Папата Лав Четиринаесетти одржа историска посета на Франција
- Папата Лав Четиринаесетти ја заврши апостолската посета на Франција со последната етапа во Мец-Лорен, каде што ја пофали дипломатијата на Роберт Шуман
Долги редици се формираа пред зградите во германски стил во францускиот град Мец, исто како во Париз на Елисејските полиња или во Лурд, беа импровизирани исповеди од свештеници на улиците, бебиња и доенчиња беа држени пред папската кола за благослов… Сето тоа се случуваше во рамките на посетата на папата Лав Четиринаесетти на Франција. Четвртиот ден од посетата заврши со уште еден бран на народно славење – веќе наречено „Леонманија“ – околу „папската ѕвезда“ на Ватикан. Толпа од 35.000 луѓе го поздравија и го бодреа папата низ многуте плоштади во Мец, главниот град на департманот Мозел, град познат по својата резервираност и воздржаност.
Француските католици, чувствувајќи се запоставени, сонуваа за долга посета на папата. Мец беше избраната дестинација. Папата „лично сакаше да дојде во срцето на оваа Европа, која страдаше повеќе од Стразбур“, објасни градоначалникот на градот, Франсоа Гросдидие (член на централнодесничарската партија). Три други града симболично беа вклучени во списокот на места предложени пред неколку месеци од кардиналот Жан-Марк Авелин, главниот организатор на оваа апостолска посета: Арс-сур-Форманс (Ен), Лизие (Калвадос), па дури и Лион. Но Лав Четиринаесетти го избра „Мец, поради Европа!“, потврди претседателот на француската бискупска конференција во понеделникот.
Папата се потсети на напорите на своите претходници
Пред својот говор „Во корените на Европа за мир и единство“, папата се потсети на напорите на своите претходници Јован Павле Втори и Франциск, накратко го цитираше протестантскиот филозоф Пол Рикер и, секако, зборуваше подетално за Роберт Шуман, честопати нарекуван „татко на Европа“ уште од мајската декларација од 1950 година, што доведе до создавање на Европската заедница за јаглен и челик (ЕЗЈЧ), основата на денешната Европска Унија. Името на оваа личност од областа Лорен краси многу улици и згради во градот, вклучувајќи го и конгресниот центар каде што зборуваше папата. Во рамките на неговата посета тесно беа испреплетени Франција и Европа, католицизмот и другите религии, односно духовното и политичкото.
Така, Лав Четиринаесетти се залагаше за добредојде на луѓето „што бегаат од војната и прогонот или бараат подобар живот далеку од сиромаштијата и бедата“, а исто така ги покануваше да бидат „интегрирани како во сопственото семејство“ и да го „прифатат духот на домот“.
Ова доаѓа откако шпанскиот премиер Педро Санчез се пожали на недостигот од поддршка од неколку негови европски колеги во услови на масовниот прилив на над 70.000 мигранти во мароканската енклава Сеута кон крајот на јули, а дури во саботата, 17 министри за внатрешни работи се состанаа во Минхен по покана на нивниот германски колега, Александар Добриндт, за зајакнување на процедурите за враќање на нерегуларните мигранти.
– Јован Павле Втори го разбуди Истокот, Лав Четиринаесетти може да го разбуди Западот – рече францускиот кардинал Франсоа Бустиљо пред неколку дена.
„Па, кои се лекциите од Роберт Шуман за Европа и светот денес? Прво и најважно, длабока желба за мир“, која, инсистираше папата Лав Четиринаесетти, не треба да се меша со „наивен идеализам“. Зашто, како што кажа, „за жал, војната повторно се појави, дури и во Европа“.
Папата повторно ја нагласи важноста на почитувањето на меѓународното право, за кое, истакна дека „за разлика од националното право, не може да се наметне со сила од страна на држава“. Тој, исто така го наведе методот на Шуман како пример. Накратко, зборуваше за потребата за „вклучување во трпелив дијалог, да се демонстрира храброст во преговорите и да се биде подготвен да се жртвуваат одредени позиции за поголемо добро на мирот“. Фразата „жртвувајте одредени позиции“ го привлече вниманието на малкуте присутни дипломати во просторијата, кои беа видени како ја запишуваат, со загриженост, на своите телефони.
„Меѓурелигиозен“ дух
Секако, за разлика од Франциск во своето време, Лав никогаш не ги изедначи Киев и Москва. Покрај тоа, тој веќе три пати го прими украинскиот претседател Володимир Зеленски и неколкупати разговараше со него по телефон. Сепак, во својата пофалба за дипломатијата чекор по чекор на Шуман, папата не ја именуваше Украина, ниту Русија. Францускиот претседател Емануел Макрон, пак, истакна дека „мирот не може да се прогласи“, обраќајќи се пред малкуте присутни европски политички личности, поранешните претседатели на Европската комисија, Романо Проди и Жан-Клод Јункер, и пред францускиот министер за Европа и надворешни работи Жан-Ноел Баро.
Непосредно пред овие два говора, претставници на француските религиозни групи потпишаа „апел од Мец“. Ова беше референца на „апелот од Асиз“ на Јован Павле Втори од 1986 година, клучен говор во корист на меѓурелигискиот дијалог. Признавајќи дека „светот длабоко се променил“ и дека „човештвото е на нова пресвртница“, со своите војни, загрозеното меѓународно право и рамнотежа и своите „превртени“ вредности, тие посакаа, четириесет години подоцна, да внесат нов живот во духот на „меѓурелигиозниот дијалог“.
Во присуство на папата, кардиналот Авелин, пасторот и претседател на Протестантската федерација на Франција, Кристијан Кригер, претседателот на Собранието на православни епископи на Франција, Димитриос Плумис, главниот рабин на Франција, Хаим Корсија, ректорот на Големата џамија во Париз, Шемс-Един Хафиз, и копретседателот Антони Бусемар, како и членовите на Будистичката унија на Франција свечено прогласија заедно дека „не може да се изгради траен мир без другиот, ниту против нив“.
Тие накратко разговараа со папата пред почетокот на состанокот, и сите, како и толпите и политичарите што се сретнаа со него во текот на изминатиот викенд, го истакнаа значењето од посетата на поглаварот на Римокатоличката црква.
– Тој поседува духовна длабочина што му ја дава неговата едноставност. Четириесет години по состаноците во Асиз, беше потребно повторно да се разгори овој жар меѓу религиите за да се борат заедно против омразата, жалењето или уште полошо, рамнодушноста – забележа Хаим Корсија.
Прекршен протокол
По ручекот во префектурата и посетата на епископијата, папата служеше миса во готската катедрала „Сент Етјен“ во Мец. Далеку од мошне „пентекосталната“ средба со младите луѓе на „Стад де Франс“, без реликвии или светци: церемонијата беше потрадиционална и интимна, со свеченост на катедралниот хор – чудно, не целосно полна. Во својата проповед, папата потсети – во знак на почит кон витражите што датираат од 14 до 20 век – дека Европа не е „униформност“, туку „хармонија на разликите“.
Спротивно на она што беше планирано, Емануел Макрон и неговата сопруга Брижит присуствуваа на последната миса од посетата. Одлуката во последен момент, дадена претходната вечер на градоначалникот на Мец, наложи промена на протоколот. Овој избор можеби се должеше на популарноста на Лав Четиринаесетти, веќе очигледна во Шпанија на почетокот на јуни. Новата агенда му овозможи на претседателот на француската република да одлучи да го испрати папата назад до аеродромот Мец-Нанси-Лорен наместо да му ја остави првичната одговорност на премиерот Себастијан Лекорну. Таму, тие повторно имаа приватен разговор со папата.
Неколку часа претходно, во Конгресниот центар во Мец, Емануел Макрон нагласи дека ова е „последен пат“ тој да се обрати пред крајот на својот втор мандат, при што му се заблагодари на папата што во текот на овие четири дена обединил една „ревносна и среќна нација“. Претседателот на републиката цитираше стар ашкенаски израз, „среќен како Бог во Франција“, а потоа го парафразира: „Отсега, во спомен на овие четири дена, ќе велиме: ’Среќен како Лав Четиринаесетти во нашата земја‘“.
Пораките од посетата
Посетата на папата Лав Четиринаесетти на Франција покажа дека неговата способност за мобилизација е обратнопропорционална на неговата сила на убедување. Во своите говори, тој потсети на противењето на Црквата кон абортусот. Во земја каде што овој принцип е вграден во уставот и каде што ниту една политичка сила денес не го оспорува, тој го повтори своето непријателство кон законот за грижа на крајот од животот, кој Французите го одобруваат со големо мнозинство. Тој повика на добредојде, слушање и интегрирање на мажите и жените што бегаат од воени зони, прогон или бараат подобар живот во земја каде што мнозинството граѓани веруваат дека веќе има премногу странци, и поопшто, христијанска Европа.
Во говорот што го одржа во Мец, папата беше на спротивниот крај од спектарот од она што го очекуваа некои од неговите поддржувачи. Тие не замислуваа дека тој ќе ги поддржи за идејата за Европа како тврдина, повлечена во себе, туку за континент отворен кон светот, внимателен кон сиромашните, почитувајќи го меѓународното право, но истовремено против војната и вооружувањето. Иако неговите зборови беа силни, тие не беа секогаш конзистентни.
Папата е личност на која стотици илјади христијани сакаат да ѝ се приближат уште од Јован Павле Втори. Неговата улога стана глобален медиумски феномен. Лав Четиринаесетти ги следи стапките на полскиот папа речиси 30 години по Светските денови на младите во Париз, кои одбележаа цела генерација млади католици.
Силната медиумска покриеност не донесе рекордна гледаност
Француските католици сепак се малцинство, што се забележува и според следеноста на телевизиските преноси од посетата. Четири и пол милиони гледачи го следеа преносот на мисата на плоштадот „Конкорд“ и покрај силната медиумска покриеност. Прикажуван на пет телевизиски канали, тоа е значително помалку во однос на гледаноста на натпревар на француската фудбалска репрезентација, а да не ги спомнуваме 23-те милиони гледачи за церемонијата на отворањето на Летните олимписки игри одржани во Париз во 2024 година. Но треба да се истакне дека за време на посетата на папата, низ сите медиуми беа пропагирани духот на еднодушноста, желбата за братство и широката добра волја. Тие беа наведени да веруваат во чудо или барем во идејата дека дехристијанизацијата на земјата е едноставно фантазија. Т.Г.
