоши вести – рече претставник од партијата на Зеленски.
Политичкиот аналитичар Володимир Фесенко дели слично мислење.
– Не мислам дека е добро да се менува министерот за одбрана на секои шест месеци. Нема фундаментални забелешки за работата на Федоров и треба да му се дозволи да ги заврши реформите што ги најави. Уште една промена на чело на Министерството за одбрана – без разлика кој ќе го замени – само би создала поголем хаос – изјави Фесенко за „Киев индепендент“.
Останува нејасно дали Федоров ќе биде назначен на друга функција во украинската влада. Украинскиот парламент гласаше за номинацијата на Клименко на 16 јули.
Зошто беше отстранет Федоров?
Пратениците и аналитичарите за „Киев индепендент“ изјавија дека причините за ненадејното разрешување лежат во конфликтот меѓу Федоров и контроверзниот врховен командант на вооружените сили на Украина, Олександр Сирски. Зеленски ги претстави кандидатите за кабинет на состанокот на неговата фракција Слуга на народот во парламентот во вторник вечерта. Пратеник што присуствуваше на состанокот рече дека многумина биле запрепастени од одлуката да не се назначи повторно Федоров.
– Ова изгледа како предавство. Мислам дека Зеленски си поставил темпирана бомба затоа што, според законот, ова бил негов избор – изјави тој за „Киев индепендент“.
Според пратеникот, Зеленски го оправда разрешувањето наведувајќи го несогласувањето меѓу Министерството за одбрана и военото раководство. Тој рече дека и военото раководство треба да се „ресетира“ и сугерираше дека евентуалното отстранување на Сирски може да се разгледа, рече изворот.
– Тоа е апсурден одговор. Ако мислел дека и военото раководство треба да се „ресетира“, тогаш зошто го отстранува министерот за одбрана? – рече пратеникот.
Според изворот, Зеленски ги навел офицерите за регрутирање и проблемите со мобилизацијата како дополнителни причини за разрешувањето, очекувајќи Клименко да се фокусира на решавање на овие проблеми. Друг пратеник од партијата Слуга на народот рече дека главниот двигател на разрешувањето бил конфликтот меѓу Сирски и Федоров, кој „ги преминал сите граници“.
Аналитичарите, исто така, наведоа тензии околу пристапот на младиот министер кон реформите.
– Се наведува дека има несогласувања во односот меѓу Сирски и Федоров. Не се сите задоволни од предлозите на Федоров за воена реформа, особено од неговите планови за реорганизација на работата на Министерството за одбрана – рече Фесенко.
Јуриј Худименко, истакнат ветеран и раководител на Јавниот совет за борба против корупцијата при Министерството за одбрана, изјави за новинската агенција НВ дека двајцата мажи пристапуваат кон прашањата од „многу различни перспективи“.
– Ова е конфликт меѓу млад технократ и генерал што претежно доаѓа од постсоветска воена школа – рече Худименко.
Пратеникот од опозицијата, Јарослав Јурчишин, повтори слична процена.
– Федоров беше отпуштен поради конфликт со Сирски, стариот воен систем и сите поврзани со корупцијата во воената сфера. Зеленски го избира Клименко затоа што нема амбиции да стане популарен и нема да се спротивстави на постсоветските генерали. Тој е 100 проценти личноста што му е потребна на Зеленски на оваа позиција – изјави тој за „Киев индепендент“.
Незавршената работа на Федоров
Релативно млад и популарен во украинската влада, Федоров претходно беше министер за дигитална трансформација од 2019 до 2026 година. Неговото назначување за министер за одбрана доби ретко видена поддршка и од партијата на Зеленски и од опозицијата. Набљудувачите и воените експерти ги пофалија напорите на Федоров во текот на изминатите шест месеци.
Кратко по почетокот на својот мандат, во февруари 2026 година, тој успешно го убеди Елон Маск, извршен директор на „Спејс екс“, да ѝ го одземе на Русија користењето на високоефикасниот систем за сателитски комуникации „Старлинк“. Висок соработник во Институтот за истражување на надворешната политика, Роб Ли, го опиша речиси целосното губење на „Старлинк“ за Русите како „вистинска пресвртница“, велејќи дека тоа нанело неверојатна штета и на руската команда и контрола и на нивната способност да управуваат со дронови со долг дострел. Во својата објава на Фејсбук, Федоров го наведе блокирањето на „Старлинк“ како големо достигнување.
Неодамна, на 27 мај, тој ја започна кампањата за „логистичка блокада“ на Украина, високоефикасна операција насочена кон руските логистички возила. Во јуни, Федоров, исто така, започна серија контроверзни воени реформи, кои предизвикаа мешани реакции од војниците, групите на ветерани и граѓанското општество. Тој призна дека трансформацијата е „непопуларна, но исклучително важна“ и алудираше на персоналот во министерството што „ги блокира промените“.
– Беше воспоставена нова структура, многу луѓе беа отпуштени и беа започнати голем број процеси. Но мораше да бидеме уште порешителни во отфрлањето на оние што ги блокираа промените – напиша тој.
„Денес сме многу подалеку од победа“
Разрешувањето на Федоров – способен и популарен реформатор – предизвика негодување и повици за масовни протести. Ветеранот и активист Дмитро Козјатински ги повика граѓаните мирно да протестираат во Киев против разрешувањето на Федоров и „постојаното реструктурирање“ на Зеленски.
– Никогаш нема да ја победиме Русија сè додека истата тотална стагнација и корупција владее во нашата армија и нашите министерства – напиша тој во повик за акција на социјалните медиуми.
Украинскиот новинар Сергеј Сидоренко го спореди разрешувањето на Федоров со минатогодишниот обид за распуштање на украинските антикорупциски агенции – потег што предизвика брза реакција, вклучително и големи протести и осуда од европските партнери.
– И таа катастрофална одлука и последното реструктурирање беа наменети да ја обезбедат неговата сопствена политичка иднина (Зеленски) и имаа катастрофални последици за довербата во државата и лично во претседателот – рече Сидоренко.
Во меѓувреме, Серхиј Стерненко, советник на Федоров и истакнат украински влијателен човек, вчера објави дека повеќе нема да го советува Министерството за одбрана. Тој ја пофали неговата соработка со Федоров, нарекувајќи го „најдобриот министер за одбрана во целата наша историја“.
Според Стерненко, „бирократските пречки и намерните одложувања од страна на оние што се противат на воената реформа“ го спречиле Федоров да ги постигне своите цели.
– Тажно е што нашата земја е многу подалеку од победа денес. Штета е што вистинските реформи дури и не започнаа, иако успеавме многу да промениме – напиша тој.
