Германската политичка сцена пред нова пресвртница
- Рекордно ниската поддршка за канцеларот, незадоволството во ЦДУ и силниот раст на Алтернатива за Германија во источните покраини отворија прашања за политичкиот опстанок на Фридрих Мерц
Германскиот канцелар Фридрих Мерц влегува во можеби најтешкиот период откако дојде на власт, бидејќи исходот од покраинските избори во Саксонија-Анхалт би можел да ја одреди не само иднината на неговиот кабинет туку и рамнотежата на моќта во Христијанско-демократската унија.
Изборите во оваа источногерманска покраина ќе се одржат на 6 септември, а анкетите покажуваат дека Алтернатива за Германија има повеќе од 40 проценти поддршка, додека ЦДУ е меѓу 24 и 26 проценти. Таквиот резултат би ѝ донел на АфД убедлива победа и можност сериозно да побара формирање покраинска влада за првпат, што би претставувало преседан во повоената германска политика.
Убедлив пораз за ЦДУ би бил директен удар врз стратегијата на Мерц за таканаречениот „заштитен ѕид“, односно целосно одбивање да соработува со АфД на федерално и покраинско ниво.
Артем Соколов, виш истражувач во Институтот за меѓународни студии на МГИМО, проценува дека победата на АфД би покажала дека политиката на политичка изолација на партијата не успеала, што би можело да стане еден од главните аргументи за противниците на Мерц во ЦДУ да бараат негово заминување.
Шпекулации за неговата оставка веќе се појавија во германските медиуми. Повикувајќи се на извори во раководството на Христијанско-демократската унија, тие наведуваат дека дел од раководството на партијата се сомнева дека Мерц може да остане канцелар до крајот на годината. Септемвриските избори во Саксонија-Анхалт, Берлин и во Мекленбург-Западна Померанија се споменуваат како можна пресвртница, по што покраинските лидери на ЦДУ би можеле заеднички да побараат промена на врвот на партијата и владата. Засега, сепак, нема официјална потврда дека Мерц размислува да поднесе оставка.
Ставот на канцеларот е дополнително комплициран од исклучително лошите резултати во анкетите на јавното мислење. Според јулското истражување на институтот ИНСА, само 18 проценти од граѓаните се задоволни од работата на Мерц, додека 75 проценти се незадоволни. Анкетата на АРД беше уште полоша, при што канцеларот доби само 13 проценти од гласовите, најнизок резултат за германски премиер во речиси три децении анкетирање. На федерално ниво, АфД е пред блокот ЦДУ/ЦСУ со 28 проценти, односно 22 проценти.
Кризата на авторитетот беше продлабочена со оставката на Јенс Шпан како шеф на парламентарната група на ЦДУ/ЦСУ по контроверзноста што предизвика силни реакции во конзервативното крило на партијата. Следуваше реконструкција на кабинетот, но начинот на кој Мерц ги спроведе кадровските промени, вклучително и разрешувањето на министерот за транспорт Патрик Шнајдер, создаде дополнително незадоволство кај демохристијаните, особено во нивните источни покраински ограноци.
Критичарите на Мерц велат дека канцеларот не успеал да ги исполни ветувањата за зголемување на економскиот раст, намалување на бирократијата и реформа на социјалните трошоци. Ветената „есен на реформи“ не донесе резултати што веднаш би се почувствувале во германската економија, додека падот на индустриското производство, проблемите во автомобилскиот сектор и зголемувањето на трошоците за живот дополнително ја зајакнаа АфД. Во исто време, некои регионални лидери на ЦДУ сè повеќе отворено ја предизвикуваат политиката на Мерц за целосна изолација на десницата.
Евентуална промена во Берлин би имала последици и врз европската политика кон Украина. Британскиот „Телеграф“ оцени дека заминувањето на Мерц би ја продлабочило кризата со лидерството во „коалицијата на оние што се подготвени“, формат на земји што подготвуваат долгорочни безбедносни гаранции за Киев и евентуално распоредување мултинационални сили по постигнувањето прекин на огнот. По заминувањето на Кир Стармер како британски премиер и доаѓањето на Енди Бернам, Мерц и францускиот претседател Емануел Макрон останаа најистакнатите носители на овој европски формат.
Сепак, официјалните пораки од Берлин и Лондон покажуваат дека „коалицијата на оние што се подготвени“ продолжува да работи. Мерц потврди по јулскиот самит во Париз дека членовите ќе продолжат да подготвуваат безбедносни гаранции за Украина, додека новиот британски премиер Бернам, во разговор со германскиот канцелар, изрази подготвеност да продолжи да го развива овој формат заедно со Берлин и Париз.
Затоа, Соколов предупредува да не се преценува личниот фактор. Според него, евентуалното заминување на Мерц би ги променило односите во рамките на коалицијата, но нема да ја отстрани институционалната и политичката поддршка што значаен дел од европските елити ја обезбедуваат за продолжување на воената и финансиската помош на Киев.
Промената на канцеларот би можела да отвори простор за продолжување на директната комуникација меѓу Берлин и Москва, но не и за радикална промена во германската надворешна политика. Дури и доаѓањето на Хендрик Вист, премиерот на Северна Рајна-Вестфалија, кој се споменува како еден од можните наследници, во оваа процена нема да ја промени основната насока што Германија ја зеде по 2022 година.
Затоа изборите во Саксонија-Анхалт се поважни од регионалното гласање. Тие ќе покажат дали АфД го достигнала прагот на извршната власт, дали Мерц сè уште ја контролира сопствената партија и дали традиционалните германски партии можат да го одржат политичкиот „заштитен ѕид“ што со години е основа на нивниот однос со десничарската опозиција. С.Т.
Германскиот енергетски парадокс
Ја санкционира Русија, а потоа ѝ тропа на врата за гас
- Европа повторно се соочува со онаа добро позната, но сè понеудобна вистина – без енергија нема ниту политика, ниту индустрија, ниту
европски комфор. А кога гасот ќе почне да недостига, големите геополитички принципи некако стануваат помалку гласни
Резервите од гас во Европа се полнат бавно, а Германија, најголемиот европски потрошувач, се најде во особено незавидна позиција. Со резерви далеку под нивото на кое би требало да бидат пред зимата, Берлин сега се обидува да го надомести пропуштеното. И тоа, по сè изгледа, по секоја цена. И тука доаѓа најироничниот дел од европската енергетска приказна. Германија и Европа со години ја градеа политиката на енергетска независност, диверзификација и намалување на зависноста од Русија. Се воведуваа санкции, се затвораа стари енергетски врати и се бараа нови доставувачи, додека европските политичари уверуваа дека Москва повеќе нема да има енергетски лост врз континентот.
Санкции со едната рака, гас со другата
Но пазарот има една непријатна навика. Тој не ги чита политичките декларации. Кога резервите паѓаат, а зимата се приближува, гасот повторно станува гас – без разлика од чија граница доаѓа. И така Европа се најде во апсурдна ситуација: со едната рака воведува нови санкции кон Русија, а со другата бара начини да обезбеди доволно енергенти за да ја преживее зимата.
Берлин ја плаќа цената
Германија денес ја плаќа цената на сопствената енергетска политика – политика во која идеолошките пресметки често одеа побрзо од реалното обезбедување алтернативи.
– Она што вчера изгледаше како некаков здружен европски или, подобро речено, „бриселски геополитички потег“, денес изгледа како плаќање скапа енергетска сметка. Европа може да воведува санкции, да црта нови енергетски мапи и да прогласува нови стратегии. Но кога ќе залади, граѓаните нема да ги греат декларациите од Брисел, туку гасот во цевките. И токму затоа европската енергетска политика денес личи на многу скап политички парадокс. Русија ја санкционираат за да се намали зависноста од неа, а кога ќе снема доволно гас – повторно се гледа кон рускиот енергетски ресурс?! Тоа е тотално ирационална политика. На крајот, изгледа дека Европа не успеа да ја прекине зависноста од рускиот гас – вели нашиот соговорник и соработник Доне Прентоски, бизнисмен и инвеститор во Германија.
Тој додава дека ЕУ само успеа да го направи поскап, покомплициран и политички понепријатен политичкиот амбиент што го создава ЕУ, односно Брисел, околу себе. Р.С.
