Од наш агол
И „втората европска лига“ бара отстапки?!
- Државничката храброст денес се мери со способноста да се одбранат националните интереси, а не со подготвеноста да се прифати секоја уцена
Постојат моменти во историјата на еден народ кога политиката престанува да биде дневна пресметка меѓу партии и станува прашање на историска одговорност. Македонија очигледно се наоѓа токму во таков момент. Долги години македонската јавност беше уверувана дека секоја нова отстапка претставува последен чекор кон европската цел. Секој компромис беше претставуван како неопходна жртва за конечно отворање на европските врати. Но денес, по сите искуства низ кои помина државата, станува сè потешко да се одржи верувањето дека постои директна и загарантирана врска меѓу отстапките што ги прави Македонија и напредокот кон членството во Европската Унија. Токму затоа дебатата околу уставните измени не може да се сведе на техничко прашање или на административна обврска од европската агенда. Таа е многу повеќе од тоа. Таа е дел од поширокото прашање за тоа до каде може да оди една држава во приспособувањето кон надворешни барања, а притоа да не ја доведе во прашање сопствената национална самосвест. Денес веќе никој не може сериозно да тврди дека промената на Уставот претставува магично решение што автоматски ќе ја внесе Македонија во Унијата. Напротив, сè поголем број европски иницијативи и политички сигнали упатуваат на тоа дека самиот процес на проширување влегува во нова и неизвесна фаза. Во такви околности, природно е да се постави прашањето дали државата смее да презема неповратни чекори без јасна претстава за конечниот исход.
Особено кога станува збор за прашања што допираат до идентитетот, историјата и колективната меморија на народот. Не постои европска вредност што бара еден народ да се откаже од своето право на самодефинирање. Не постои демократски принцип што подразбира дека историските спорови треба да станат инструмент за политичко условување. И не постои стабилна европска иднина изградена врз чувство на неправда и национално понижување. Токму затоа Македонија мора да настапува самоуверено, рационално и државнички. Не со конфронтации, туку со јасно дефинирани позиции. Не со емоции, туку со аргументи. Не со импровизации, туку со долгорочна стратегија. Имаме носители на високи државни функции што имаат визија подалеку од следните избори. Луѓе што разбираат дека нивната задача не е само да управуваат со сегашноста туку и да ги заштитат темелите врз кои ќе живеат идните генерации. Историјата покажува дека малите народи најчесто не исчезнуваат кога се соочуваат со големи притисоци. Исчезнуваат тогаш кога нивните елити ќе престанат да веруваат во сопственото право на постоење и ќе почнат да ги прифаќаат туѓите дефиниции за сопствениот идентитет. Македонија не смее да ја направи таа грешка.
Тоа не значи откажување од Европа. Напротив. Тоа значи инсистирање на Европа каква што таа самата се претставува – Европа на еднаквост, достоинство и заемно почитување. Европа во која аргументите имаат предност пред притисоците и во која историските прашања не се решаваат преку политички диктат. Во меѓувреме, светот забрзано се менува. Геополитичките односи што изгледаа трајни пред само неколку години, денес се преиспитуваат. Центрите на моќ се поместуваат. Се создаваат нови рамнотежи. Старите модели на политичко условување ја губат силата што некогаш ја имаа. Токму затоа би било погрешно Македонија да носи одлуки од историски размери под притисок на чувство дека нема алтернатива или дека времето работи против неа. Времето секогаш работи во корист на оние што имаат трпение, стратегија и верба во сопствените аргументи. На крајот, секоја генерација добива свое искушение. На нашата генерација ѝ е доверена обврската да ги зачува македонскиот идентитет, јазик и историско достоинство без да ја затвори вратата кон иднината. Тоа е тешка задача, но не и невозможна. Затоа денес не ни се потребни политичари што повторно ќе се коцкаат со националните интереси во надеж дека некој друг ќе ги реши проблемите наместо нас. Потребни ни се државници што ќе имаат храброст да кажат дека постојат линии што не смеат да се преминат и вредности што не смеат да бидат предмет на политичка трговија. Во името на оние што ја создадоа оваа држава. И уште повеќе – во името на оние што ќе живеат во неа по нас. П.Р.
