Реакција на група лекари за изборите во Лекарска комора

Група лекари вклучени во процесот на избори во Лекарската комора реагираат со соопштение до медиумите. Го објавуваме во целост:

„Предмет: Индикации за сериозни нерегуларности и обид за компромитирање на тајноста на гласањето при изборите во Лекарската комора на Република Северна Македонија – наметнување гласање исклучиво со т.н. „специјални пенкала“

Почитувани претставници на медиумите,
Почитувани членови на Лекарската комора и колеги доктори,

Во текот на спроведувањето на актуелните избори за органите и телата на Лекарската комора на Република Северна Македонија (ЛКРСМ), регистрирани се сериозни индикации и насоки упатени до избирачите според кои гласањето, односно заокружувањето на гласачките ливчиња, морало да се врши исклучиво со наводни „специјални пенкала“ набавени од страна на изборната комисија, при што се пласираат тврдења дека гласањето со какво било друго сопствено пенкало нема да се важи или ќе се смета за неважечко.

Со оглед на законските, статутарните и етичките стандарди, ја известуваме јавноста дека ваквиот обид претставува директно нарушување на изборните стандарди, манипулација врз слободната волја на докторите и флагрантно кршење на Уставот, Статутот и Правилникот за избори на самата Комора.

1. Ниту ДИК, ниту позитивното изборно право не познаваат обврска за „специјални пенкала“
Во демократските изборни процеси организирани од Државната изборна комисија (ДИК), согласно Изборниот законик (член 89 и член 173 став 4), изборниот материјал е строго дефиниран и опфаќа гласачки кутии, паравани, запечатени ливчиња, избирачки списоци, печати и технички реквизити. Секое избирачко место се опремува со стандарден хемиски молив заради техничка достапност на гласачите, но ниту ДИК некогаш задолжила, ниту пак смее да ограничи или услови дека гласањето е валидно единствено со пенкало набавено од комисијата.
Пенкалото не може и не смее да претставува составен дел од изборниот материјал чија специфичност ја условува валидноста на гласот. Гласачкото право се остварува со заокружување на изборот, а релевантна е единствено јасно изразената волја на избирачот, без оглед дали е употребено пенкало оставено на пултот или сопствено пенкало. Инсистирањето на „специјални пенкала“ отвора основано сомнение за контрола на гласањето, потенцијално маркирање на ливчињата и загрозување на анонимноста.

2. Директно кршење на Уставот на Република Северна Македонија
Ваквото наметнување е во директен судир со:

• Член 8 став (1) алинеи 3 и 5 и став (2) од Уставот: Владеењето на правото и слободните непосредни и демократски избори се темелни вредности на државата, при што секој граѓанин е слободен да постапува на начин што со закон не е забранет;
• Член 20 од Уставот: Загарантираната слобода на струково здружување и демократско функционирање на коморите;
• Член 22 став (2) од Уставот: Јасно пропишува дека избирачкото право се остварува на слободни избори со тајно гласање. Секое условување на инструментот со кој се бележи волјата претставува атак врз тајноста и еднаквоста на гласот.

3. Повреда на Статутот на Лекарската комора на РСМ

• Согласно член 9 став (4) од Статутот на ЛКРСМ, сите членови на Комората се рамноправни во остварувањето на своите права и обврски;
• Согласно член 11 став (1) точка 1) од Статутот, сите лекари имаат неотуѓиво право слободно да ги избираат органите и телата на Комората;
• Согласно член 16 став (2) и став (5) од Статутот, изборите во Комората се спроведуваат исклучиво како „непосредни, слободни и со тајно гласање“;
• Согласно член 49 став (4) од Статутот, Централната изборна комисија на Комората е надлежна да ги подготвува и спроведува изборите, но исклучиво во рамките на законите и општите акти, без право да воведува вонстатутарни рестрикции, да фаворизира определени пенкала или неосновано да прогласува ливчиња за неважечки;
• Според член 3 став (4) и член 61 од Статутот, работата на Комората и нејзините органи мора да биде целосно јавна и транспарентна, што подразбира и неодложно расчистување на секој сомнеж за манипулација.

4. Грубо кршење на Правилникот за избори на Лекарската комора
Притисокот и насоките за задолжително гласање само со т.н. „специјални пенкала“ претставуваат директно непочитување на одредбите од Правилникот за избор и отповикување на членови во општинските одбори, Собранието и претседател на Лекарската комора:

• Нарушување на начелото на тајност (член 2, член 9 точка 4 и член 11 став 1): Правилникот гарантира непосредно и тајно гласање. Изборните комисии и избирачките одбори имаат експлицитна должност „да обезбедат правилност и тајност на гласањето“. Секое издвојување или ограничување на точно определено средство за пишување директно создава ризик од препознавање, маркирање и компромитација на тајноста на гласот на секој доктор.
• Материјал за гласање (член 22 став 1): Правилникот таксативно набројува што претставува материјал за спроведување на гласањето (кутии за гласање, гласачки ливчиња, извод од избирачки список, образец на записник). Пенкалото е само општо помошно средство за техничко овозможување на гласањето на гласачкото место, а не составен дел од изборниот материјал што создава посебен белег на ливчето.
• Начин на пополнување (член 25 став 2 и член 39 став 4): Правилникот децидно утврдува: „Гласачкото ливче се потполнува така што се заокружува редниот број пред името на кандидатот за кој се гласа.“ Никаде во Правилникот не се пропишува каков тип на пенкало мора да се користи – битно е единствено јасното изразување на волјата преку заокружување на редниот број.
• Таксативност на причините за неважност (член 26 и член 40): Правилникот строго и лимитативно утврдува во кои случаи гласачкото ливче се смета за неважечко: ако е заокружен број пред повеќе кандидати од предвиденото, ако се допишани и заокружени нови имиња, ако е непотполнето, или ако е пополнето така што не може со сигурност да се утврди за кого гласал избирачот. Употребата на сопствено пенкало или друго хемиско пенкало НЕ Е основ за неважност на гласачкото ливче!

5. Правна ништовност на изборите и неотповиклива кривична одговорност на инволвираните лица
Укажуваме дека ваквото конструирање на изборниот процес директно ја урива законитоста на целиот изборен резултат:

• Ништовност на изборните резултати и мандати: Изборите спроведени со кршење на тајноста на гласањето, со условување на гласачите и со неовластено прогласување на важечки ливчиња за „неважечки“ претставуваат ништовен правен процес. Сите одлуки за верификација на мандатите кои произлегуваат од вакво компромитирано гласање ќе бидат предмет на оспорување пред надлежните судови и Министерството за здравство (кое врши надзор над законитоста согласно член 264 и член 265 од Законот за здравствената заштита), што неминовно ќе резултира со поништување на изборите.
• Директна кривична одговорност: Сите службени лица, членови на изборните комисии и избирачките одбори кои свесно спроведуваат вакви упатства или вршат неосновано поништување на гласачки ливчиња, подлежат на кривичен прогон согласно Кривичниот законик на Република Северна Македонија:

1. член 361 (Фалсификување службена исправа): Внесување невистинити податоци во записниците за невалидност на уредни гласачки ливчиња подлежи на посебна кривична одговорност.

• Најтешка дисциплинска одговорност: Согласно член 186 став (1) точка 18 од Законот за здравствената заштита, повредата на избирачкото право, слободата на определување, тајноста на гласањето или изборната измама што ја врши здравствен работник како член на изборен орган претставува тежок дисциплински престап кој повлекува престанок на вработувањето.

Барања и апел:

1. Јавно и писмено повлекување на сите противправни усни или писмени упатства од страна на изборните тела на ЛКРСМ со кои се наметнува употреба исклучиво на определени пенкала.
2. Јасна потврда од изборните одбори дека секое гласачко ливче на кое јасно и недвосмислено е заокружен редниот број на кандидатот/листата е важечко согласно член 25 и член 26 од Правилникот за избори, независно од хемиското пенкало со кое е извршено гласањето.
3. Опомена до сите членови на изборните комисии и одбори за личната кривична и материјална одговорност со која ќе се соочат доколку продолжат со компромитирање на гласањето.
4. Повик до Министерството за здравство и Основното јавно обвинителство веднаш да отворат постапки по службена должност и да ги санкционираат обидите за изборен инженеринг.

Лекарската комора им припаѓа на сите лекари, а изборната волја не смее да биде заложник на технички инженеринг и нерегуларности.“