Првата бугарска комеморативна монета од две евра, која требаше да го одбележи влезот на земјата во еврозоната, се претвори во предмет на дипломатска и историска полемика. Монетата посветена на кирилицата не доби зелено светло откако една земја-членка на ЕУ поднела приговор на нејзиниот дизајн, додека европските институции засега не откриваат ниту која држава се спротивставила, ниту што точно е спорно во предложеното решение.
Според достапните документи, Бугарија го доставила дизајнот на монетата на одобрување во мај годинава, но десетина дена подоцна една земја од еврозоната поднела официјален приговор. Поради тоа, монетата не може да биде пуштена во оптек во предложената форма сè додека не биде постигната согласност меѓу земјите членки.
Прашањето дополнително го актуализираше холандскиот аналитичар Рајниер Јарсма, кој на социјалната мрежа „Икс“ објави дека непозната земја-членка се спротивставила на предложениот дизајн на бугарската пригодна монета.
Во објавата, Јарсма посочи дека Советот на ЕУ одбива да го објави писмото со приговорот, со образложение дека тоа би можело да влијае врз „многу чувствителниот процес на донесување одлуки“. Тој објави и документи кои, според него, покажуваат дека процедурата за одобрување на монетата е запрена.
Во јавноста веќе се појавија бројни шпекулации за причините зад блокадата. Дел од бугарските медиуми ја поврзуваат со долгогодишните историски и идентитетски спорови меѓу Бугарија и Македонија околу потеклото и наследството на кирилицата.
Бугарија со години ја застапува тезата дека современата кирилица се развила во рамките на Првото бугарско царство и Преславската книжевна школа, додека во Македонија кирилицата се смета за дел од националниот идентитет и поширокото словенско културно наследство поврзано со делото на светите браќа Кирил и Методиј.
Советот на ЕУ засега не открива која држава го поднела приговорот ниту кои се конкретните причини за противењето. Во одговор на барања за пристап до информации, европските институции навеле дека станува збор за „чувствителен процес на донесување одлуки“ и дека објавувањето на деталите би можело да влијае врз тековната постапка.
Спорот се појавува само неколку месеци откако Бугарија стана 21-та членка на еврозоната. Како што објавија „Ројтерс“ и „Еуроњуз“ при воведувањето на еврото во земјата, Софија официјално ја замени националната валута лев со евро на 1 јануари 2026 година, по добивањето зелено светло од Европската комисија и Европската централна банка.
Предложената монета требаше да биде првата бугарска пригодна монета од две евра и да биде издадена во тираж од околу еден милион примероци. Дизајнот содржи стилизирани кирилски букви и натпис „Бугарската азбука“, што во дел од европските медиуми се посочува како можна причина за спорот, иако за тоа нема официјална потврда од институциите на ЕУ, пренесе „Ројтерс“
Во меѓувреме, случајот предизвика бројни шпекулации во нумизматичките и политичките кругови. Сепак, ниту Советот на ЕУ ниту бугарските власти не потврдуваат дека приговорот е поврзан со историските и културните толкувања на кирилицата.
Бугарија сега има можност да го измени дизајнот на монетата, да предложи ново решение или да се обиде да постигне договор со земјата што го поднела приговорот. До тогаш, издавањето на првата бугарска комеморативна монета од две евра останува неизвесно.
