Рецензија на хит-серијата на Сем Левински
- По заокружувањето на трисезонскиот циклус, „Еуфорија“ (2019-2026) останува една од највлијателните, но и најконтрадикторните серии на својата генерација – серија што започна како емотивно брутален портрет на младоста, а постепено се претвори во спектакл опседнат со сопствениот мит, стил и шокантност
ВОВЕД
Постојат серии што се забавни. Постојат серии што се провокативни. И постојат серии што очајнички се трудат да бидат „важни“. „Еуфорија“ успеа да биде сите три работи истовремено – и токму во тоа лежи нејзината големина, но и нејзиниот пад.
Кога се појави првата сезона, телевизијата доби нешто што изгледаше свежо, опасно и болно искрено. Не затоа што дотогаш немало серии за тинејџери, дроги, секс или анксиозност, туку затоа што „Еуфорија“ ја третираше современата младост како генерација што живее во постојан емоционален колапс. Нејзините ликови не беа бунтовници како во класичните тинејџерски драми; тие беа луѓе што уште пред да станат возрасни веќе изгледаа емотивно изгорени.
Серијата на Сем Левинсон уште од почетокот функционираше како судир меѓу реалност и халуцинација. Неонските светла, музиката на „Лабринт“, забавените движења, долгиот поглед на камерата врз телата и лицата — сето тоа создаваше чувство дека гледаме свет што постојано е на работ меѓу еуфорија и нервен слом.
Но она што ја правеше првата сезона толку моќна беше фактот што зад стилот постоеја човечка болка и интимна исповед, која одлично беше спакувана во една примамлива приказна. Зависноста на Ру не беше естетска поза. Осаменоста на Џулс не беше „тамблер-романтика“. Несигурноста на Кеси не беше интернет-мим. Сè изгледаше како нешто вистинско.
Подоцна, серијата постепено почна да се распаѓа под тежината на сопствениот успех.
Освен културен феномен, „Еуфорија“ стана и една од најнаградуваните серии на својата генерација. Серијата освои повеќе награди „Еми“, меѓу кои и историските победи на Зендаја за главна женска улога во драмска серија — со што таа стана една од најмладите двократни добитнички во историјата на телевизијата. Покрај актерските признанија, серијата доби пофалби за кинематографија, музика, шминка, костимографија и визуелен стил, а музиката на „Лабринт“ прерасна во културен феномен сама по себе.
Но можеби најголемото признание за „Еуфорија“ не се наградите, туку фактот што речиси цела генерација визуелно, музички и емоционално почна да личи на неа. Малку серии успеваат толку длабоко да навлезат во интернет-културата и колективната естетика на младите.
Прва сезона
Кога „Еуфорија“ имаше душа, а болката беше вистинска
Првата сезона на „Еуфорија“ останува убедливо најдобриот дел од серијата затоа што единствено тука балансот меѓу стилот и содржината е речиси совршен.
Во своето јадро, сезоната е приказна за зависноста — но не само од дроги. Ликовите се зависни од внимание, од љубов, од секс, од фантазии, од дигитални идентитети и од потребата некој да ги види и разбере. Серијата одлично ја доловува идејата дека оваа генерација постојано комуницира, а сепак е многу осамена.
РУ
Ру, која ја игра Зендаја, е срцето на серијата и веројатно една од најдобрите телевизиски улоги на својата генерација.
Она што ја прави толку моќен лик е фактот што серијата никогаш не ја романтизира целосно. Ру е интелигентна, духовита и чувствителна, но истовремено манипулативна, деструктивна и, дефинитивно, способна да ги уништи луѓето што ја сакаат.
Нејзината зависност е прикажана како комбинација од депресија, траума и емоционална празнина. Таа не зема дроги за да „се забавува“, туку за да не чувствува ништо. Една од најсилните идеи на првата сезона е дека Ру не сака да умре — таа едноставно не сака да биде присутна во сопствениот живот.
Зендаја игра со неверојатна суптилност. Во една сцена може да биде саркастична и смешна, а веќе во следната да изгледа како личност што едвај функционира. Особено е моќен начинот на кој телесно ја игра зависноста — празниот поглед, бавните движења, чувството дека телото ѝ е потешко од сопствениот ум.
ЏУЛС
Џулс е можеби најнежниот лик во целата серија. Хантер Шафер ја игра како личност што постојано се обидува да избега — од мажите, од сопствениот идентитет, од стравот да биде сакана само како фантазија.
Нејзината приказна во првата сезона е трагична токму затоа што зад нејзината слобода постои огромна ранливост. Џулс сака љубов, но истовремено се плаши од интимност. Нејзиниот однос со Ру е прекрасен токму затоа што двете функционираат како две различни форми на осаменост.
Серијата тука е најсилна кога ги оттурнува шок-моментите и само дозволува Ру и Џулс да разговараат, молчат или лежат заедно. Тогаш „Еуфорија“ навистина имаше душа.
НЕЈТ ЏЕЈКОБС
Нејт е веројатно најстрашниот лик во серијата затоа што е изграден врз токсична машкост, потисната сексуалност и насилство наследено од татко му.
Џејкоб Елорди го игра со студенило што дејствува речиси животински. Нејт, кој изгледа како принц од бајките, е всушност лик што постојано изгледа како личност што ќе експлодира. Тој е лик изграден врз контрола — ги контролира девојките, пријателите, ситуациите, сопствените емоции. Но колку повеќе се обидува да биде „совршен маж“ толку повеќе психолошки се распаѓа.
Неговата приказна со татко му е една од најморничавите линии во серијата. Сцените во кои како дете ги гледал снимките на татко му создаваат траума што подоцна се претвора во агресија и омраза кон самиот себе.
КЕСИ
Кеси во првата сезона е трагичен лик затоа што целата своја вредност ја гради врз машко внимание.
Сидни Свини игра лик што очајнички сака да биде сакан, но постојано завршува објективизиран. Серијата одлично покажува како интернетот, фотографиите, машките фантазии и гласините ја претвораат во личност што постепено престанува да се гледа себеси како човечко суштество.
Нејзината емотивна ранливост во првата сезона е вистинска. Подоцна, токму овој лик ќе стане еден од најголемите примери за карикатуралниот правец на серијата.
МЕДИ
Меди на прв поглед изгледа како типична популарна девојка, но серијата постепено открива дека зад нејзината самодоверба стои огромна потреба за валидирање.
Нејзиниот однос со Нејт е токсичен, насилен и зависнички. Таа знае дека се уништува, но истовремено е зависна од драмата што тој ја создава.
Алекса Деми внесува неверојатна харизма во ликот, правејќи ја Меди истовремено силна и трагична.
АЛИ
Кулман Доминго преку ликот на Али создава еден од ретките вистински возрасни гласови во „Еуфорија“. Али е поранешен зависник, кој не е прикажан како „мудар спасител“, туку како човек што и самиот живее со вина, уништени односи и постојана борба да остане трезен.
Токму затоа неговите сцени со Ру функционираат толку силно — тој е единствениот лик што навистина ја разбира зависноста без романтизација и без осуда. Во серијата преполна со хистерија и визуелен хаос, Али носи тишина, тежина и чувство на реален живот, потсетувајќи дека зад целата естетика на „Еуфорија“ постои многу сурова човечка болка.
КАТ
Кат е еден од најинтересните и најпотценетите ликови во првата сезона, токму затоа што нејзината приказна ја отвора темата на дигиталниот идентитет и сексуалноста во интернет-ерата.
На почетокот, Кат е претставена како девојка што речиси никој не ја забележува. Таа е несигурна, повлечена и заробена во чувството дека не му припаѓа на светот околу себе. Но по објавувањето на нејзино интимно видео, нејзиниот живот парадоксално почнува да се менува. Наместо да се повлече, Кат почнува да ја користи сексуалноста како форма на моќ.
Она што ја прави Кат важен лик е фактот што „Еуфорија“ преку неа зборува за генерација што учи што е вредност преку алгоритми, лајкови и сексуализирано внимание. Нејзината приказна е многу помалку за секс, а многу повеќе за осаменоста и потребата да се биде виден.
Токму затоа нејзиното речиси целосно исчезнување во подоцнежните сезони остава огромна празнина.
ЗАКЛУЧОК
Првата сезона на „Еуфорија“ успеа да направи нешто што ретко ѝ успева на модерната телевизија: зад целата визуелна екстраваганција да скрие вистинска, болна човечка искреност. Токму затоа оваа сезона и денес останува најсилниот доказ дека серијата некогаш не беше само стил туку и душа.
Втора сезона
Стилот почна да ја јаде приказната
Втората сезона започнува спектакуларно – и токму тука лежи проблемот. Сè е поголемо, помрачно, погласно и поекстремно. Но зад таа екстремност сè помалку има вистинска психолошка длабочина.
Сезоната станува опседната со шок-моменти. Тепачки, оружје, предавства, зависност, нервни сломови – сè е кренато до максимум. Наместо постепено градење емоции, серијата почнува постојано да бара нова сцена што ќе стане вирална.
РУ ВО ВТОРАТА СЕЗОНА
Ру овде е најдеструктивна. Нејзината зависност веќе не е тивка депресија, туку отворен самоуништувачки поход.
Епизодата во која целосно се распаѓа пред семејството е ремек-дело на актерска игра. Зендаја тука не глуми „тажна зависничка“, туку човек во паничен животински режим. Таа вреска, лаже, манипулира, уништува сè околу себе.
Но проблемот е што серијата понекогаш изгледа како опиена од сопствената трагедија. Наместо да ја истражува зависноста, таа почнува да ја претвора во спектакл.
КЕСИ ВО ВТОРАТА СЕЗОНА
Тука почнува трансформацијата на Кеси од трагичен лик во интернет-карикатура.
Нејзината опсесија со Нејт е намерно претерана, но серијата постепено ја оттурнува психолошката логика. Наместо ранлива девојка што бара љубов, Кеси станува машина за хистерични сцени, плачење и моменти на максимална деструкција.
Иако Сидни Свини игра фантастично, сценариото почнува да ја жртвува комплексноста на ликот заради моменти што би станале интернет-сензација.
ФЕЗ И ЛЕКСИ
Еден од ретките емоционално искрени делови од втората сезона е односот меѓу Фез и Лекси.
Фез е интересен затоа што е криминалец прикажан со огромна нежност. Ангус Клод му дава чувство на тишина и човечност што недостига кај другите ликови.
Лекси, пак, станува симбол на луѓето што постојано гледаат туѓи драми, но никогаш не го живеат сопствениот живот. Нејзината театарска претстава е паметна метакоментар-сцена, но истовремено и момент кога серијата почнува да станува самосвесна до степен на нарцизам.
ЗАКЛУЧОК
Втората сезона е моментот кога „Еуфорија“ стана поголема, погласна и попопуларна од кога било — но и моментот кога почна да го губи сопственото емоционално јадро. Наместо интимна генерациска драма, серијата постепено се претвораше во спектакл што сè повеќе живее од шокот, хаосот и сопствениот мит.
Трета сезона
Серија што целосно се загуби во сопствената митологија
Третата сезона дејствува како серија што повеќе не знае што точно сака да биде.
Во обид да стане „поголема“, приказната почнува да го губи контактот со реалноста. Драмата станува речиси мафијашка, конфликтите се претерано филмски, а ликовите повеќе не изгледаат како тинејџери, туку како симболи во неонска трагедија.
Најголемиот проблем е што серијата ја губи интимноста. Во првата сезона најмоќни беа сцените во кои ликовите само разговараа. Во третата сезона речиси секоја сцена мора да биде „голема“.
РУ ВО ТРЕТАТА СЕЗОНА
Ру станува поуморна, потивка и емотивно испразнета. Но серијата повеќе не знае како да ја развива. Наместо вистински развој, често добиваме повторување на истите циклуси.
Проблемот не е во Зендаја — таа и понатаму е најдоброто нешто во серијата. Проблемот е што сценариото повеќе нема јасна идеја што сака да каже за неа.
МЕДИ И КЕСИ — КОНЕЧНАТА ТРАНСФОРМАЦИЈА ВО КАРИКАТУРИ
Во третата сезона најсилно се чувствува колку серијата ги промени Меди и Кеси.
Во првата сезона тие беа трагични, реални и психолошки препознатливи девојки. Во третата сезона тие речиси функционираат како симболи на различни интернет-фантазии.
Меди постепено станува фигура на студена самодоверба и саркастична дистанца. Алекса Деми и понатаму има огромна екранска присутност, но сценариото веќе ретко ѝ дозволува вистинска ранливост. Наместо комплексна млада жена заробена во токсична врска, таа сè повеќе станува „икона“ – лик создаден за цитати и вирални интернет-моменти.
Кај Кеси трансформацијата е уште поекстремна. Ако во првата сезона таа беше болен портрет на девојка што очајнички бара љубов, овде нејзината хистерија веќе станува речиси театарска. Серијата постојано ја турка кон нервен слом, врескање, плачење и самоуништување до степен во кој ликот почнува да ја губи човечката димензија.
Проблемот не е во актерките – и Алекса Деми и Сидни Свини даваат максимално посветени изведби. Проблемот е што сценариото повеќе не е заинтересирано за нивната психологија, туку за нивниот спектакл, кој преку интернет-мимови буквално го окупира и реалниот свет. Сексуалноста на овие два лика (особено на Сидни Свини) е доведен до максимално висока точка, која ја задушува секоја нејзина емотивна страна.
НЕЈТ И КРАХОТ НА СЕРИЈАТА
Нејт постепено станува речиси карикатура на токсичен маж. Неговата заканувачка присутност од првата сезона се претвора во претерано драматичен архетип.
Серијата почнува да го користи како алатка за хаос наместо како комплексен психолошки лик.
Неговиот трагичен крај е толку многу шокантно и драматично претставен што ја фрла во сенка целата сезона. Нејт практично станува жртва што ги искупува гревовите на сите ликови. Дали ваквата судбина на овој лик, сепак, е оправдана и фер? Проценете сами.
АЛАМО И БИШОП— ЛИКОВИ ШТО ЗА МОМЕНТ ЈА ВРАТИЈА ЖИВОСТА
Една од ретките работи што внесуваат свежа енергија во третата сезона е појавата на Аламо и неговиот помошник Бишоп.
Тие функционираат како чуден спој меѓу криминален вестерн-филм, црна комедија и апсурдна ноќна мора. Во серија што веќе станала претерано сериозна, овие ликови конечно внесуваат непредвидливост и чувство дека може да се случи нешто навистина опасно.
Особено е интересен начинот на кој Аламо е изграден како лик што истовремено дејствува шармантно, заканувачки и трагикомично. Тој е тип на личност што потсетува на криминалните антихерои од независниот американски филм — човек што изгледа како да е излезен од сосема друга серија и токму затоа функционира.
Бишоп, пак, внесува специфична нервозна енергија и чувство на хаос што недостигаше кај дел од старите ликови. За краток период тие двајца речиси ја „крадат“ серијата.
Иронијата е што токму новите криминални ликови успеваат да внесат повеќе живот во „Еуфорија“ отколку дел од оригиналниот главен ансамбл. Тоа е можеби и најјасниот доказ колку серијата во меѓувреме се оддалечила од сопственото емотивно јадро.
ЛИКОВИ ШТО ЗАСЛУЖУВААТ ВНИМАНИЕ
И меѓу споредните ликови, „Еуфорија“ има неколку навистина впечатливи карактери што ѝ даваат длабочина на серијата.
Мајката и сестрата на Ру се исклучително важни затоа што токму преку нив „Еуфорија“ покажува колку зависноста не уништува само еден човек, туку цело семејство.
Лесли, мајката на Ру, која ја игра Ника Кинг, е еден од најтрагичните ликови во серијата. Таа постојано се обидува да биде силна, трпелива и присутна, но постепено се гледа како зависноста на ќерка ѝ психички ја исцрпува. Особено во втората сезона, Лесли престанува да биде само „загрижена мајка“ и станува лик што сфаќа дека љубовта сама по себе не е доволна да спаси некого.
Џиа, помладата сестра на Ру, која ја игра Сторм Реид, е тивката колатерална жртва на целата приказна. Таа често стои во заднина, но токму тоа ја прави толку болна фигура — дете што прерано е принудено да живее во атмосфера на страв, хаос и постојана неизвесност. Сцените во кои Џиа само молчи, гледа или плаче се меѓу најреалните прикази на тоа како зависноста го разорува семејството одвнатре.
Кел кого го игра Ерик Дејн, е еден од најморничавите аспекти на серијата — лик што ги претставува лицемерната машкост, двојниот живот и траумата што тивко се пренесува од родителите на децата. Неговото присуство е клучно за разбирање на Нејт и целиот токсичен свет околу него.
Тука е и Ештреј, младиот лик на Џејвон Волтон, кој иако речиси дете, функционира како мал гангстер израснат без вистинско детство. Неговата суровост е трагична токму затоа што серијата покажува дека насилството за него е нормална средина, а не избор.
Дури и ликовите што понекогаш изгледаат како архетипови – како Мекеј или Итан – придонесуваат во пошироката слика на серијата: генерација што постојано се обидува да глуми самодоверба, зрелост и контрола, додека одвнатре е емотивно распадната.
ЗАКЛУЧОК
Третата сезона конечно ја потврдува трансформацијата на „Еуфорија“ од сурова и интимна приказна за изгубена младост во пренатрупан визуелен спектакл што повеќе не им верува на тишината и емоцијата. Иако сè уште блеска со актерски изведби, музика и атмосфера, серијата на крајот остава впечаток на дело што станало жртва на сопствената популарност и сопствениот стил.
КРАЈНИОТ ПРОБЛЕМ НА „ЕУФОРИЈА“
Најголемиот проблем на серијата е тоа што постепено почна да верува во сопствената естетика повеќе отколку во сопствените ликови.
Во првата сезона стилот ја следеше емоцијата.
Во втората стилот почна да ја задушува емоцијата.
Во третата стилот остана единственото нешто што функционира.
КОНЕЧНО РЕЗИМЕ
„Еуфорија“ останува една од најважните серии на својата генерација не затоа што беше совршена, туку затоа што успеа да фати нешто вистинско за современата младост: чувството дека сите постојано глумат верзија од себе додека тивко психолошки се распаѓаат.
Но, истовремено, таа е и пример за серија што постепено се изгуби во сопствената сензационалност.
Првата сезона беше човечка.
Втората беше зависна од шок.
Третата беше зависна од сопствениот мит.
И можеби токму тоа е најироничната работа кај „Еуфорија“ – серија за зависност што на крајот и сама стана зависна од внимание.
