Болно грло, висока температура, отечени крајници и позитивен брис на стрептокока – за многу родители тоа е почеток на грижи, дилеми и неизвесност. Дали детето мора да остане дома сè додека не ја испие антибиотската терапија? Дали задолжително треба да направи контролен брис пред повторно да оди во градинка или во училиште? И што ако бактеријата е присутна, а детето нема никакви симптоми?
Одговорите на овие прашања се особено важни во периодот кога респираторните инфекции се почести меѓу најмладите.
Со почетокот на учебната година и почестиот престој во затворени простории, градинките и училиштата стануваат средини во кои респираторните инфекции полесно се шират. Доволно е во една група или одделение да се појават неколку случаи на стрептококна инфекција за кај родителите да се отвори прашањето дали и нивното дете е изложено на ризик.
Особена загриженост предизвикуваат информациите за позитивни брисеви кај други деца, но и различните правила за враќање во колектив. Додека некои родители сметаат дека детето треба да остане дома до завршувањето на терапијата, други се прашуваат дали е неопходно повторно тестирање.
Според д-р Даринка Чадиевска, специјалистка по семејна медицина, најважно е родителите да знаат дека не секое болно грло е стрептококна инфекција, ниту секој позитивен брис значи дека детето е болно.
Таа објаснува дека современите медицински препораки јасно определуваат кога е потребно тестирање, кога се дава антибиотик и под кои услови детето може безбедно да се врати во колектив.
Како да препознаете дека детето можеби има стрептокока?
Стрептококната инфекција на грлото е бактериско заболување што најчесто ги зафаќа грлото и крајниците. Најчесто се јавува кај деца на возраст од пет до 15 години, додека кај децата помлади од три години типичната форма на инфекцијата е поретка, вели докторката.
– Болеста обично започнува нагло, со силна болка во грлото, отежнато голтање и покачена телесна температура. Кај некои деца се јавуваат и главоболка, болки во стомакот, гадење или повраќање. Крајниците може да бидат црвени и отечени, понекогаш со белузлави наслаги, додека лимфните јазли на вратот може да бидат зголемени и болни. Во одредени случаи се појавува и ситен црвен осип, карактеристичен за шарлах, кој исто така е предизвикан од стрептококна бактерија – потенцира Чадиевска.
Сепак, таа нагласува дека родителите не треба самостојно да заклучуваат дека станува збор за стрептокока само затоа што детето има црвено грло.
Голем дел од воспаленијата на грлото кај децата се предизвикани од вируси. Кашлицата, течењето на носот, засипнатоста и црвенилото на очите почесто укажуваат на вирусна инфекција, за која антибиотиците не помагаат.
Дали секое болно грло треба да се тестира?
Според д-р Чадиевска, дијагнозата се поставува врз основа на лекарски преглед, а кога постои оправдан сомнеж за стрептококна инфекција, се прави брз стрептококен тест или микробиолошки брис од грло.
– Кај децата постари од три години, доколку брзиот антигенски тест е негативен, а постои сомневање за стрептококна инфекција, вообичаено се препорачува потврда со микробиолошка анализа – вели таа.
Ако инфекцијата е потврдена, лекарот пропишува соодветен антибиотик.
– Антибиотската терапија помага во намалувањето на симптомите, го ограничува ширењето на бактеријата и го намалува ризикот од компликации. Но антибиотиците не треба да се даваат на своја рака, ниту само поради покачена температура или болно грло. Особено е важно пропишаната терапија да се спроведе докрај, според упатствата на лекарот, дури и кога детето по неколку дена ќе се почувствува подобро – нагласува докторката.
Кога детето повеќе не е заразнои може да се врати во градинка?
Ова е едно од најчестите прашања со кои се соочуваат родителите.
Д-р Чадиевска објаснува дека детето со стрептококна инфекција може да ја пренесува бактеријата на другите, особено пред започнувањето на соодветната антибиотска терапија. Меѓутоа, по започнувањето на ефикасно лекување, заразноста значително се намалува.
– Според современите медицински препораки, детето вообичаено може да се врати во градинка или во училиште по 12-24 часа од започнувањето на соодветната антибиотска терапија, под услов да нема температура и да е во добра општа состојба. За градинките и училиштата, како практична и претпазлива препорака, д-р Чадиевска советува да поминат најмалку 24 часа од првата доза на антибиотикот – вели Чадиевска.
Тоа значи дека детето не мора да остане дома сè додека не ја заврши целата антибиотска терапија.
– Доколку нема температура, се чувствува добро и поминало потребното време од започнувањето на лекувањето, може да се врати во колектив додека продолжува да го прима пропишаниот антибиотик. Секако, ако детето и понатаму има температура, изразена болка или е во лоша општа состојба, треба да остане дома и повторно да се консултира лекар – додава таа.
Дали градинката смее да бара негативен контролен брис?
Друго прашање што често ги збунува родителите е дали по завршувањето на лекувањето задолжително треба да се направи контролен брис.
Според д-р Чадиевска, современите медицински препораки не предвидуваат рутинско контролно тестирање кај дете што примило соодветна терапија и клинички оздравело.
– Тоа значи дека негативен контролен брис вообичаено не е медицински услов за враќање во градинка или училиште. Одлуката се темели на времето поминато од започнувањето на антибиотската терапија, отсуството на температура и добрата општа здравствена состојба – вели таа.
Сепак, докторката посочува дека треба да се прави разлика меѓу медицинските препораки и административните барања на образовните установи.
– Одредени градинки и училишта може да имаат сопствени процедури или да постапуваат според локални прописи и насоки на надлежните здравствени институции. Затоа родителите треба да проверат какви правила важат во установата што ја посетува нивното дете. Контролно тестирање може да биде потребно во одредени медицински или епидемиолошки ситуации, но тоа не треба да биде рутинска практика кај сите деца – вели докторката.
Позитивен брис, а детето е здраво – дали треба антибиотик?
Многу родители се изненадуваат кога ќе добијат позитивен резултат од брис, иако детето нема температура, болка во грлото или какви било други симптоми.
Д-р Чадиевска објаснува дека некои деца можат да ја имаат стрептококната бактерија во грлото без да бидат болни. Оваа состојба се нарекува носителство.
– Таквите деца вообичаено имаат мал ризик од пренесување на бактеријата и најчесто не им е потребен антибиотик само поради позитивниот брис. Исто така, појавата на стрептококна инфекција кај едно или повеќе деца во градинка не значи дека сите други деца треба превентивно да се тестираат – вели Чадиевска.
Според докторката, не е оправдано здравите деца рутински да прават брисеви или да примаат антибиотици само затоа што биле во контакт со заболено дете.
Тестирањето треба да се спроведува кога постои медицинска или епидемиолошка причина.
Кога родителите треба повторно да побараат лекарска помош?
Иако стрептококната инфекција со соодветно лекување најчесто поминува без компликации, постојат ситуации во кои е неопходна дополнителна медицинска процена.
– Ако детето не покажува подобрување по 48 часа од започнувањето на антибиотската терапија или неговата состојба се влошува, потребен е повторен лекарски преглед. При отежнато дишење, неможност за голтање течности или плунка, изразен оток на вратот или знаци на дехидратација, потребно е итно да се побара медицинска помош – нагласува докторката.
Родителите треба да обрнат внимание и на општата состојба на детето, а не само на резултатите од лабораториските испитувања.
Како да се спречи ширењето на стрептококата во градинките?
Стрептококната инфекција најчесто се пренесува преку близок контакт со заразено лице, особено преку капчињата што се ослободуваат при зборување, кашлање и кивање. Првите симптоми најчесто се појавуваат од два до пет дена по контактот со бактеријата.
Според д-р Чадиевска, за спречување на ширењето на инфекцијата особено се важни едноставните хигиенски навики: редовно миење на рацете, покривање на устата и носот при кашлање и кивање, проветрување на просториите и избегнување споделување чаши, шишиња за вода и прибор за јадење.
Децата со температура и изразени симптоми треба да останат дома, а родителите навремено да побараат лекарски совет.
– Важна е и соработката меѓу родителите, воспитувачите, наставниците и лекарите, особено кога во една група или одделение се појавуваат повеќе заболени деца – вели таа.
Нема потреба од паника, но потребна е одговорност
Главната порака на д-р Даринка Чадиевска до родителите е дека стрептококните инфекции се чести во детската возраст, но со правилна дијагноза и навремено лекување најчесто поминуваат без компликации.
Секое болно грло не бара антибиотик, секој позитивен брис не значи активна инфекција, а детето што прима антибиотска терапија не мора задолжително да остане дома до нејзиното завршување.
Истовремено, рутинските контролни брисеви по успешно лекување најчесто не се медицински неопходни, освен кога постои посебна причина за нивно спроведување.
За родителите најважно е да не брзаат со самостојно лекување, да ги следат препораките на лекарот и да не го враќаат детето во градинка или во училиште додека има температура или не се чувствува добро.
Со правилно постапување може да се намали ширењето на инфекцијата, но и да се избегнат непотребните антибиотици, повторните брисеви и подолгите отсуства од училиште и од градинка.
































