Автор: Д-р Тања Делева
Кожната бариера е нашиот прв штит од надворешните дразби, иританси, микроорганизми и губење на влагата. Кога таа е нарушена, кожата станува сува, затегната, склона кон црвенило, лупење и чешање. Правилниот дерматолошки пристап не се состои само во површинско навлажнување, туку и во активна репарација на епидермалната бариера и задржување на влагата во рожестиот слој (stratum corneum).
Главните причини за нарушување на оваа бариера можат да бидат внатрешни и надворешни.
Како внатрешни фактори се вбројуваат:
1. Намалено производство на липиди (церамиди, холестерол и масни киселини).
2. Физиолошко стареење и намалување на хијалуронската киселина.
3. Хормонални промени и генетска предиспозиција (атопија).
Во надворешни фактори се вбројуваат:
1. Ниски температури, студен ветер и ниска влажност на воздухот.
2. Вештачко греење и климатизирани простории, кои ја извлекуваат влагата.
3. Прекумерна ексфолијација со козметички процедури и миење со жешка вода.
Здравата кожна бариера не зависи само од липидите и хидратацијата, туку и од рамнотежата на кожниот микробиом – заедницата од микроорганизми што природно живеат на површината на кожата.
Кожниот микробиом учествува во одржувањето на локалната рамнотежа и придонесува за заштитата од патогени микроорганизми. Прекумерната употреба на агресивни средства за чистење, несоодветни козметички производи и честото нарушување на кожната бариера можат да влијаат врз оваа рамнотежа.
Затоа, современиот пристап кон негата на кожата подразбира зачувување на природниот заштитен слој, избегнување непотребна иритација и избор на производи приспособени на индивидуалните потреби на кожата.
Постои важна разлика меѓу сувата и дехидрираната кожа.
Сува кожа: состојба поврзана со намалена содржина на липиди и нарушена способност за задржување на влагата. Може да биде придружена со грубост, лупење и чувство на затегнатост.
Дехидрирана кожа: состојба во која кожата има намалена содржина на вода. Може да се појави кај секој тип на кожа, вклучувајќи ја и масната кожа.
Кај сувата кожа особено корисни се емолиенсите и оклузивните состојки, додека кај дехидрираната кожа се препорачува комбинација од хумектанти и состојки што ја намалуваат загубата на вода.
Во двата случаја, состојбата на кожната бариера е важен фактор при изборот на соодветна рутина.
За ефективна репарација потребни се производи што ги содржат следниве состојки:
1. Емолиенси
Тие ги пополнуваат празнините меѓу клетките.
– Церамиди, кои се неопходни за обновување на липидниот матрикс во физиолошки сооднос.
– Масни киселини и холестерол, кои ги враќаат еластичноста и мекоста.
2. Хумектанти
Тие ја привлекуваат и ја задржуваат влагата.
– Глицерин: еден од најефикасните агенси за зачувување на влагата.
– Хијалуронска киселина: привлекува количество вода до 1.000 пати поголемо од сопствената тежина.
– Уреа (5–10 %): обезбедува длабинска хидратација и има благ кератолитички ефект.
3. Оклузивни агенси
– Сквален, ши-путер (shea butter) и вазелин: создаваат заштитен слој што ја „заклучува“ влагата во кожата.
Правилниот протокол за нега и заштита се состои од неколку чекори:
1. Нежно чистење
– Користење синдетски средства (сапуни без сапун), маслени купки или нежни хидрирачки емулзии.
2. Soak and seal – Хидратација и задржување на влагата
– Веднаш по миењето се нанесува благ хидрирачки крем или балсам за да се задржи влагата во клетките.
3. Одржување на липидите
– Избегнување производи што содржат алкохол, парфеми и есенцијални масла.
Најчестите грешки што треба да се избегнуваат, дури и кога се користат правилни производи, се: прекумерното нанесување на производите, прескокнувањето на хидратацијата дури и кога кожата изгледа „добро“, како и намалената внатрешна хидратација.
Негата на кожата и на нејзината заштитна бариера е многу повеќе од естетски ритуал или прашање на убавина. Таа е суштинска грижа за здравјето и целокупната функционалност на организмот.
