Дипломатски самит во организација на официјален Париз, во спа-центарот на брегот на Женевско Eзеро, кој ќе се одржи од 15 до 17 јуни, ја става соседна Швајцарија под силен притисок. Зошто?
Иако Швајцарија не учествува на политичкиот самит, таа неконсултирана директно е принудена да се вклучи во преземањето значителен дел од безбедносната операција на своја територија: засилени гранични контроли, распоредување на армијата (до 5.000 лица), реквизиција на полициски сили во трите кантони што зборуваат француски јазик и се граничат со Женевско Езеро (Женева, Во, Вале) и соседна Франција.
За издвојување е фактот дека во Женева и Лозана (Швајцарија), фан-зоните со огромни екрани планирани за Светското првенство во фудбал (кое започнува на 11 јуни и трае до 19 јули) се откажани, бидејќи, како што изјави полицијата, швајцарските безбедносни сили „не можат да бидат насекаде“. Тоа дополнително го поттикна чувството на фрустрација што јавно го сумираше пратеникот од Женева, Мауро Поџа, од Женевското граѓанско движење (регионална партија) со зборовите „прослава за Франција, кошмар за Швајцарија…“.
Исто така треба да се наведе дека со денови расте нетрпеливоста помеѓу Берн и Париз, поради тоа што францускиот претседател Емануел Макрон го наметна овој голем настан – самит, без никакви вистински консултации со швајцарската страна и досега одбива да разговара за споделување на безбедносните одговорности и предизвици, координации, како и на споделување какви било финансиски трошоци. Р.С.
Редакциски коментар
Макрон, дипломатијата на ароганција и политиките на свршен чин
Ако некој сè уште се сомневаше дека Емануел Макрон практикува политика на еднострани потези, политички импровизации и дипломатски свршени чинови, тогаш случајот со претстојниот самит на Г7 во Евијан е уште една потврда за таквиот образец на однесување.
Самитот, кој треба да се одржи од 15 до 17 јуни на францускиот брег на Женевско Езеро, формално е француска организација. Но последиците од неговото одржување во голема мера ги чувствува соседна Швајцарија. Иако не е учесник на самитот, таа е принудена да мобилизира огромни безбедносни ресурси, да воведе засилени гранични контроли, да распореди илјадници војници и полицајци и да ги менува сопствените приоритети поради настан што не е нејзин.
Особено е симптоматично чувството што се шири во швајцарската јавност дека Париз ја ставил земјата пред свршен чин. Наместо вистинска координација и партнерски однос, впечатокот е дека Франција едноставно претпоставила дека Швајцарија ќе ги преземе трошоците и обврските што произлегуваат од организацијата на самитот.
Не случајно дел од швајцарските медиуми реагираа со остар тон. Не случајно во Женева и Лозана беа откажани фан-зоните за Светското првенство во фудбал затоа што безбедносните сили не можат истовремено да ги покриваат сите настани. И не случајно швајцарски политичари јавно зборуваат за ситуација во која „прославата е за Франција, а кошмарот за Швајцарија“.
Ова не е само прашање на логистика. Ова е прашање на политичка култура и на почит кон соседите.
Во последните години Макрон се обидува да се претстави како новото лице на европското лидерство, како политичар со визија за иднината на континентот. Но зад големите говори и амбициозните декларации премногу често се појавува една друга слика на лидер што сака да одлучува сам, кој очекува другите да се приспособуваат на неговите потези и кој не покажува доволна чувствителност кон интересите на своите партнери.
Токму затоа случајот со Швајцарија има пошироко значење. Тој открива модел на однесување што не е непознат ниту за други европски држави. Многумина веќе го препознаваат истиот пристап: прво се носи политичката одлука, потоа се бараат начини другите да ја прифатат како готов факт.
Во европската политика довербата е најскапата валута. Таа не се гради со притисок, туку со консултации. Не се гради со ароганција, туку со почит. Не се гради со наметнување, туку со партнерство.
Кога една високоразвиена, стабилна и суверена држава како Швајцарија чувствува дека нејзините интереси се занемарени поради амбициите на соседот, тогаш проблемот не е во Швајцарија. Проблемот е во начинот на кој се разбира лидерството.
Вистинскиот лидер не ги става соседите пред свршен чин. Вистинскиот лидер не ги префрла трошоците врз другите, додека политичките поени ги задржува за себе. Вистинскиот лидер знае дека силата на Европа лежи во довербата меѓу државите, а не во едностраните потези.
Самитот во Евијан можеби ќе трае само неколку дена. Но впечатокот што го остава врз француско-швајцарските односи може да трае многу подолго. А тој впечаток не е за визионерско лидерство, туку за непринципиелност, непредвидливост и политички стил што премногу често ги третира партнерите како статисти во однапред напишано сценарио.
Тоа е лоша порака за Швајцарија. Но уште полоша порака за Европа. Македонија најдобро го знае и го (по)чувствува тоа! Р.Н.М.
