Едвај пет години по неславното повлекување од Авганистан (15 август 2021 година), Америка повторно влезе во војна. Овој пат против Иран и со Израел како главен сојузник. Официјално, причина за интервенцијата се напорите на Исламската Република за создавање сопствено нуклеарно оружје.
Американците сакаат да се борат, особено ако фронтот е далеку од нивните брегови. Низ историјата на големата држава, само седум од тамошните претседатели не се фатиле за оружје. Но тоа се однесува на оние од 17 и 18 век, кога новодојденците сè уште беа зафатени со освојување огромни ретко населени области на континентот и истребување на домородното население.
Американските тактики одамна се познати. Тие никогаш не губат војни. Тие едноставно „завршуваат воени мисии“. Во нивните напори да ја наметнат својата доминација во одредени земји и региони, тие се обидуваат да предизвикаат конфликт во целната област помеѓу религиозните, националните и политичките страни што им се наклонети и оние што им се спротивставуваат, и некако да се мешаат во сето горенаведено. Во оваа смисла, и при подготовка на теренот, се користи таканаречената мека моќ. Поточно, се создава атмосфера поволна за американската опција, која нужно оди со слоганот „борба за демократија“.
Ние во поранешната социјалистичка Југославија бевме цел на слични напори со децении. Сè уште ги паметиме посетите на американските уметници, кои доаѓаа тука (и во други земји од таканаречениот социјалистички камп) исклучиво по нарачка и во организација на програмата на УСАИД. Во многу случаи оние што одеа на такви патувања дури беа принудени да го сторат тоа. Истото тоа важи и за вистинската поплава од американски филмови што беа дистрибуирани во овие региони без никаква компензација или по дампинг-цени.
На овој начин се создаде атмосфера во која оние за кои беше наменето, навидум по своја слободна волја, формираа мислења и ставови поблиски до американските, кои потоа беа полесни за манипулирање. Сето погоре, се разбира, заедно со пословичната ригидност на источните системи, ја направи Америка навидум ветена земја. Таму каде што претходно споменатата „мека моќ“ не успеа, Американците испратија бомбардери.
Во сето горенаведено постои многу јасен принцип: Америка води војни сè додека има сметка. И ниту чекор понатаму. Не е заинтересирана за судбината на нападнатите, последиците од уништувањето, бројот на смртни случаи… Неодамнешниот случај на обид за соборување на режимот во Венецуела најдобро зборува за тоа. Во моментот кога се појави можноста за војна против Иран, јужноамериканската земја испадна од фокусот на интерес на Вашингтон. Наследниците на Николас Мадуро одеднаш станаа прифатливи, прашината крената во тие неколку дена се смири и вниманието се префрли на сосема друг дел од светот.
Победата за Американците никогаш не беше конечна. Сè што им требаше беше војна. Што и да беше, сè додека се водеше некаде далеку и не ја вознемируваше премногу домашната јавност. Напротив, доволно е да се создаде атмосфера во целната земја во која оние што се под американско влијание би можеле поостро да го кренат гласот, да се побунат, да бараат промени. Како што е моментално случајот во Србија.
Целта на ваквите акции е да се создадат економски и политички зависности од овие земји или, поточно, да се принудат да ја играат улогата што ја бара американската држава. Без разлика дали како извори на енергија, евтина производствена база или како стратешки локации за понатамошни воени операции.
Американците влегуваат во војната од неколку причини: да одржуваат тензии во одреден дел од светот, да ги искористат резервите од оружје што повеќе не им се потребни или се застарени, да ги тестираат најсовремените производи на оружената индустрија во реални воени услови или да ја задушат секоја помисла за независност кај оние што веќе ги зедоа под своја контрола. Денес оваа борба е понежна, бидејќи никој не е подготвен да посегне по нуклеарен потенцијал, а на кој било друг начин, објективно, не може да се постигне дефинитивна победа.
Една од спецификите на американското војување, по примерот на британската доктрина, е „трошење на туѓата работна сила како топовско месо“. Најдобриот начин да се спроведе тоа е да се инсталираат воени бази низ земјата што е нападната. Првата природна реакција на нападнатите ќе биде да се цели на американските бази во нивна непосредна близина. Но тоа ги вовлекува нивните најблиски соседи во конфликтот. Меѓу нив се создава „лоша крв“. И тоа го видовме на Балканот. Повеќе од еднаш.
Следната фаза е употреба на оружје со долг дострел, како што се борбени авиони или самоводени ракети, ангажирање на морнарицата во најблиските мориња, блокирање на бродските линии… Испраќањето луѓе на фронтот, на директната линија на конфликтот, е последната опција и е нужно придружено со громогласна кампања.
По Втората светска војна, Американците, во принцип, се бореа на туѓа сметка и со значителен профит. Не им пречеше да ги изгубат војните во Виетнам, Авганистан, Сирија…, бидејќи нивната идеја не беше трајно да се етаблираат во горенаведените области, туку да преземат контрола врз локалните економски, енергетски и човечки капацитети, да инсталираат воена база… И тоа главно се спроведува преку последователна „хуманитарна помош“ и слични трикови.
Како што рековме, Американците никогаш не губат војни. Кога ќе видат дека не можат да ги исполнат своите намери, кога ќе се соочат со објективен пораз или кога домашната јавност ќе го крене гласот, тие едноставно објавуваат дека го постигнале она што го сакале и дека војниците можат да се вратат дома. Без да споменат која била нивната вистинска цел и зошто не ја постигнале. Особено ако се приближуваат претседателски избори. Но тие неизбежно оставаат зад себе хаос, беда, сиромаштија и нерешени локални сметки. Така ги завршија војните во Северна Кореја, Виетнам, Авганистан, Ирак… И тука.
Тие не прашуваат за цената. Корејската војна (1950–1953) чинеше, според денешните стандарди, помеѓу 300 и 350 милијарди американски долари. Онаа во Виетнам (1965–1973) достигна 1,2 трилион, додека 2,3 трилиони беа потрошени залудно во Авганистан. Постои и онаа во Ирак (2003), чија сметка исто така одзеде повеќе од два трилиони долари од џебовите на американските даночни обврзници. Само ангажманот во Авганистан и Ирак чинеше повеќе од сите американски војни во втората половина на 20 век заедно. Оваа последнава во Иран дефинитивно нема да биде поевтина. Сепак, резултатот од сите горенаведени интервенции денес може да се смета за ништовен.
Во исто време, генералите и адмиралите во Пентагон се строго внимателни да не влезат во конфликт со „големите“ на кој било начин. Прво, со Кина или Русија. Тие се свесни дека во таков случај, воените операции дефинитивно би биле префрлени на американска почва, можеби со катастрофална употреба на нуклеарно оружје. А големото прашање е како би се однесувале обичните Американци, особено оние од руско или далечноазиско потекло, во тој случај.
Но којзнае што друго ќе им падне на ум на врвните функционери во Пентагон.
Слободан Самарџија
Авторот е пензиониран новинар
